Trung Quốc: Căn hộ rẻ hơn ô tô, đua nhau đến 'thành phố ma' để nghỉ hưu trước 30 tuổi

Giấc mơ nghỉ hưu sớm từ những căn hộ giá rẻ

Khu nhà ở mang tên Life in Venice, một dự án mô phỏng thành phố Venice của Ý với tổng vốn đầu tư hàng tỷ USD nằm ven biển miền đông Trung Quốc, giờ đây gần như chìm trong im lặng. Phần lớn trong số hàng chục nghìn căn nhà tại đây chỉ còn là những khối bê tông và thạch cao trống rỗng, không người ở.

Thế nhưng trong vài năm gần đây, khu phức hợp từng bị xem là “thành phố ma” này lại bắt đầu thu hút một nhóm cư dân mới khá bất ngờ. Một trong số đó là Sasa Chen, một phụ nữ trẻ người Trung Quốc từng làm việc trong ngành tài chính với mức lương cao tại Thượng Hải, trung tâm tài chính sôi động bậc nhất đất nước.

Sức hút của nơi này nằm ở chi phí sinh hoạt cực thấp. Chen chỉ phải trả khoảng 1.200 nhân dân tệ, tương đương khoảng 168 USD mỗi tháng để thuê căn hộ giá rẻ tại “Venice giả” ở Giang Tô. Mức giá rẻ đến mức cô có thể tính toán việc “nghỉ hưu” từ khi mới 28 tuổi.

Các chuyên gia cho biết Chen không phải là trường hợp cá biệt. Ngày càng có nhiều người trẻ trên khắp Trung Quốc chuyển từ các siêu đô thị đến những thị trấn và thành phố nhỏ, tận dụng giá bất động sản lao dốc mạnh sau đại dịch COVID-19.

Xu hướng này hoàn toàn trái ngược với thế hệ trước. Trong nhiều thập kỷ, tầng lớp trung lưu đang lên của Trung Quốc luôn coi việc chuyển đến các đại đô thị là con đường duy nhất để thăng tiến. Khi nền kinh tế bùng nổ, cơ hội việc làm dồi dào và giấc mơ đổi đời dường như nằm trong tầm tay. Nhưng khi nền kinh tế từng tăng trưởng nóng bắt đầu hạ nhiệt, kỳ vọng cao dần vấp phải thực tế khắc nghiệt: cơ hội ít hơn, cạnh tranh gay gắt hơn.

Ở nhiều công ty lớn, đặc biệt là trong ngành công nghệ, nhân viên thường phải làm việc theo lịch khắc nghiệt được gọi là “996” - từ 9 giờ sáng đến 9 giờ tối, 6 ngày mỗi tuần. Áp lực kéo dài khiến không ít người trẻ cảm thấy kiệt sức. Một số đã phản ứng bằng cách rời bỏ hoàn toàn guồng quay sự nghiệp và tham gia phong trào “nằm thẳng”, tức từ chối cuộc đua tiêu dùng và lựa chọn sống với ít ham muốn hơn.

Một bộ phận khác lại theo đuổi lý tưởng giống phong trào FIRE ở phương Tây - viết tắt của “Financial Independence, Retire Early” (độc lập tài chính, nghỉ hưu sớm). Họ cố gắng tiết kiệm và đầu tư để có thể sống mà không phụ thuộc vào công việc toàn thời gian.

Ở Trung Quốc, điều này đôi khi khả thi hơn so với phương Tây, bởi chi phí sinh hoạt tại nhiều khu vực nhỏ thấp hơn rất nhiều so với các thành phố lớn. Tại khu Life in Venice, giá nhà đã giảm hơn một nửa kể từ khi thị trường bất động sản Trung Quốc suy thoái vài năm trước. Một bữa trưa đơn giản với mì hoặc cơm tại các quán ăn quanh khu vực thường có giá dưới 3 USD.

Chính mức chi phí thấp này đã giúp những người trẻ như Chen có thể lựa chọn một lối sống khác. Cô chấp nhận sống ở một khu dân cư xa trung tâm nhưng đổi lại có không khí trong lành, tầm nhìn ra biển và tiền thuê nhà cực rẻ.

“Tôi có rất nhiều thời gian và tự do làm bất cứ điều gì mình muốn,” Chen nói. “Tôi đang sống cuộc sống mà mình thực sự mong muốn.”

Khu Life in Venice ban đầu được xây dựng vào đầu những năm 2010 như một khu nghỉ dưỡng cuối tuần dành cho những người giàu từ Thượng Hải. Dự án khổng lồ này được phát triển bởi tập đoàn bất động sản China Evergrande Group, từng là một trong những “đế chế” địa ốc lớn nhất Trung Quốc.

Thế nhưng khi bong bóng bất động sản vỡ vì gánh nặng nợ nần, nhu cầu đối với 46.000 căn hộ trong khu phức hợp này sụt giảm mạnh. Sau khi Evergrande phá sản vào năm 2024, nhiều tòa nhà bị bỏ hoang, khiến nơi đây trông giống như một thị trấn ma. Chưa tới 20% số căn hộ có người ở. Những con thuyền bỏ không nằm ngoài bến tàu xuống cấp, còn trên các con phố là hàng loạt cửa hàng trống và biển rao bán nhà.

Dù vậy, một số cư dân mới vẫn tìm đến. Một vài người câu cá trên những vùng nước yên tĩnh quanh khu nhà, tận hưởng sự tĩnh lặng mà các thành phố lớn không thể mang lại.

Trước đây, Chen từng làm việc trong một tòa nhà văn phòng sang trọng ở Thượng Hải, với mức thu nhập khoảng 700.000 nhân dân tệ mỗi năm, tương đương gần 100.000 USD. Nhưng cô chưa bao giờ thực sự yêu thích công việc văn phòng. Sau ba năm làm việc, cô bắt đầu lên kế hoạch thoát khỏi cuộc sống công sở mà cô cảm thấy ngày càng ngột ngạt.

Kế hoạch của Chen khá đơn giản: tiết kiệm đủ tiền rồi chuyển đến một nơi có chi phí sinh hoạt thấp đến mức cô có thể sống bằng lợi nhuận từ các khoản đầu tư.

Năm ngoái, kế hoạch đó trở thành hiện thực. Chen tiết kiệm được khoảng 2 triệu nhân dân tệ (gần 290.000 USD) và chuyển đến căn hộ rộng rãi tại “Life in Venice”. Với mức chi phí sinh hoạt thấp, cô tin rằng mình có thể sống ở đây suốt đời mà không cần phải làm việc toàn thời gian nữa.

Dù khu vực này không có nhà hàng lẩu chua yêu thích của cô, cũng không có dịch vụ giao hàng tiện lợi hay bệnh viện lớn gần đó, nhưng vẫn có siêu thị, quán ăn và những tiện ích cơ bản phục vụ cuộc sống.

Trước đây, Chen từng cảm thấy việc đi làm mỗi ngày giống như “từ từ tiến về phía cái chết”. Giờ đây, cô thức dậy vào khoảng 10 giờ sáng, dành thời gian nấu ăn, thư giãn và đi dạo dọc bãi biển.

“Tôi chưa bao giờ tin rằng công việc là ý nghĩa của cuộc sống,” cô nói. “Trạng thái lý tưởng của tôi là không phải làm việc và được sống ở nơi mình thích.”

Làn sóng rời đô thị lớn của người trẻ Trung Quốc

Không chỉ Chen, nhiều người trẻ Trung Quốc cũng đang rời bỏ các thành phố lớn. Theo số liệu từ cơ quan thống kê của Beijing, từ năm 2019 đến năm 2024, thủ đô này đã mất khoảng 1,6 triệu cư dân trong độ tuổi từ 20 đến đầu 30.

Theo ông Xiang Biao, Giám đốc tại Viện Nhân học Xã hội Max Planck, hiện tượng này phản ánh một thay đổi sâu rộng trong suy nghĩ của người trẻ. Nhiều người đang từ bỏ con đường sự nghiệp tuyến tính - học tập, làm việc, thăng tiến - vốn từng được xem là chuẩn mực của thành công.

Trong bối cảnh nền kinh tế Trung Quốc chỉ tăng trưởng khoảng 5% vào năm 2025, thấp hơn nhiều so với mức hai con số trước đây, việc tìm kiếm việc làm cũng trở nên khó khăn hơn. Tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên từ 16 đến 24 tuổi không đi học đã lên tới khoảng 16,5%.

Một số người lựa chọn lối sống hoàn toàn khác. Ban Zhao, 29 tuổi, đã chuyển từ một thành phố thương mại sầm uất ở miền đông đến một thị trấn nhỏ thuộc tỉnh Yunnan. Thị trấn này nằm trong một thung lũng xanh mát, nổi tiếng với suối nước nóng và không khí trong lành.

Chỉ với 800 nhân dân tệ mỗi tháng (khoảng 110 USD), Ban thuê được một căn hộ ba phòng ngủ. Cô cải tạo một phòng thành studio yoga và cùng bạn trai dạy yoga trực tuyến chưa đến 20 giờ mỗi tuần. Thời gian còn lại, họ đi dạo giữa thiên nhiên, tận hưởng ánh nắng và cuộc sống chậm rãi.

“Tôi có thể làm bất cứ điều gì mình muốn và không phải làm điều gì mình không muốn,” Ban nói. “Đối với tôi, đây giống như thiên đường.”

Một số người khác lại tìm đến Hegang, một thành phố khai thác than ở đông bắc Trung Quốc, nổi tiếng với giá nhà rẻ đến mức gây sốc. Khi các mỏ than đóng cửa và dân số trẻ rời đi, thành phố này rơi vào tình trạng thừa nhà thiếu người.

Hiện nay, giá một căn hộ ở Hạc Cương thậm chí còn rẻ hơn cả một chiếc ô tô. Theo môi giới bất động sản Yang Xuewei, một căn hộ một phòng ngủ có thể mua với giá khoảng 3.000 USD, còn 13.000 USD là đủ để sở hữu một căn bốn phòng ngủ rộng rãi.

Theo giáo sư tài chính Chen Zhiwu tại Đại học Hong Kong, chi phí sinh hoạt cao và cơ hội việc làm hạn chế tại các thành phố lớn đang khiến ngày càng nhiều người trẻ suy nghĩ lại về lựa chọn sống của mình. "Đó là phản ứng rất tự nhiên. Người trẻ đang đối diện với thực tế và suy nghĩ nghiêm túc hơn về tương lai", ông nói.