Tổn thương vì AI và 'vết sẹo' khó lành trên thị trường lao động
(VNF) - Sự trỗi dậy nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm dấy lên những lo ngại ngày càng lớn về nguy cơ mất việc làm trong các văn phòng tại Mỹ. Dù mức độ tác động thực sự vẫn còn là một dấu hỏi, một báo cáo mới của ngân hàng Goldman Sachs cảnh báo rằng những người lao động bị thay thế bởi AI có thể phải đối mặt với những hệ lụy kinh tế nghiêm trọng và kéo dài.
Báo cáo của Goldman Sachs dựa trên dữ liệu liên bang trong suốt 4 thập kỷ, theo dõi cuộc sống của hơn 20.000 người Mỹ sinh từ những năm 1950 đến 1980. So với những người mất việc trong các ngành nghề ổn định hơn, các nhà nghiên cứu cho biết những lao động làm việc trong các lĩnh vực chịu tác động của thay đổi công nghệ, như nhân viên tổng đài hay người đánh máy, phải gánh chịu cả tổn thất ngắn hạn lẫn dài hạn.
“Việc thay thế lao động do AI có thể khiến người lao động bị ảnh hưởng phải gánh chịu những tổn thất kéo dài, đồng thời làm xấu đi triển vọng thị trường lao động trong nhiều năm”, hai tác giả Pierfrancesco Mei và Jessica Rindels nhận định.
AI “xóa sổ” 16.000 việc làm mỗi tháng tại Mỹ
Trước đó, nhà kinh tế Elsie Peng của Goldman Sachs đã chấp bút một báo cáo khác có tên US Daily. Báo cáo cho thấy AI đang tạo ra những tác động tiêu cực rõ rệt đối với thị trường lao động Mỹ, với khoảng 16.000 việc làm bị mất ròng mỗi tháng trong năm 2025. Đáng chú ý, thế hệ Z và nhóm lao động mới vào nghề là những đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Theo báo cáo, AI đã khiến khoảng 25.000 việc làm bị thay thế mỗi tháng, trong khi chỉ tạo ra khoảng 9.000 việc làm mới nhờ hiệu ứng “tăng cường” (augmentation), tức là nâng cao năng suất và khiến doanh nghiệp cần tuyển thêm nhân sự ở một số lĩnh vực. Dù vậy, báo cáo cũng nhấn mạnh rằng vẫn tồn tại một lượng việc làm mới chưa được định lượng liên quan đến xây dựng trung tâm dữ liệu hoặc nhu cầu lao động gia tăng nhờ năng suất cao hơn.
US Daily được xem là một trong những nỗ lực toàn diện nhất từ trước đến nay nhằm tách bạch hai tác động trái chiều của AI đối với việc làm: “thay thế” (substitution) - khi máy móc thay thế hoàn toàn con người, và “tăng cường” - khi AI hỗ trợ con người làm việc hiệu quả hơn.
Theo cách phân loại này, những công việc dễ bị thay thế là các vị trí mà AI có thể làm được hầu hết các nhiệm vụ chính, chẳng hạn như xử lý hồ sơ bảo hiểm hay thu hồi nợ. Ngược lại, những công việc có khả năng được “tăng cường” là các vị trí mà AI chỉ hỗ trợ một phần, còn con người vẫn giữ vai trò then chốt nhờ khả năng phán đoán, kinh nghiệm và tương tác trực tiếp – như luật sư, quản lý xây dựng hay bác sĩ.
Trong các ngành nghề chịu tác động mạnh từ tự động hóa, khoảng cách tỷ lệ thất nghiệp giữa nhóm lao động mới vào nghề (dưới 30 tuổi) và nhóm lao động có kinh nghiệm (31 - 50 tuổi) đã nới rộng đáng kể so với mức trung bình trước đại dịch.
Thu nhập giảm, thời gian thất nghiệp kéo dài
Dữ liệu cho thấy những người lao động mất việc trong các lĩnh vực bị tự động hóa cần thêm khoảng 1 tháng để tìm được công việc mới so với những người mất việc trong các ngành khác. Ngay cả khi đã có việc làm trở lại, nhóm này vẫn chịu mức giảm thu nhập thực tế khoảng 3%, trong khi những lao động tương đồng gần như không bị ảnh hưởng.
Không chỉ trong ngắn hạn, tác động còn kéo dài trong nhiều năm. Trong vòng một thập kỷ sau khi mất việc ở các ngành bị gián đoạn bởi công nghệ, thu nhập thực tế của người lao động tăng chậm hơn gần 10 điểm phần trăm so với những người chưa từng mất việc, và thấp hơn khoảng 5 điểm phần trăm so với những người mất việc ở các ngành khác.
Một trong những nguyên nhân chính, theo báo cáo, là hiện tượng “suy giảm vị thế nghề nghiệp” (occupational downgrading), khi các kỹ năng trước đây của người lao động trở nên kém giá trị hơn trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh chóng.
Các tác động tiêu cực này càng trở nên nghiêm trọng nếu xảy ra trong thời kỳ suy thoái kinh tế. Báo cáo cho thấy những người mất việc trong các ngành đang bị tự động hóa trong giai đoạn suy thoái thường phải đối mặt với thời gian thất nghiệp kéo dài thêm khoảng 3 tuần, đồng thời có nguy cơ thất nghiệp trong tương lai cao hơn đáng kể.
Dù vậy, các tác giả cũng nhấn mạnh rằng các chương trình đào tạo lại kỹ năng có thể đóng vai trò “tấm đệm” quan trọng, giúp người lao động giảm thiểu tổn thất thu nhập và tăng khả năng thích nghi.

Trong dài hạn, nhóm kinh tế toàn cầu của Goldman Sachs ước tính AI có thể khiến 6% đến 7% lực lượng lao động Mỹ mất việc trong thập kỷ tới, đồng thời làm tăng tỷ lệ thất nghiệp thêm tối đa 0,5 điểm phần trăm.
Người trẻ dễ tổn thương nhưng cũng linh hoạt hơn
Hiện vẫn tồn tại nhiều tranh luận về việc liệu AI có thực sự gây ra những xáo trộn sâu rộng đối với thị trường lao động hay không. Một số nhà kinh tế cho rằng công nghệ này sẽ giúp nâng cao thu nhập bằng cách bổ trợ kỹ năng cho người lao động và cải thiện năng suất. Nhiều ý kiến khác cũng cho rằng, ngay cả khi AI khiến một số công việc biến mất, nó vẫn có thể tạo ra các cơ hội việc làm mới trong những lĩnh vực khác.
Một khảo sát gần đây đối với 750 giám đốc tài chính tại Mỹ cho thấy gần như không có tác động tiêu cực rõ rệt của AI đến việc làm trong năm qua. Phần lớn người được hỏi tin rằng công nghệ này chỉ dẫn đến việc cắt giảm nhẹ nhân sự trong năm nay.
Theo nghiên cứu, tác động của việc mất việc làm đặc biệt rõ rệt đối với nhóm lao động trẻ trong độ tuổi từ 25 – 35. Nhóm này có xu hướng kết hôn muộn hơn hoặc ít kết hôn hơn so với những người cùng độ tuổi chưa từng bị mất việc, đồng thời có khả năng trì hoãn các cột mốc quan trọng trong cuộc sống như mua nhà.
Việc gián đoạn thu nhập ở giai đoạn đầu sự nghiệp không chỉ ảnh hưởng đến khả năng tích lũy tài sản mà còn khiến họ thận trọng hơn trong các quyết định tài chính dài hạn.
Trong những năm gần đây, sinh viên mới tốt nghiệp tại Mỹ phải đối mặt với thị trường lao động kém thuận lợi khi lãi suất tăng cao và các doanh nghiệp thu hẹp tuyển dụng sau giai đoạn bùng nổ trong đại dịch.
Trước bối cảnh đó, nhiều người trẻ đã chủ động chuyển hướng nghề nghiệp sang những lĩnh vực được cho là ít bị ảnh hưởng bởi tự động hóa, đồng thời tích cực nâng cao kỹ năng số, học thêm về dữ liệu, công nghệ và AI để tăng khả năng cạnh tranh.
Dù vậy, báo cáo của Goldman Sachs cũng đưa ra một điểm sáng: người lao động trẻ và có trình độ đại học lại là nhóm có khả năng thích nghi tốt nhất trước những biến động do AI gây ra.
Trong số những người bị mất việc ở các ngành chịu tác động của công nghệ, mức giảm thu nhập tích lũy của nhóm này chỉ bằng một nửa so với các lao động cùng ngành, có thể nhờ khả năng linh hoạt trong chuyển đổi công việc.
“Trái với những lo ngại hiện nay rằng AI sẽ tác động nặng nề nhất đến sinh viên mới tốt nghiệp, trên thực tế, người lao động trẻ đã cho thấy khả năng thích nghi linh hoạt hơn”, báo cáo nhấn mạnh.
Tuy nhiên, khả năng thích nghi này không đồng nghĩa với việc rủi ro đã biến mất. Trong ngắn hạn, thế hệ Z vẫn là nhóm phải “hứng chịu” làn sóng thay thế mạnh mẽ nhất, khi các công việc đầu vào bị tự động hóa nhanh hơn tốc độ tạo ra cơ hội mới.
Hàng trăm tỷ USD đổ vào AI, hàng chục nghìn lao động bị 'loại khỏi cuộc chơi'
Ngày càng nhiều người Mỹ phải sống nhờ thực phẩm cứu trợ
(VNF) - Ngày càng nhiều người Mỹ phải tìm đến thực phẩm cứu trợ trong bối cảnh chi phí sinh hoạt leo thang, lạm phát kéo dài và các chương trình hỗ trợ thời kỳ đại dịch dần chấm dứt.
ECB cảnh báo nguy cơ TT Trump gây ra cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu
(VNF) - Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cảnh báo rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump có nguy cơ gây ra một cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu do chiến sự Iran, chính sách thương mại liên tục thay đổi và xu hướng rút lui khỏi hợp tác quốc tế.
Hồng Kông vượt Thụy Sĩ thành trung tâm quản lý tài sản lớn nhất thế giới
(VNF) - Hồng Kông đã vượt qua Thụy Sĩ để trở thành trung tâm giao dịch tài sản xuyên biên giới lớn nhất thế giới, một vị thế được đánh giá là khó đảo ngược khi các trung tâm tài chính ở châu Á tăng trưởng nhanh hơn những “thiên đường an toàn” tại châu Âu, theo nhận định của Boston Consulting Group (BCG) hôm 27/5.
Quá nửa dân số Đức thuê nhà: Vì sao người giàu vẫn thích ở nhà thuê?
(VNF) - Hơn một nửa người dân Đức sống trong nhà thuê. Với chính sách ưu tiên bảo vệ người thuê thay vì khuyến khích sở hữu nhà, Đức đã xây dựng một thị trường nhà ở rất khác biệt. Tuy nhiên, áp lực giá thuê tăng cao và tình trạng thiếu nhà ở tại các đô thị lớn đang đặt ra nhiều thách thức mới cho quốc gia này.
Nghịch lý của phương Tây: Mua hàng từ Trung Quốc để giảm phụ thuộc vào Bắc Kinh
(VNF) - Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đang đổ hàng tỷ USD xây dựng kho dự trữ khoáng sản chiến lược để giảm phụ thuộc vào Trung Quốc, nhưng nghịch lý là phần lớn nguyên liệu tích trữ vẫn phải mua từ Bắc Kinh.
Sau Ấn Độ, thêm 1 nước châu Á ‘xuống tay’ với vàng
(VNF) - Sau khi Ấn Độ bất ngờ tăng thuế nhập khẩu kim loại quý, một thị trường lớn khác tại châu Á cũng nhanh chóng có động thái tương tự. Cơ quan hải quan Malaysia vừa thông báo sẽ áp thuế mới đối với vàng thỏi, đánh dấu lần đầu tiên quốc gia này áp thuế nhập khẩu với kim loại quý.
Thế giới có thêm 2 doanh nghiệp vốn hóa trên 1.000 tỷ USD
(VNF) - Hai nhà sản xuất chip nhớ Micron và SK Hynix vừa gia nhập nhóm doanh nghiệp có vốn hóa vượt 1.000 tỷ USD, trong bối cảnh nhu cầu chip phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) tiếp tục tăng mạnh.
Thắng lớn nhờ bán điện thoại 'cục gạch' cho Gen Z
(VNF) - Trong khi các hãng công nghệ đua nhau phát triển AI và thiết bị ngày càng thông minh, một chàng trai 28 tuổi tại New York lại kiếm hàng trăm nghìn USD nhờ hồi sinh điện thoại gập, máy nghe CD và những món đồ công nghệ tưởng chừng đã lỗi thời để bán cho Gen Z – thế hệ đang khao khát cảm giác “ít online hơn”.
AI đang viết lại bản đồ quyền lực thị trường chứng khoán toàn cầu
(VNF) - Từ Phố Wall đến châu Á, AI trở thành động cơ dịch chuyển dòng vốn lớn nhất thế giới, đóng vai trò tương tự Internet những năm 2000 hay điện khí hóa thế kỷ 20.
Cho Elon Musk vay 1 triệu USD lúc khó khăn, bạn thân sắp thành ‘siêu tỷ phú’
(VNF) - Từ khoản vay 1 triệu USD dành cho Elon Musk trong những ngày đầu Tesla bên bờ vực phá sản, Antonio Gracias giờ đây có thể bước vào hàng ngũ siêu tỷ phú toàn cầu khi SpaceX chuẩn bị thực hiện đợt IPO được dự báo lớn nhất lịch sử. Sau hơn hai thập kỷ đồng hành cùng Musk, nhà đầu tư kín tiếng này đang đứng trước cơ hội sở hữu khối tài sản trị giá hàng chục, thậm chí hơn 100 tỷ USD.
Mỹ tiếp tục không kích mới Iran: Vì sao vàng và dầu cùng giảm giá?
(VNF) - Giá dầu thế giới, đồng USD, thị trường chứng khoán toàn cầu và giá vàng đồng loạt biến động mạnh trong phiên 26/5 khi nhà đầu tư giằng co giữa kỳ vọng Mỹ - Iran đạt được thỏa thuận hòa bình và lo ngại căng thẳng Trung Đông tiếp tục leo thang sau các cuộc không kích mới của Washington.
Bạc tăng mạnh hơn vàng, điều gì đang thúc đẩy thị trường?
(VNF) - Giá bạc tăng gần gấp ba lần vàng trong phiên giao dịch ngày 25/5, kéo tỷ lệ vàng/bạc xuống mức thấp hiếm thấy và làm dấy lên câu hỏi lớn trên thị trường kim loại quý.
Mỹ phát động các cuộc tấn công mới, Iran tiết lộ thời điểm mở cửa eo biển Hormuz
(VNF) - Mỹ và Iran đang tiến gần hơn tới một thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột kéo dài ba tháng, trong đó Tehran được cho là sẽ mở lại eo biển Hormuz. Trong khi đó, Mỹ tiếp tục mở các đợt không kích mới, hoạt động vận tải dầu khí qua tuyến hàng hải chiến lược này bắt đầu có dấu hiệu phục hồi.
Nhà đầu tư Trung Quốc vội vã bán tháo cổ phiếu Mỹ sau 'đòn siết' mới
(VNF) - Các nhà đầu tư Trung Quốc đang ráo riết tìm kiếm những con đường thay thế để mua bán cổ phiếu nước ngoài. Động thái này diễn ra sau khi Bắc Kinh phát động chiến dịch mạnh tay nhất từ trước đến nay nhằm trấn áp hoạt động giao dịch chứng khoán xuyên biên giới trái phép, với mục tiêu ngăn chặn dòng vốn tháo chạy ra nước ngoài.
Ông Hun Sen tuyên bố 'không khoan nhượng' với quan chức tiếp tay lừa đảo trực tuyến
(VNF) - Ông Hun Sen áp dụng các biện pháp pháp lý mạnh tay với các quan chức chính phủ trục lợi từ các đường dây lừa đảo trực tuyến và những người liên quan.
Đằng sau kỷ lục xuất khẩu vàng của Nhật Bản
(VNF) - Xuất khẩu vàng của Nhật Bản đã lần đầu tiên vượt mốc 4 nghìn tỷ yên (tương đương khoảng 25 tỷ USD) trong năm tài chính 2025, nhờ giá vàng tăng mạnh giữa bối cảnh rủi ro địa chính trị leo thang. Đáng chú ý, con số này được cho là có liên quan đến lượng vàng từng được buôn lậu vào nước này trước đó.
Thị trường dầu mỏ đón 'tia hy vọng le lói cuối đường hầm'
(VNF) - Những tín hiệu hạ nhiệt trong đàm phán giữa Mỹ và Iran cùng khả năng eo biển Hormuz được mở cửa trở lại đã thắp lên “tia hy vọng le lói cuối đường hầm” cho thị trường dầu mỏ toàn cầu, kéo giá dầu giảm mạnh sau nhiều tuần biến động.
Có 16 triệu 'doanh nghiệp 1 người': Bí quyết giúp Trung Quốc dẫn đầu thế giới
(VNF) - Trung Quốc là một trong những quốc gia đầu tiên chứng kiến sự bùng nổ của các "công ty một người" (OPC) nhờ sự hỗ trợ từ các tác nhân trí tuệ nhân tạo. Quốc gia này đã triển khai hàng loạt chính sách từ trung ương đến địa phương để khuyến khích sự phát triển của các OPC.
Ghế nóng Fed thời Kevin Warsh: Lạm phát, nợ công và áp lực hạ lãi suất
(VNF) - Tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh sẽ phải đối mặt với hàng loạt bài toán khó, từ kiểm soát lạm phát có dấu hiệu nóng trở lại đến áp lực điều hành chính sách tiền tệ trong bối cảnh nợ công Mỹ tiếp tục gia tăng.
Fed có 'thuyền trưởng' mới, toàn cầu căng thẳng vì lãi suất cao
(VNF) - Khi lãi suất còn duy trì ở mức cao và cạnh tranh địa chính trị gia tăng, thị trường toàn cầu tiếp tục đối mặt nhiều áp lực mới.
Hơn 2 tỷ USD rút khỏi Bitcoin ETF: Kích hoạt làn sóng tháo chạy, chia tay tiền số
(VNF) - Chỉ trong chưa đầy hai tuần, dòng vốn hàng tỷ USD đã rút khỏi các quỹ ETF Bitcoin giao ngay tại Mỹ, phản ánh sự thay đổi đáng kể trong khẩu vị rủi ro của các tổ chức tài chính lớn.
Nhân viên Samsung nhận thưởng hơn 10 tỷ đồng, khoản tiền lớn thổi bùng tranh cãi
(VNF) - Những khoản tiền thưởng hấp dẫn đến chóng mặt tại một số ít công ty chip như Samsung, SK hynix khiến nhiều người cảm thấy mình bị bỏ lại phía sau. Lợi nhuận khổng lồ mà các tập đoàn thu về cũng làm dấy lên tranh luận về tính công bằng.
Quan chức tài chính cảnh báo về 'sòng bài' và chiêu 'đánh bạc' trong tín dụng tư nhân
(VNF) - Các quan chức lãnh đạo tài chính hàng đầu châu Âu đang cảnh báo về những rủi ro trong thị trường tín dụng tư nhân trị giá hàng nghìn tỷ USD đang phát triển nhanh chóng. Một giám đốc điều hành cho rằng một số phần của thị trường này chẳng khác nào một "sòng bạc".
Fed chính thức 'bước sang chương mới'
(VNF) - Việc ông Kevin Warsh chính thức tiếp quản Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đánh dấu sự khởi đầu của một chương mới đối với ngân hàng trung ương quyền lực nhất thế giới, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu chao đảo vì lạm phát, xung đột địa chính trị và áp lực ngày càng lớn đối với chính sách tiền tệ Mỹ.
Dòng tiền đầu cơ ‘đốt nóng’ giá đồng
(VNF) - Dòng tiền đầu cơ đang ồ ạt chảy vào thị trường đồng, đẩy giá kim loại này tiến sát mức cao kỷ lục trong bối cảnh giới quan sát ngày càng lo ngại về một rủi ro nguồn cung mới xuất phát từ xung đột tại Trung Đông: nguy cơ thiếu hụt lưu huỳnh – nguyên liệu then chốt trong quá trình luyện đồng.
Ngày càng nhiều người Mỹ phải sống nhờ thực phẩm cứu trợ
(VNF) - Ngày càng nhiều người Mỹ phải tìm đến thực phẩm cứu trợ trong bối cảnh chi phí sinh hoạt leo thang, lạm phát kéo dài và các chương trình hỗ trợ thời kỳ đại dịch dần chấm dứt.
'Rà soát' tiến độ loạt dự án bất động sản cao tầng quy mô lớn ở Hải Phòng
(VNF) - Hải Phòng đang ghi nhận tiến độ thi công sôi động tại nhiều dự án chung cư, khách sạn và tổ hợp cao tầng tại khu vực trung tâm phía Đông thành phố.
































































