Bận rộn và thiếu am hiểu, lối đi nào an toàn cho bạn trẻ đầu tư tài chính?

Bài toán đầu tư giữa bộn bề công việc

Đức Tiến (Cầu Giấy, Hà Nội) là một bạn trẻ làm nghề account (cầu nối giữa doanh nghiệp và khách hàng) gần 7 năm - từng được bạn bè rủ chơi chứng khoán. "Tôi chỉ mở app, xem qua vài mã rồi nhanh chóng tắt. Không phải tôi không hiểu, mà là sau một ngày xử lý 6 việc cùng lúc, tôi không còn tâm trí để hiểu nổi nữa”, Tiến kể. Vì thế, dù thu nhập của Tiến khá ổn, tiền lương vẫn “trôi đi mãi” mà không thành khoản tích lũy nào đáng kể.

Một hôm, khi đọc được câu hỏi: “Khi bạn ngủ, tiền có đang làm việc cho bạn không?”, Tiến chợt nhận ra, tiền của mình vẫn nằm yên trong tài khoản, rồi mất giá dần theo thời gian.

Từ đó, Tiến bắt đầu tìm kiếm một hình thức đầu tư đơn giản, không đòi hỏi phải theo dõi bảng điện hàng ngày, không yêu cầu kiến thức tài chính quá sâu và đặc biệt phù hợp với lịch làm việc bận rộn. Và lựa chọn xuất hiện: chứng chỉ quỹ mở.

“Điểm quan trọng nhất là tôi không cần dành nhiều thời gian. Tôi chọn một số quỹ uy tín, có đơn vị quản lý lớn, pháp lý rõ ràng, báo cáo minh bạch. Mỗi tháng chuyển tiền định kỳ, còn lại để quỹ lo”, Đức Tiến nói. Với mô hình đầu tư định kỳ (DCA), mỗi tháng Tiến trích 3–5 triệu - khi dư thì 10 triệu - và hoàn toàn không quan tâm thị trường tăng hay giảm.

Có tháng lợi nhuận âm nhẹ, nhưng khi nhìn theo quý hoặc theo năm, giá trị tài sản vẫn đều đặn đi lên. “Tôi không giỏi tài chính. Tôi chỉ giỏi điều độ. Giống như tập gym, không cần buổi nào cũng nâng nặng, chỉ cần đều đặn”, bạn chia sẻ.

Một lý do nữa khiến Đức Tiến kiên định với chứng chỉ quỹ là tính thanh khoản. “Tôi biết rằng nếu cần tiền, có thể rút và nhận về sau 2-3 ngày. Dù tôi không định rút, nhưng cảm giác được quyền chủ động khiến tôi yên tâm hơn”.

Sau vài năm, số dư trong tài khoản quỹ mở của bạn không phải là con số khổng lồ, nhưng đủ để bạn có thể mạnh dạn tạm nghỉ vài tháng để học thêm một kỹ năng mới hoặc cân nhắc đổi việc mà không lo tài chính.

“Khi bạn làm nghề agency, thời gian là thứ xa xỉ. Nhưng điều đó không có nghĩa bạn phải từ bỏ quyền tích sản. Tôi bắt đầu từ 3 triệu một tháng. Quan trọng là bắt đầu - càng sớm càng tốt”, Tiến nói.

Ngừng mua chứng chỉ quỹ, hãy tích sản chứng chỉ quỹ

Trao đổi với VietnamFinance, chuyên gia tài chính cá nhân - ông Lâm Anh Tuấn, người có hơn 15 năm kinh nghiệm trong quản lý tài sản cá nhân, nhận định rằng câu chuyện của Đức Tiến phản ánh rất đúng thực trạng của nhiều người trẻ hiện nay: đi làm bận rộn, thu nhập ổn nhưng thiếu thời gian nghiên cứu sâu về thị trường.

Theo ông Tuấn, sự khác biệt lớn nhất giữa “mua chứng chỉ quỹ” và “tích sản chứng chỉ quỹ” nằm ở tư duy. Nhiều nhà đầu tư mới thường bước vào thị trường với tâm lý đoán thời điểm, thấy giá tăng thì mua vội, thấy giảm thì lo lắng bán ra. Đó không phải là đầu tư, mà là phản ứng cảm xúc trước biến động thị trường. Tích sản, ngược lại, là kỷ luật và sự đều đặn.

Ông giải thích rằng khi tích sản chứng chỉ quỹ, nhà đầu tư không cần phân tích từng mã cổ phiếu hay liên tục theo dõi tin tức. Điều họ cần là thiết lập một khoản đầu tư cố định hàng tháng, có thể chỉ từ 1–2 triệu, và duy trì nó trong nhiều năm. Việc bỏ qua cảm xúc thị trường - lên hay xuống - là yếu tố then chốt để tận dụng hiệu ứng bình quân giá theo thời gian (DCA). Đây là chiến lược được các quỹ hưu trí, tổ chức tài chính lớn trên thế giới áp dụng vì giúp giảm rủi ro xuống mức thấp nhất có thể đối với những nhà đầu tư bận rộn.

Ông Tuấn nhấn mạnh rằng chứng chỉ quỹ mở đặc biệt phù hợp với những người không có nhiều thời gian, bởi toàn bộ quá trình phân tích và quản lý danh mục đã được đội ngũ chuyên gia thực hiện. Nhà đầu tư không phải dành buổi tối để xem biểu đồ hay đọc báo cáo tài chính, mà chỉ cần duy trì dòng tiền đều đặn theo kế hoạch. Tính thanh khoản cũng là ưu điểm lớn: khác với các sản phẩm tài chính dài hạn, chứng chỉ quỹ mở cho phép rút bất cứ lúc nào, thường chỉ mất vài ngày để tiền về tài khoản. Điều này giúp người trẻ xây dựng tài sản mà vẫn giữ được sự chủ động về tài chính trong những tình huống khẩn cấp.

Về lợi nhuận, ông Tuấn cho rằng chứng chỉ quỹ không dành cho người muốn “giàu nhanh”, nhưng lại rất phù hợp với mục tiêu 3–5 năm, hoặc dài hơn như 10 năm. Trung bình, các quỹ cổ phiếu trên thị trường có thể mang lại mức lợi nhuận từ 8 đến 12% mỗi năm; trong khi quỹ trái phiếu đem lại sự ổn định với mức 5 đến 7% một năm. Vẫn có những giai đoạn thị trường giảm mạnh khiến quỹ lỗ nhẹ, nhưng nếu nhìn dài hạn, khả năng tăng trưởng là rất lớn. Điều nhà đầu tư cần chấp nhận là những biến động ngắn hạn không nói lên điều gì về kết quả dài hạn của danh mục.

Ông cũng lưu ý rằng mỗi người nên có chiến lược phù hợp với khả năng tài chính của mình. Những người chỉ có khả năng tích sản vài triệu mỗi tháng có thể bắt đầu với một quỹ mở uy tín để tạo thói quen. Những người có nguồn vốn lớn hơn, từ 100 đến 200 triệu, nên chia đều vào nhiều quỹ khác nhau để giảm rủi ro và tối ưu hóa lợi nhuận. Dù với số tiền nào, nguyên tắc quan trọng nhất vẫn là chỉ dùng tiền nhàn rỗi và kiên định với kế hoạch đã đặt ra.

Theo ông Tuấn, sai lầm phổ biến nhất của người trẻ là rút tiền khỏi quỹ chỉ vì thấy lỗ trong vài tháng. “Kế hoạch đầu tư không bao giờ bám 100%. Nhưng có kế hoạch vẫn tốt hơn gấp nhiều lần so với việc đi trong mù mịt”, ông nói. Việc rút ra quá sớm không chỉ làm mất lợi thế của chiến lược bình quân giá mà còn khiến nhà đầu tư bỏ lỡ giai đoạn hồi phục tự nhiên của thị trường.

Theo VinaCapital Fund Management - Công ty Cổ phần Quản lý Quỹ VinaCapital thuộc Tập đoàn VinaCapital, quỹ mở là một trong những kênh đầu tư phổ biến và dễ tiếp cận nhất hiện nay. Nhưng không phải ai cũng biết rằng quỹ mở có nhiều loại, mỗi loại phục vụ một mục tiêu tài chính khác nhau.

Quỹ cổ phiếu tập trung vào nhóm cổ phiếu doanh nghiệp, có khả năng sinh lời cao nhưng biến động mạnh, phù hợp với người đầu tư dài hạn và chấp nhận rủi ro. Quỹ trái phiếu lại ưu tiên sự ổn định, đầu tư vào trái phiếu chính phủ hoặc doanh nghiệp, thích hợp với người muốn bảo toàn vốn và có dòng tiền đều đặn. Một lựa chọn dung hòa là quỹ cân bằng, kết hợp cả cổ phiếu lẫn trái phiếu nhằm tối ưu hóa lợi nhuận nhưng vẫn kiểm soát rủi ro, phù hợp với những nhà đầu tư có khẩu vị trung lập. Bên cạnh đó, quỹ thị trường tiền tệ - đầu tư vào các công cụ tài chính ngắn hạn, thanh khoản cao - được xem là kênh ít rủi ro nhất, thường dùng để giữ tiền trong ngắn hạn.

VinaCapital cho rằng việc xác định mục tiêu tài chính, mức độ rủi ro có thể chấp nhận và giai đoạn đầu tư sẽ giúp nhà đầu tư lựa chọn đúng loại quỹ, hoặc kết hợp nhiều quỹ để đa dạng hóa danh mục, từ đó tối ưu hiệu quả và tiến gần hơn đến mục tiêu tài chính dài hạn.