Thu 431 tỷ nhưng bồi thường 42 tỷ, không biết đòi quyền lợi thế nào

“Tham gia để tránh công an phạt thêm khi vi phạm”

Đó là chia sẻ của chị Trần Thị Lệ Quý (35 tuổi) ở Thanh Xuân, Hà Nội về việc tham gia 2 năm bảo hiểm xe máy. Chị Quý nói, có mua xe máy từ năm 2014 và tham gia một lần bảo hiểm TNDS duy nhất. Đây là lần thứ 2 chị mua lại loại hình bảo hiểm này bởi ý thức được quy định của Luật, đặc biệt Nghị định 168 có hiệu lực tăng mức xử phạt hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ.

“Tôi tham gia 2 năm, với mức phí là 132 ngàn đồng, mục đích đảm bảo đầy đủ giấy tờ để tránh bị phạt thêm nếu không may vi phạm trật tự giao thông chứ cũng không nắm được quyền lợi là gì khi xảy ra rủi ro”, chị Quý nói thêm.

Tương tự, theo ông Lương Hải Hoà (60 tuổi) ở Phương Lâm, thành phố Hoà Bình, ông cũng mới tham gia gói bảo hiểm cho xe máy trong thời hạn 2 năm. Ông Hoà cho biết, từ trước đến nay luôn tuân thủ quy định của pháp luật về tham gia bảo hiểm TNDS xe cơ giới, nhưng thời điểm 2018 có xảy ra va chạm giao thông, xe máy bị hư hỏng nặng nhưng không được bồi thường khiến ông nản lòng mà từ bỏ. Đến nay, 2025 mới tiếp tục tham gia lại sau khi được nhà nước tuyên truyền về các quy định xử phạt tăng cao khi vi phạm giao thông.

Trả lời kiến nghị cử tri tỉnh An Giang và Đồng Nai mới đây về việc đề nghị xem xét điều chỉnh về mua bảo hiểm đối với xe hai bánh theo hướng tự nguyện khi người dân có nhu cầu thay vì bắt buộc như hiện nay bởi, khi có sự kiện bảo hiểm xảy ra, người tham gia gặp khó trong việc thực hiện các thủ tục bồi thường, Bộ Tài chính dẫn chứng trên thế giới hiện nay, hầu hết các nước đều áp dụng bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe ô tô, mô tô, xe máy.

Thậm chí có quốc gia áp dụng cả với xe đạp điện, bao gồm cả các nước phát triển có số lượng xe mô tô, xe máy thấp như Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, hay các nước đang phát triển có số lượng lớn xe mô tô, xe máy tham gia giao thông như Ấn Độ, Trung Quốc, các nước ASEAN…

Bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới (gồm cả ô tô, xe máy) được thực hiện tại Việt Nam từ năm 1988 theo Nghị định số 30 của Hội đồng Bộ trưởng.

Số liệu thống kê cho thấy, trong 6 tháng đầu năm 2024, chỉ có khoảng 6,5 triệu xe máy tham gia bảo hiểm trách nhiệm dân sự (TNDS) bắt buộc, chiếm khoảng 9% số lượng xe lưu hành hiện nay khoảng 72 triệu chiếc. Bộ Tài chính cũng thông tin trong 6 tháng đầu năm 2024, doanh thu phí bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ mô tô, xe gắn máy đạt hơn 431,78 tỷ đồng, chi bồi thường là 41,9 tỷ đồng, dự phòng bồi thường là 35,86 tỷ đồng. Các khoản chi trên chưa tính chi hoa hồng, chi quản lý, chi bán hàng... cũng như trách nhiệm bồi thường phát sinh trong thời gian tới.

“Tại Việt Nam, mô tô, xe gắn máy vẫn là nguồn phương tiện vận tải cơ giới chủ yếu, và là nguồn gây tai nạn lớn nhất, chiếm 63,48% nguyên nhân”, Bộ Tài chính đánh giá.

Người dân chưa hiểu đúng về bảo hiểm TNDS xe máy

Trao đổi với VietnamFinance, ông Quân Nguyễn, đại diện của Fuse Việt Nam cho biết, đa phần người dân Việt Nam đang chưa đúng và đầy đủ ý nghĩa của bảo hiểm TNDS xe cơ giới, cụ thể là xe máy.

Khi xảy ra sự kiện rủi ro, công ty bảo hiểm sẽ không chi trả cho thiệt hại cho xe máy của người gây ra tại nạn, mà bồi thường thiệt hại đối cho người thứ ba về sức khỏe, tính mạng, tài sản. Cụ thể, bảo hiểm chi trả cho người thứ ba tối đa 150 triệu đồng/người/vụ tai nạn; về tài sản sẽ được bảo hiểm chi trả tối đa 50 triệu đồng/vụ tai nạn.

“Rất nhiều người dân thắc mắc, tai nạn xảy ra xe của họ hỏng hóc nhưng không được bồi thường. Không phải vậy, loại hình này không phải là bảo hiểm vật chất xe”, ông Quân lưu ý.

Về quyền của người tham gia bảo hiểm TNDS xe máy, ông Quân nêu, công ty bảo hiểm sẽ thay người gây ra tai nạn chi trả cho thiệt hại về người và tài sản của người bị thiệt hại.

Ví dụ như vụ việc lan truyền trên mạng, xe ôm công nghệ va quệt với xe ô tô là siêu xe, gây thiệt hại nặng, nếu như xe ôm công nghệ có tham gia bảo hiểm TNDS xe máy, gọi điện cho tổng đài công ty bảo hiểm và làm đúng các thủ tục thì doanh nghiệp bảo hiểm (DNBH) sẽ thay mặt chi trả thiệt hại cho chủ xe ô tô theo quy định.

“Thực tế với va chạm giao thông, người dân Việt Nam vẫn có thói quen tự thoả thuận nếu thiệt hại nhẹ. Hoặc nếu thiệt hại nặng thì đa phần không có bảo hiểm TNDS, số ít nếu có thì cũng không nắm được quyền lợi liên lạc cho tổng đài DNBH để được hướng dẫn thủ tục giải quyết bồi thường”, ông Quân nói thêm.

Đồng quan điểm, chuyên gia bảo hiểm Đào Lan Hương đánh giá, phần lớn hiện nay người dân tham gia bảo hiểm TNDS xe máy với mục đích đối phó với công an giao thông, chứ thực sự họ cũng không nắm được quyền lợi là gì và nếu xảy ra rủi ro thì thủ tục giải quyết như thế nào.

“Thực tế quy định về bồi thường đã được các DNBH hướng dẫn cụ thể đính kèm với Giấy chứng nhận điện tử bảo hiểm mô tô – xe máy”, chị Hương nói thêm.

Để có giải pháp cho vấn đề nêu trên, Bộ Tài chính cho biết trong thời gian tới sẽ tiếp tục phối hợp với Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam (IAV), tuyên truyền, phổ biến vai trò ý nghĩa của loại hình bảo hiểm này đến với người dân. Hiện IAV cũng đã thiết lập hotline 1900.633.880 song song với đường dây nóng riêng của doanh nghiệp để hỗ trợ, giải đáp cho người tham gia.

Đồng thời, Bộ sẽ tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định về bảo hiểm bắt buộc TNDS chủ xe cơ giới (nếu có). Bên cạnh đó, tiếp tục nghiên cứu đơn giản hoá thủ tục, hồ sơ bồi thường, đảm bảo việc chi trả diễn ra nhanh chóng, đúng quy định, góp phần đảm bảo an sinh xã hội.