Các đại công trường trọng điểm 'khát' dầu

Nhà thầu khốn khổ vì đội giá, thi công cầm chừng

Chỉ trong vòng 10 ngày, giá dầu thế giới tăng dựng đứng, khiến giá dầu trong nước cũng tăng vọt. Chiều 7/3, giá xăng dầu trong nước được điều chỉnh tăng đồng loạt. Đây là kỳ điều hành bất thường, được thực hiện sau khi giá cơ sở xăng dầu tăng trên 7% theo cơ chế mới. Đáng lưu ý, trong khi giá xăng tăng từ 3.800 - 4.700 đồng/lít, thì giá dầu diesel 0.05S tăng 7.202 đồng/lít, lên 30.239 đồng/lít; dầu hỏa tăng 8.490 đồng/lít, lên 35.091 đồng/lít. Nếu so với kỳ điều hành cuối cùng của tháng 2, giá xăng tăng từ 29 - 34%, còn giá 2 mặt hàng dầu diesel và dầu hỏa tăng khủng từ 57 - hơn 80%.

Dầu diesel vốn được coi là "máu" của các công trình giao thông bởi vận chuyển vật liệu cũng như máy móc trên công trường phụ thuộc gần như hoàn toàn vào dầu diesel. Do đó, cuộc biến động lịch sử của giá dầu đang giáng một đòn rất mạnh vào công trường các dự án hạ tầng. Theo phản ánh của các nhà thầu, về phần nguyên vật liệu, giá dầu tăng mạnh vượt định mức hợp đồng. Cùng với đó, tàu vận tải phải đi vòng qua Nam Phi "né" vùng chiến sự, kéo dài thời gian nhập máy móc, linh kiện tại một số dự án thêm 8 - 15 ngày so với dự kiến. Trong bối cảnh như vậy, việc cơ quan quản lý tập trung ưu tiên nguồn cung dầu cho vận tải hành khách và hàng hóa thiết yếu, khiến "dầu công trình" càng thiếu hụt cục bộ.

Đại diện một nhà thầu đang thi công trên tuyến cao tốc Bắc - Nam cho biết: tại các gói thầu đang đào đắp, máy xúc và xe ben tiêu thụ hàng nghìn lít dầu mỗi ngày. Với mức giá hơn 30.000 đồng/lít, nhiều nhà thầu đang phải thi công cầm chừng để chờ hướng dẫn về điều chỉnh giá hợp đồng.

Trong thi công giao thông, đặc biệt là cao tốc, chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 15 - 25% giá trị xây lắp (tùy thuộc vào địa hình cần đào đắp nhiều hay ít). Giả sử, một gói thầu xây lắp cao tốc có giá trị 1.000 tỉ đồng, chi phí nhiên liệu dự kiến ban đầu khi giá dầu khoảng 18.000 - 20.000 đồng/lít là khoảng 200 tỉ đồng. Mức giá dầu hiện tại tăng lên tới hơn 30.000 đồng, tương đương mức tăng khoảng 51% thì chi phí nhiên liệu sẽ đội lên tới 302 tỉ đồng. Như vậy, nhà thầu đã phải bù thêm hơn 100 tỉ đồng. Riêng tiền dầu đã làm giá trị gói thầu tăng thêm hơn 10%. Nếu cộng thêm giá sắt thép, nhựa đường vốn cũng ăn theo giá dầu, mức đội vốn thực tế có thể lên tới 15 - 20%.

Nếu như các nhà thầu trong đất liền chỉ mới lo về giá, thì tại các vùng đặc biệt như đảo Phú Quốc, dầu còn xuất hiện thêm tình trạng khan hiếm cục bộ. Dầu từ đất liền ra đảo phải qua tàu dầu chuyên dụng. Khi giá dầu tăng phi mã và giá cước vận tải biển vọt lên, các đơn vị đầu mối sẽ ưu tiên cung cấp cho đất liền hơn là đưa ra đảo vì chi phí vận chuyển ăn mòn hết lợi nhuận.

Đáng nói, việc này diễn ra ngay trong bối cảnh Phú Quốc đang chạy đua với thời gian để hoàn thành các công trình trọng điểm phục vụ APEC 2027. Các hạng mục như Trung tâm Hội nghị APEC, mở rộng sân bay Phú Quốc, Đại lộ APEC ĐT975, Khu đô thị Bãi Đất Đỏ… đều đang ở giai đoạn thi công cao điểm, tiêu tốn nhiên liệu khủng khiếp. Đơn cử, Đại lộ APEC (ĐT975) đoạn lấn biển 900 m vừa khởi công tháng 3 đang rất "khát" dầu để vận hành máy móc cho đội tàu hút cát; Trung tâm Hội nghị APEC hiện đang lắp dàn mái thép và thi công hầm, cần máy cẩu lớn và máy phát điện công suất cao chạy dầu 24/7; Tàu điện đô thị Phú Quốc thì đang ở khâu khoan cọc nhồi cho phần hầm sân bay, mà máy khoan cọc nhồi lại là "hung thần" ngốn dầu nhất.

Thông tin sơ bộ với Thanh Niên, đại diện nhà thầu An Phát nêu: Mỗi ngày, công trường dự án Đại lộ ĐT975 và Khu đô thị Bãi Đất Đỏ cần 5.000 - 6.000 lít dầu, nhưng hiện nay chỉ lấy được 2.000 lít, dẫn đến tình trạng thi công cầm chừng, "vừa làm vừa chơi", đội chi phí nhân công. Tương tự, Nhà thầu Đại Phong đang có 67 - 68 đầu máy cơ giới thiếu nhiên liệu, phải chật vật đi mua gom lẻ do các nhà cung cấp thân thiết "bặt vô âm tín". Nhà thầu Noundtech cũng đang "toát mồ hôi" khi lượng dự trữ chỉ đủ dùng trong vài ngày, tình trạng được đánh giá là rất khẩn cấp.

Khan hiếm nhiên liệu khiến các dự án phục vụ APEC 2027 đang từ nhịp thi công khẩn trương "3 ca, 4 kíp" phải liên tục giãn tiến độ, đặt về chế độ chờ. Mà càng chờ thì càng tốn kém, tiến độ vừa bắt nhịp đã phải điều chỉnh. Nếu bước sang tháng 4 và tháng 5, tình hình chiến sự không hạ nhiệt, nguồn cung dầu vẫn khan hiếm và đắt đỏ như hiện nay thì nguy cơ đình trệ các dự án là rất lớn.

Các đại lý găm hàng chờ giá hay "lực bất tòng tâm"?

Chật vật đi gom dầu cho máy móc, các nhà thầu không khỏi đặt nghi vấn các đại lý bán lẻ xăng dầu đang cố tình găm hàng, chờ giá tiếp tục tăng. Mới nhất, tại Phú Quốc, một doanh nghiệp bán xăng dầu ở An Thới (đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang) đã bị lập biên bản vi phạm hành chính vì giới hạn nguồn bán lẻ, chỉ bán xăng, dầu trị giá 200.000 đồng cho xe ô tô và 50.000 đồng/xe gắn máy. Tại thời điểm kiểm tra, doanh nghiệp còn khoảng 7.000 lít xăng dầu, trong đó 4.000 lít dầu và 3.000 lít xăng. Chủ doanh nghiệp này lý giải do nguồn cung cấp bị hạn chế nên đơn vị bán có giới hạn để chia sẻ cho nhiều người sử dụng. Tuy vậy, cửa hàng này vẫn bị phạt vi phạm hành chính. Trong thực tế, không chờ đến khi cơ quan chức năng đi kiểm tra và phạt, tại nhiều nơi ở Đồng Nai, TP.HCM... một số cửa hàng kinh doanh xăng dầu đang công khai dán bảng chỉ bán 50.000 đồng cho một xe gắn máy và 200.000 - 300.000 đồng cho xe ô tô vào đổ. Riêng nguồn cung dầu diesel, rất nhiều cửa hàng cho biết khá khan hiếm và một số nơi không có để bán trong ngày cuối tuần qua.

Cập nhật đến chiều qua (8/3), mặc dù giá dầu tăng trên 30.000 đồng, tại một số cửa hàng bán lẻ xăng dầu vẫn treo biển hết dầu, còn xăng bán nhỏ giọt. Nhiều nhà phân phối xăng dầu phía nam cho biết hàng không có để cung ứng, đặc biệt cho các công trình hạ tầng, đội xe đầu kéo, xe cẩu... cần lượng dầu diesel rất lớn để vận hành, nhưng không có đủ để cung cấp. Các nhà phân phối lớn như Vĩnh Long Petro, Dầu khí Mekong... đã rậm rịch ngưng nhận đơn đặt hàng xăng dầu với các nhà thầu thi công lớn.

Đánh giá nỗ lực tạo nguồn từ nhà máy lọc dầu và doanh nghiệp nhập khẩu, song, ông Văn Tấn Phụng, Chủ tịch Hiệp hội Dầu khí Đồng Nai, phân trần: Biến động của thế giới quá nhanh khiến thị trường có sự bị động nhất định. Đặc biệt, nguồn dự trữ từ các doanh nghiệp đầu mối lớn đang được đưa vào sử dụng nhưng do nguồn bổ sung không về kịp, khiến nguồn cung được cấp có giới hạn.

"Hiện tại, các kho cung ứng cho thương nhân phân phối chỉ khoảng 1/3 sản lượng so với nhu cầu lấy hàng hằng ngày trước đây. Thế nên, các nhà kinh doanh ưu tiên cung ứng dầu cho tiêu dùng trước. Hiện tại, các dự án xây dựng cầu đường, cao tốc... cần lượng dầu diesel để vận hành các máy xúc, máy cẩu hằng ngày, nhu cầu mỗi công trình lên hàng ngàn lít, tuy nhiên, mức cung ứng giảm so với trước. Tình hình này nếu kéo dài, các dự án hạ tầng vừa bị đội giá đầu tư lên cao, chậm tiến độ hoàn thành như kế hoạch. Doanh nghiệp phân phối xăng dầu rất hiểu vấn đề này nhưng lực bất tòng tâm", ông Văn Tấn Phụng chia sẻ.