Cạnh tranh và khác biệt: Cuộc đua 'song mã' của hai quỹ mở ESG

Đầu tư bền vững với trọng tâm là “xanh” đang trở thành dòng chảy lớn trên thị trường quỹ mở toàn cầu. Trên thế giới, ngày càng có nhiều tổ chức quản lý tài sản lựa chọn các yếu tố môi trường, xã hội và quản trị (ESG), cùng với các yếu tố như chuyển đổi năng lượng và giảm phát thải carbon, làm căn cứ để quyết định đầu tư.

Tại Việt Nam, dù được đánh giá có nhiều tiềm năng, số lượng quỹ mở ESG vẫn còn khá khiêm tốn. Hiện mới chỉ có hai đại diện: Quỹ Đầu tư cổ phiếu United ESG Việt Nam (UVEEF) của UOB Asset Management (Vietnam) quản lý và Quỹ Đầu tư cổ phiếu ESG Eastspring Investments Việt Nam (EVESG) của Eastspring Investments.

Cùng hướng đến mục tiêu gia tăng giá trị vốn dài hạn dựa trên chuẩn mực ESG, song sự khác biệt về thời điểm ra mắt, cấu trúc danh mục và chiến lược quản lý giữa hai quỹ mở này đã tạo nên một cuộc đua “song mã” đầy thú vị.

UVEEF: Bản lĩnh của “người mở đường”

Ra mắt vào tháng 11/2022, UVEEF là quỹ mở đầu tiên trên thị trường tài chính Việt Nam áp dụng việc đánh giá chuẩn mực ESG để lựa chọn cổ phiếu đầu tư. Sau gần ba năm hoạt động, quỹ đã trải qua đủ cung bậc của thị trường: năm 2023 đầy thách thức, năm 2024 bùng nổ và cú sốc đầu 2025.

Năm 2023, giữa bối cảnh kinh tế khó khăn, UVEEF gây chú ý khi ghi nhận mức tăng NAV/CCQ đạt 17,7%, vượt 5,5% so với VN-Index, lọt top 10 quỹ cổ phiếu có thành tích tốt nhất theo Fmarket.

Giai đoạn 2024, khi nhóm quỹ cổ phiếu bùng nổ, UVEEF tiếp tục có thêm một năm thuận lợi, trước khi bất ngờ “gãy nhịp” trong quý I-II/2025 do chịu cú sốc thuế quan từ Mỹ và nỗi lo chiến tranh thương mại. Dữ liệu công khai tổng hợp trên thị trường ghi nhận đến ngày 8/4/2025, hiệu suất 3 tháng của UVEEF là âm 14,68% và 1 năm âm 11,03% - thuộc nhóm kém nhất ở thời điểm đó. 

Tuy nhiên, đà hưng phấn lan rộng từ cuối quý II cùng với việc dòng tiền quay lại nhóm vốn hóa lớn đã giúp UVEEF bật tăng mạnh. Ghi nhận của các kênh thống kê độc lập cho thấy chính tháng 8/2025 là tháng “vượt chỉ số” của nhiều quỹ cổ phiếu, trong đó UVEEF xếp trong nhóm dẫn đầu với mức tăng 13,75%, cao hơn VN-Index. 

Báo cáo hoạt động tháng 8/2025 của UVEEF cho thấy quy mô tài sản ròng cuối kỳ đạt khoảng 523.995 tỷ đồng.

Danh mục có cấu phần cổ phiếu tập trung chủ yếu ở nhóm tài chính – ngân hàng. Trong đó, 10 khoản đầu tư lớn nhất là HPG, TCB, MBB, ACB, VHM, VIC, MWG, STB, VCB và HDB, riêng nhóm ngân hàng trong đóng góp hơn 30% NAV.

Đáng chú ý, tổng tỷ trọng 10 mã lớn nhất chiếm xấp xỉ 51% giá trị tài sản ròng, cho thấy chiến lược của UVEEEL nghiêng về cổ phiếu đầu ngành có thanh khoản cao.

Một chi tiết đáng chú ý về quản trị rủi ro là mức tiền mặt của UVEEF đã tăng mạnh vào cuối tháng 8 theo thống kê từ nền tảng phân phối, qua đó tạo vùng đệm thanh khoản nếu thị trường điều chỉnh ngắn hạn sau cú tăng nhanh. Ghi nhận cho thấy tỷ trọng tiền mặt lên 9,70%, tăng hơn 5 điểm phần trăm so với trước đó. 

Xét về hiệu quả, UVEEF đã có một pha đảo chiều ngoạn mục từ trạng thái âm hồi tháng 4 sang dương khá rõ rệt sau tháng 7–8. Một số bản tin thị trường cũng ghi nhận hiệu quả năm của UVEEF vẫn còn khoảng cách với VN-Index tại các thời điểm cắt mẫu nhất định trong tháng 8. Tuy nhiên, chênh lệch đang thu hẹp khi nhóm vốn hóa lớn dẫn dắt trở lại.

EVESG: “Tân binh” kiên định

Ra mắt ngày 13/11/2024, muộn hơn UVEEF 2 năm, EVESG bước vào thị trường trong bối cảnh vĩ mô thuận lợi hơn. Quỹ này hướng đến các doanh nghiệp có chiến lược ESG rõ ràng, sử dụng hệ thống thẻ điểm ESG nội bộ để sàng lọc danh mục đầu tư chủ yếu vào cổ phiếu Việt Nam, với kỳ vọng tạo lợi nhuận dài hạn và thúc đẩy quản trị doanh nghiệp có trách nhiệm.

Theo factsheet tháng 8/2025, quy mô NAV của quỹ đạt 1.563,2 tỷ đồng, giá một đơn vị quỹ 11.152 đồng tại ngày định giá cuối tháng 7.

Khác với UVEEF, EVESG “gần như tất tay” vào cổ phiếu, khi duy trì tỷ trọng trên 95% kể từ ngày thành lập. Tháng 8/2025, 96,7% danh mục của quỹ là cổ phiếu niêm yết, còn tiền mặt và công cụ thị trường tiền tệ chỉ chiếm 3,3%.

Trong đó, 5 khoản đầu tư lớn nhất lần lượt là CTG (9,1%), FPT (7,9%), ACB (7,7%), HPG (7,3%) và TCB (5,6%). Theo quan sát, nhóm ngân hàng đang chiếm tỷ trọng lớn nhất trong danh mục của EVESG với tỷ trọng 40,4%, theo sau lần lượt là nhóm bất động sản (9,6%), công nghệ và thông tin (7,78%), vật liệu xây dựng (7,27%)...

Về hiệu suất, EVESG ghi nhận mức tăng 6,4% trong 1 tháng, 18% trong 3 tháng, 8,6% từ đầu năm và 11,5% kể từ khi thành lập. Con số này có phần khiêm tốn so với diễn biến của VN-Index trong cùng giai đoạn.

Điểm chung, sự khác biệt và triển vọng

Đặt lên bàn cân, có thể thấy UVEEF với lợi thế “người mở đường” đã trải qua nhiều chu kỳ lên xuống của thị trường, nhờ đó tích lũy kinh nghiệm trong việc điều tiết tỷ trọng tiền mặt và tái cơ cấu danh mục theo từng giai đoạn. Chiến lược này giúp quỹ giữ được sự linh hoạt, nhất là khi thị trường biến động mạnh như giai đoạn đầu năm 2025.

Ngược lại, EVESG – “tân binh” mới gia nhập thị trường – lại kiên định với triết lý “tất tay” vào cổ phiếu. Quỹ duy trì tỷ trọng đầu tư cổ phiếu ở mức cao liên tục, chấp nhận độ trễ để hiệu suất phản ánh trung thực phương pháp chọn lọc dựa trên thẻ điểm ESG nội bộ. Cách tiếp cận này có phần ít linh hoạt hơn trong ngắn hạn, nhưng lại giúp EVESG giữ vững định vị là một quỹ “thuần ESG”.

Dù vậy, cả UVEEF và EVESG đều cùng “cắm neo” vào nhóm vốn hóa lớn, đặc biệt là cổ phiếu  ngân hàng. Điều này đồng nghĩa triển vọng của hai quỹ gắn liền với ba biến số vĩ mô quan trọng trong quý IV/2025: quyết định của FTSE Russell về nâng hạng thị trường, tiến độ giải ngân đầu tư công và diễn biến dòng vốn ngoại.

Nếu thị trường tiếp tục được dẫn dắt bởi bluechips, chiến lược thiên về ngân hàng của cả UVEEF và EVESG sẽ phát huy hiệu quả. Ngược lại, trong kịch bản dòng tiền phân hóa, EVESG với cấu trúc phân bổ đa dạng hơn có thể hấp thụ tốt hơn nhịp luân chuyển sang midcap và các nhóm ngành hưởng lợi từ đầu tư công.