Theo các thống kê, chất thải rắn xây dựng (CTRXD) hiện chiếm tới 20 – 30% tổng lượng chất thải đô thị tại Hà Nội và TP.HCM, tương đương hàng chục nghìn tấn mỗi ngày. Tuy nhiên, tỷ lệ tái chế vẫn còn rất thấp. Phần lớn CTRXD hiện vẫn được xử lý theo phương pháp chôn lấp, gây ô nhiễm môi trường, chiếm dụng quỹ đất và phát thải khí nhà kính.
Phát biểu tại tọa đàm “Quản lý và tái chế chất thải rắn xây dựng theo mô hình liên kết Nhà nước – Nhà khoa học – Nhà doanh nghiệp”, GS.TS Nguyễn Hoàng Giang – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, Chủ nhiệm Dự án SATREPS Việt – Nhật cho rằng, đã đến lúc thay đổi tư duy tiếp cận: “Chúng ta đang bỏ phí một nguồn tài nguyên lớn – chất thải rắn xây dựng hoàn toàn có thể trở thành vật liệu thay thế nếu có cơ chế chính sách đồng bộ và mô hình phối hợp liên ngành hiệu quả”.
Các vật liệu thu hồi từ CTRXD như bê tông nghiền, gạch vỡ, cát thải… có thể thay thế cát, đá, sỏi trong xây dựng hạ tầng – một hướng đi vừa tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên, vừa giảm khai thác cát sông vốn đang gây ra nhiều hệ lụy. Một số sản phẩm từ CTRXD còn có tính thấm nước cao, phù hợp với nhu cầu phát triển hạ tầng đô thị mới như đường đi bộ, bãi đỗ xe, khu công nghiệp.
Không dừng lại ở lý thuyết, GS.TS Giang cũng giới thiệu những kết quả thực nghiệm của Dự án SATREPS trong việc áp dụng tiêu chuẩn Nhật Bản vào tái chế CTRXD tại Việt Nam. Theo ông, một mô hình xử lý tại chỗ – thay vì tập trung về các bãi tập kết – sẽ giúp tiết kiệm chi phí vận chuyển, giảm phát thải và tăng hiệu quả xử lý tại công trường.
GS.TS. Giang cũng khẳng định về sự cần thiết của mô hình liên kết “ba nhà”: Nhà nước – Nhà khoa học – Nhà doanh nghiệp. Đây được xem là cấu trúc phối hợp lý tưởng để hiện thực hóa chuỗi giá trị tái chế chất thải rắn xây dựng tại Việt Nam.
Theo đó, Nhà nước đóng vai trò kiến tạo chính sách pháp lý minh bạch, ổn định và có các ưu đãi cụ thể cho hoạt động đầu tư vào tái chế chất thải xây dựng. Các quy định về ưu tiên sử dụng vật liệu tái chế trong công trình công, tiêu chuẩn hóa sản phẩm hay quy hoạch vùng nguyên liệu là những yếu tố then chốt.
Nhà khoa học, với năng lực nghiên cứu và thử nghiệm công nghệ, sẽ là lực lượng chủ lực trong đánh giá chất lượng vật liệu, đề xuất tiêu chuẩn và chuyển giao kỹ thuật xử lý. Trường Đại học Xây dựng Hà Nội là một trong những đơn vị tiên phong với các nghiên cứu ứng dụng thực tiễn, sẵn sàng hợp tác cùng địa phương và doanh nghiệp.
Trong khi đó, doanh nghiệp giữ vai trò triển khai mô hình, đầu tư dây chuyền nghiền sàng hiện đại, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm tái chế. Tuy nhiên, đại diện các doanh nghiệp tại buổi tọa đàm cũng cho biết họ vẫn gặp nhiều khó khăn, từ thiếu chính sách hỗ trợ, đến hạn chế về cầu tiêu dùng do tâm lý e ngại vật liệu tái chế của các chủ đầu tư.
“Chúng ta có công nghệ, có nghiên cứu, có kinh nghiệm quốc tế, nhưng nếu thiếu sự vào cuộc đồng bộ của các bên, đặc biệt là từ phía Nhà nước và doanh nghiệp, thì việc tái chế CTRXD vẫn chỉ dừng ở quy mô thử nghiệm”, GS.TS Nguyễn Hoàng Giang khẳng định.
Các chuyên gia khẳng định vai trò quan trọng của tái chế chất thải rắn xây dựng trong chiến lược chuyển đổi xanh ngành xây dựng và mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050. Tái chế CTRXD không chỉ là một giải pháp kỹ thuật mà còn là một chiến lược kinh tế – xã hội lâu dài.
Việc hình thành các cụm liên kết tái chế – với sự tham gia của chính quyền địa phương, viện nghiên cứu và doanh nghiệp – sẽ là nền tảng để xây dựng hệ sinh thái vật liệu xây dựng bền vững. Mô hình này không chỉ giúp giảm chi phí xây dựng, giảm áp lực môi trường, mà còn tạo ra một thị trường tuần hoàn, nơi chất thải được tái sinh, phục vụ phát triển kinh tế.
Đặc biệt, với xu hướng đô thị hóa nhanh chóng, nhu cầu sử dụng vật liệu xây dựng ngày càng cao, CTRXD tái chế sẽ là nguồn bổ sung quan trọng, giảm phụ thuộc vào khai thác tài nguyên nguyên sinh.
Chia sẻ sau buổi tọa đàm, đại diện Net Zero Việt Nam cho biết chuỗi “Cà phê Net Zero” sẽ tiếp tục là diễn đàn kết nối các nhà quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp trong nhiều lĩnh vực khác nhau như năng lượng, công nghiệp, nông nghiệp, xây dựng… nhằm lan tỏa tư duy giảm phát thải và phát triển bền vững.
Chương trình do Net Zero Việt Nam phối hợp cùng CLB Xây dựng Xanh Việt Nam (VGCCLUB), Trường Đại học Xây dựng Hà Nội (HUCE) và ConsMedia tổ chức.
Tags:
(VNF) - Dù được đánh giá là giải pháp tối ưu để giải quyết đồng thời các bài toán môi trường và năng lượng, các dự án xử lý chất thải rắn sinh hoạt phát điện tại Việt Nam vẫn đang “mắc kẹt” giữa mê cung pháp lý.
(VNF) - Bộ Công Thương vừa chính thức ban hành khung giá phát điện cho các nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt phát điện (điện rác) trong năm 2025. Theo đó, mức giá trần được áp dụng là 2.575,18 đồng/kWh, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng. Mức giá này sẽ làm cơ sở để Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và các chủ đầu tư thương thảo hợp đồng mua bán điện, với điều kiện không vượt quá ngưỡng đã quy định.
(VNF) - Từ năm 2025, toàn bộ công trình xây dựng sử dụng vốn ngân sách ở Hà Nội sẽ phải dùng vật liệu tái chế từ chất thải rắn xây dựng. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 xử lý 90% lượng chất thải xây dựng, trong đó 60% được tái chế.
(VNF) - EU vừa nới lỏng hàng loạt quy định ESG nhằm giảm gánh nặng tuân thủ và hỗ trợ doanh nghiệp trước áp lực cạnh tranh ngày càng lớn từ Mỹ và Trung Quốc.
(VNF) - Khi nhà đầu tư ngày càng siết tiêu chuẩn về quản trị và minh bạch dữ liệu, ESG đang trở thành “tấm vé” để doanh nghiệp hút vốn giá rẻ.
(VNF) - Trong bối cảnh ngành hàng không toàn cầu tăng tốc lộ trình giảm phát thải carbon, nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) đang trở thành giải pháp chiến lược. Với lợi thế lớn về nguồn nguyên liệu sinh khối, cùng những bước đi chính sách đầu tiên, Việt Nam được đánh giá có nhiều cơ hội tham gia chuỗi giá trị SAF toàn cầu.
(VNF) - Cái bắt tay giữa Xuân Cầu Holdings và Petrolimex đánh dấu bước đi chiến lược trong phát triển hệ sinh thái năng lượng xanh và mở rộng sang lĩnh vực năng lượng cho giao thông điện tại Việt Nam.
(VNF) - Chi phí xử lý phát thải CO₂ có thể lên tới 132 USD/tấn đang tạo áp lực lớn lên nhiều ngành công nghiệp và xi măng là 1 ví dụ. Điều này khiến các DN đối mặt nguy cơ tăng chi phí sản xuất và giảm sức cạnh tranh.
(VNF) - Mỗi năm, Việt Nam tạo ra khoảng 156 triệu tấn phụ phẩm nông nghiệp như rơm rạ, trấu, bã mía hay vỏ dừa. Khối lượng “rác” khổng lồ này hiện vẫn chủ yếu bị bỏ đi hoặc xử lý kém hiệu quả, trong khi theo góc nhìn kinh tế tuần hoàn, đây lại là một “mỏ vàng xanh” có thể tạo ra giá trị hàng tỷ USD.
(VNF) - Dù tín dụng nông nghiệp và tín dụng xanh tăng trưởng tích cực, dòng vốn vẫn khó chảy mạnh vào các mô hình nông nghiệp xanh, nông nghiệp số. Thực tế cho thấy, nút thắt không nằm ở thiếu vốn mà ở thể chế, dữ liệu và cơ chế chia sẻ rủi ro, khiến dòng tín dụng chưa thể lan tỏa đúng nhu cầu của nền kinh tế xanh.
(VNF) - Đầu tư cho “xanh” có thể làm tăng chi phí trước mắt, nhưng lại mở ra cơ hội nâng cao năng suất và sức cạnh tranh. Khi tiêu chuẩn môi trường ngày càng siết chặt, “xanh hóa” dần trở thành yêu cầu bắt buộc với doanh nghiệp.
(VNF) - Mô hình nhà máy điện rác tại Sóc Sơn không chỉ góp phần giải quyết bài toán rác thải đô thị mà còn hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, khi vừa xử lý chất thải, vừa tạo ra nguồn năng lượng hữu ích cho xã hội.
