Đại dự án khốn khổ vì nhà thầu Trung Quốc: Ai dám xử mạnh tay?
Lương Bằng -
27/11/2018 07:33 (GMT+7)
Nhiều dự án có nhà thầu Trung Quốc lâm cảnh chậm trễ, đội vốn, kiện tụng... Nhiều chủ đầu tư đã phải chấm dứt hợp đồng với nhà thầu Trung Quốc, kể cả chấp nhận bị kiện.
Dự án đạm Ninh Bình lận đận sau khi vay vốn và sử dụng nhà thầu Trung Quốc.
Nhiều dự án gặp khó vì nhà thầu
Trả lời cử tri, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho hay: Thời gian qua có nhiều nhà thầu Trung Quốc trúng thầu các dự án của Việt Nam, trong quá trình thực hiện đã xuất hiện một số tình trạng như: thi công chậm tiến độ; chất lượng của hàng hóa, công trình sau khi hoàn thành không cao, xuống cấp nhanh sau khi hết hạn bảo hành...
Thực tế, nhận định của Bộ Kế hoạch và Đầu tư không phải là không có cơ sở. Không khó để liệt kê những công trình, dự án có sự tham gia của nhà thầu Trung Quốc mang nhiều tai tiếng.
Dự án đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông chỉ là một trong số nhiều dự án gặp vấn đề khi vay vốn Trung Quốc , sử dụng nhà thầu Trung Quốc.
Nhiều dự án của ngành Công Thương cũng "ngậm đắng nuốt cay" khi phải đối mặt với nhà thầu Trung Quốc.
Dự án mở rộng sản xuất giai đoạn 2 nhà máy gang thép Thái Nguyên chưa giải quyết được tranh chấp hợp đồng EPC với Tổng thầu là Tập đoàn Luyện kim Trung Quốc (MCC) và các nhà thầu phụ. Đây là dự án đầu tư xây dựng dở dang, được khởi công từ tháng 9/2007 nhưng đã phải tạm dừng thi công từ quí I/2013 do gặp khó khăn trong việc thu xếp nguồn vốn vì dự án bị kéo dài và tổng mức đầu tư điều chỉnh tăng cao. Mặt khác, hợp đồng EPC ký kết giữa chủ đầu tư và nhà thầu Trung Quốc đã phát sinh tranh chấp, vướng mắc đến nay vẫn chưa giải quyết được làm cho dự án càng bị kéo dài và khó khăn hơn.
Nhiều dự án Nhà máy sản xuất phân bón sử dụng nhà thầu Trung Quốc là Dự án nhà máy sản xuất đạm Ninh Bình; Dự án cải tạo, mở rộng nhà máy sản xuất đạm Hà Bắc... cũng trong tình cảnh tương tự. Do các bên không dàn xếp được nên hiện đã phải chuẩn bị sẵn sàng phương án giải quyết tranh chấp tại Trung tâm Trọng tài quốc tế.
Mạnh tay với nhà thầu Trung Quốc
Không ít dự án thủy điện khi nhà thầu Trung Quốc trúng thầu cũng rất “lận đận”, buộc phải ra tuyên bố “đường ai nấy đi”. Ví dụ như dự án thủy điện Thượng Kon Tum có quy mô công suất lắp máy 220 MW, được thiết kế xây dựng trên sông Đắk Nghé.
Trong quá trình thực hiện thi công Dự án, do tình hình tiến độ thi công tuyến năng lượng và nhà máy chậm trễ nghiêm trọng và thái độ thiếu thiện chí hợp tác của nhà thầu Trung Quốc, Công ty VSH đã có Nghị quyết chấm dứt hợp đồng với nhà thầu Trung Quốc và ra thông báo chấm dứt hợp đồng vào tháng 7/2014.
Sau khi Công ty VSH chính thức thông báo chấm dứt hợp đồng với nhà thầu Trung Quốc và thu hồi toàn bộ giá trị bảo lãnh thực hiện hợp đồng và bảo lãnh tạm ứng, thì nhà thầu Trung Quốc đã gửi đơn kiện lên Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC), đề nghị phân xử các nội dung liên quan đến việc chấm dứt hợp đồng. Công ty VSH cũng đã có Hồ sơ tự bảo vệ và Đơn gửi VIAC đề nghị phân xử về việc nhà thầu Trung Quốc vi phạm hợp đồng.
Hiện tại, chủ đầu tư thủy điện này đang phối hợp cùng với các công ty tư vấn luật được thuê để giải quyết vụ kiện, tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, chứng cứ và bổ sung các tài liệu pháp lý cần thiết, chuẩn bị lời chứng về sự kiện để tranh tụng.
“Việc xử lý vụ kiện về chấm dứt hợp đồng với nhà thầu Trung Quốc là phức tạp và còn tiềm ẩn nhiều rủi ro và vấn đề này có thể sẽ ảnh hưởng đến tiến độ, hiệu quả của dự án”, báo cáo của Bộ Công Thương đánh giá.
Bộ Kế hoạch và Đầu tư liệt kê hàng loạt nguyên nhân chủ yếu dẫn đến nhà thầu Trung Quốc trúng thầu.
Đó là sử dụng vốn vay của Trung Quốc. Để vay vốn Trung Quốc thì Việt Nam phải chấp nhận nhà thầu Trung Quốc thực hiện gói thầu như một điều kiện vay. Đây là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến việc nhà thầu Trung Quốc trúng thầu nhiều ở Việt Nam.
Ngoài ra, chất lượng lập, phê duyệt dự án còn thấp, chưa xác định được một cách tương đối chính xác về công nghệ, khối lượng cũng như tổng mức đầu tư của dự án dẫn đến phát sinh khối lượng khi thực hiện.
Để hạn chế nhà thầu kém chất lượng, theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, biện pháp cần thực hiện là Việt Nam phải tự chủ về vốn, tránh việc vay vốn Trung Quốc quá nhiều.
Theo Bộ này, các chủ đầu tư phải nâng cao năng lực, đạo đức và trách nhiệm khi thực thi nhiệm vụ để bảo đảm tuân thủ đúng quy định của pháp luật về đấu thầu góp phần lựa chọn được nhà thầu đáp ứng yêu cầu.
Các chuyên gia cho rằng, đây là lời nhắc nhở hợp lý. Bởi "tiên trách kỷ, hậu trách nhân", nhiều chủ đầu tư vì lý do nào đó đã chấp nhận đánh đổi hiệu quả để lựa chọn nhà thầu Trung Quốc. Điều đó khiến cho dự án lâm cảnh lao đao, không tìm thấy lối ra. Vì thế, nếu mỗi chủ đầu tư đều nhận thức được trách nhiệm của mình, nâng cao năng lực giám sát, thực thi thì sẽ loại bỏ được các nhà thầu kém chất lượng, bất kể là từ quốc gia nào.
Khi trả lời cử tri, Bộ Công an cũng đánh giá: Thời gian qua, nhiều dự án tổng thầu EPC (thiết kế, cung cấp thiết bị công nghệ, thi công xây lắp) do nhà thầu Trung Quốc thực hiện. Trong quá trình thực hiện một số dự án đã phát sinh những vấn đề phức tạp.
Để nâng cao giải pháp trong quản lý trên lĩnh vực này, từ năm 2015, Chính phủ, các cơ quan chức năng đã có nhiều chủ trương, giải pháp chấn chỉnh công tác này như sửa đổi Luật đấu thầu và các văn bản có liên quan, tăng cường công tác quản lý, kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm, hiện nay các sai phạm như đã nêu trên đã có chuyển biến tích cực. Thời gian tới, các ngành tiếp tục xử lý các tồn tại, bất cập trong các quy định của pháp luật liên quan đến vay vốn ODA, tổng thầu EPC, hoạt động xuất nhập cảnh, việc cấp phép, quản lý hoạt động đối với nhà thầu, lao động người nước ngoài, trong đó có nhà thầu Trung Quốc.
Bộ Công an tiếp tục chỉ đạo các lực lượng tăng cường công tác nắm tình hình lĩnh vực này, kiến nghị những vấn đề liên quan nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý Nhà nước trong lĩnh vực đấu thầu, hạn chế các vi phạm xảy ra.
(VNF) - Chiều 6/4, tại kỳ họp Quốc hội, các đại biểu đã thông qua nghị quyết kiện toàn Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, đồng thời tiến hành bầu 9 lãnh đạo các ủy ban và Hội đồng Dân tộc nhiệm kỳ 2026-2031.
(VNF) - Sáng 6/4, Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã khai mạc trọng thể tại Hà Nội. Tổng Bí thư Tô Lâm có bài phát biểu chỉ đạo quan trọng tại phiên khai mạc. VietnamFinance trân trọng giới thiệu toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm.
(VNF) - Ông Trần Thanh Mẫn tiếp tục tái đắc cử Chủ tịch Quốc hội khóa XVI sau khi nhận được tín nhiệm cao của các đại biểu trong kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa mới.
(VNF) - Chủ tịch Quốc hội cho biết sau 40 năm đổi mới, nước ta đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, kinh tế duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong nhiều năm qua, quy mô nền kinh tế đạt 514 tỷ USD, đứng thứ 32 nền kinh tế thế giới.
(VNF) - Nhấn mạnh pháp luật không chỉ để quản lý cái đã có, mà còn phải mở đường cho cái mới; không chỉ điều chỉnh thực tiễn hiện hữu, mà còn phải kiến tạo tương lai; Tổng Bí thư cho rằng luật không chỉ “mở đường” mà còn phải “sửa đường”.
(VNF) - Theo Tiến sỹ Nguyễn Đình Cung, đằng sau bức tranh tăng trưởng tích cực đang tồn tại một nghịch lý lớn mà DN phải đối diện, khi nền kinh tế rơi vào trạng thái “kẹt giữa nhiều áp lực”: nguồn cung có dấu hiệu suy yếu, sức cầu chưa phục hồi rõ rệt, trong khi chi phí đầu vào, đặc biệt là năng lượng và vận tải, lại liên tục leo thang.
(VNF) - Trong sáng 6/4, Quốc hội sẽ tiến hành bầu Chủ tịch Quốc hội bằng hình thức bỏ phiếu kín. Sau đó, Chủ tịch Quốc hội sẽ tuyên thệ và phát biểu nhậm chức.
(VNF) - Tại kỳ họp đầu tiên, Quốc hội khoá XVI sẽ tiến hành công tác nhân sự cấp cao của bộ máy Nhà nước; xem xét thông qua 8 dự án luật, 1 nghị quyết quy phạm pháp luật và nhiều nội dung quan trọng khác.
(VNF) - Bộ Công an công bố nhiều vụ án kinh tế nổi bật: Shark Bình bị khởi tố về lừa đảo, rửa tiền; ông Vương Lê Vĩnh Nhân cùng đồng phạm thao túng thị trường tiền mã hóa, chiếm đoạt hàng tỷ USD; Mailisa nhập mỹ phẩm giả, thu lợi hàng nghìn tỷ đồng; nhóm “xã hội đen” núp bóng doanh nghiệp tại Phú Thọ; trong khi Asia Life sản xuất thực phẩm giả, điển hình là kẹo Kera, gây thất thoát hàng tỷ đồng.
(VNF) - Cơ quan điều tra đã phong tỏa lượng tài sản điện tử trị giá khoảng 52 triệu USD liên quan vụ án tại sàn ONUS, phục vụ công tác thu hồi tài sản trong quá trình điều tra đường dây lừa đảo quy mô lớn.
(VNF) - Sau giai đoạn sắp xếp, sáp nhập quy mô lớn, việc tinh gọn bộ máy đang chuyển trọng tâm sang kiện toàn nhân sự, tối ưu vận hành và nâng cao hiệu quả quản trị, hướng tới mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tinh gọn nhưng thực chất.
(VNF) - Bộ Công Thương chỉ đạo xuyên suốt không để thiếu điện mùa hè và cả năm 2026, đồng thời yêu cầu các đơn vị chuẩn bị các giải pháp, tuyệt đối không để đứt gãy nguồn cung.
(VNF) - Sau tròn 5 năm đảm nhiệm cương vị, Thủ tướng Phạm Minh Chính bày tỏ lời tri ân sâu sắc tới các lãnh đạo, toàn thể nhân dân, cộng đồng doanh nghiệp và bạn bè quốc tế đã đồng hành, hỗ trợ Chính phủ vượt qua nhiều khó khăn, thách thức, hoàn thành cơ bản các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội đã đề ra.
(VNF) - Theo Cục Thống kê, trong tháng 3/2026, cả nước ghi nhận gần 22.000 doanh nghiệp thành lập mới, với tổng vốn đăng ký đạt 224,9 nghìn tỷ đồng và gần 98,4 nghìn lao động đăng ký.
(VNF) - Theo công bố của Cục Thống kê (GSO) sáng nay, kinh tế Việt Nam trong quý I/2026 ghi nhận mức tăng trưởng 7,83% so với cùng kỳ năm trước, cao nhất kể từ năm 2011 đến nay.
(VNF) - Sàn ONUS bị cơ quan chức năng xác định đã dựng lên kế hoạch phát triển chuỗi cửa hàng bánh mì với hàng nghìn điểm bán trên cả nước, cho phép thanh toán bằng tiền ảo VNDC nhằm tạo niềm tin với nhà đầu tư.
(VNF) - Hoàng Thị Hường, chủ hệ sinh thái kinh doanh thực phẩm chức năng và bảo vệ sức khỏe, đang bị cơ quan công an điều tra về hành vi sản xuất và buôn bán hàng giả. Cơ quan điều tra đồng thời giám định số lượng lớn sản phẩm trong hệ sinh thái của Hường để làm rõ nguồn gốc, giá trị và mở rộng xử lý các vi phạm liên quan.
(VNF) - Theo lãnh đạo Công an TP. Hà Nội, từ tháng 6/2020 đến 9/2022, trên 120 bị hại gửi tiền vào ví Ngân lượng của Shark Nguyễn Hòa Bình để đầu tư vào sàn điện tử của Mr Pips.
(VNF) - Đại diện Bộ Nội vụ cho biết hiện không có chủ trương điều chỉnh lịch nghỉ năm 2026 để tạo kỳ nghỉ 9 ngày liên tục dịp Giỗ tổ Hùng Vương và lễ 30/4 - 1/5.
(VNF) - Vụ án xảy ra tại Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) đang được mở rộng điều tra, với trọng tâm là ba tội danh liên quan đến sai phạm đấu thầu và hành vi đưa, nhận hối lộ.
(VNF) - Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh tinh thần "chỉ bàn làm, không bàn lùi" và thực hiện có lộ trình để thúc đẩy phát triển Trung tâm Lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất.
(VNF) - Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ Công an chỉ đạo các cơ quan trực thuộc khẩn trương đẩy nhanh tiến độ điều tra; xử lý các vi phạm, sai phạm trong quá trình triển khai thực hiện dự án cảng hàng không quốc tế Long Thành.
(VNF) - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Tạ Thị Yên cho biết Quốc hội khóa XVI dự kiến sẽ tiến hành bầu và phê chuẩn 39 chức danh lãnh đạo cấp cao tại Kỳ họp thứ Nhất, nhằm kiện toàn bộ máy Nhà nước, bảo đảm sự ổn định và vận hành thông suốt trong nhiệm kỳ mới.
(VNF) - Chiều 6/4, tại kỳ họp Quốc hội, các đại biểu đã thông qua nghị quyết kiện toàn Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, đồng thời tiến hành bầu 9 lãnh đạo các ủy ban và Hội đồng Dân tộc nhiệm kỳ 2026-2031.
(VNF) - Tuyến đường Vành đai 3,5 đoạn từ Quốc lộ 32 đến Đại lộ Thăng Long đang dần thể hiện vai trò như một trục "xương sống" của không gian phát triển đô thị phía Tây Hà Nội.