Kinh tế tăng trưởng cao và cảnh báo từ thực tế 'kẹt giữa nhiều áp lực'

Tăng trưởng được duy trì đều ở cả ba khu vực

Theo số liệu vừa được Cục Thống kê công bố, quý I/2026, tăng trưởng GDP 7,83%; khu vực công nghiệp – xây dựng và dịch vụ tiếp tục là động lực tăng trưởng chính của nền kinh tế với mức tăng gần 9%.

Trao đổi với VietnamFinance về kết quả này, bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê, mức tăng trưởng kinh tế quý I/2026 được đánh giá là tích cực trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động và rủi ro gia tăng.

Đáng chú ý, tăng trưởng được duy trì ở cả ba khu vực của nền kinh tế, trong đó khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 3,58%, tiếp tục đóng vai trò là trụ đỡ ổn định; khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 8,92%, với điểm nhấn là ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 9,73%, giữ vai trò “đầu tàu” và đóng góp lớn nhất vào tăng trưởng chung; khu vực dịch vụ tăng 8,18%, phản ánh sự phục hồi rõ nét của các hoạt động thương mại và tiêu dùng.

Xét từ phía cung, lãnh đạo ngành thống kê khẳng định, tăng trưởng vẫn tập trung chủ yếu ở một số ngành chủ lực, trong khi nhiều lĩnh vực chưa phục hồi tương xứng. Một số ngành như khai khoáng duy trì đà tăng trưởng dương, thương mại bán buôn, bán lẻ tăng mạnh, cho thấy sức cầu nội địa cải thiện. Đồng thời, các ngành dịch vụ có hàm lượng tri thức như khoa học công nghệ, giáo dục cũng ghi nhận mức tăng ổn định, bước đầu phản ánh xu hướng chuyển dịch cơ cấu theo hướng chất lượng cao hơn. Tuy nhiên, nhiều lĩnh vực quan trọng như xây dựng, vận tải kho bãi, lưu trú – ăn uống, bất động sản… vẫn tăng trưởng dưới kỳ vọng, cho thấy đà phục hồi chưa thực sự đồng đều.

Từ phía cầu, tiêu dùng nội địa tiếp tục là trụ đỡ khi tăng 8,45%, trong đó chi tiêu nhà nước tăng mạnh 11,66% và tiêu dùng hộ gia đình tăng 7,95% nhờ yếu tố mùa vụ. Tích lũy tài sản tăng 7,18% cho thấy nỗ lực thúc đẩy đầu tư, trong khi xuất khẩu tăng 19,1% nhưng nhập khẩu tăng nhanh hơn, phản ánh nhu cầu sản xuất phục hồi song vẫn phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu.

Theo bà Nguyễn Thị Hương, tăng trưởng quý I vẫn chủ yếu dựa vào các trụ cột truyền thống như sản xuất – xuất khẩu, đầu tư và tiêu dùng nội địa, trong khi các động lực mới chưa đủ mạnh để dẫn dắt. Dù đạt kết quả tích cực, nền kinh tế vẫn chịu áp lực từ chi phí đầu vào tăng do biến động bên ngoài, cùng với những điểm nghẽn nội tại và sức cầu phục hồi chậm.

"Những yếu tố này khiến một số ngành tăng trưởng dưới kỳ vọng, kéo giảm tốc độ chung. Vì vậy, cần các giải pháp quyết liệt hơn nhằm giảm chi phí, tháo gỡ vướng mắc thể chế và củng cố niềm tin để doanh nghiệp mở rộng sản xuất, kinh doanh", bà Hương nói.

Dù đạt kết quả tích cực, nhưng bà Hương cũng khẳng định tăng trưởng quý I vẫn chưa đạt mục tiêu đề ra. Nguyên nhân trước hết đến từ các yếu tố bên ngoài, đặc biệt là biến động địa chính trị khiến giá năng lượng tăng cao, làm gia tăng chi phí đầu vào và ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, các điểm nghẽn nội tại của nền kinh tế chưa được xử lý triệt để, từ năng suất lao động, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp đến chất lượng thể chế và môi trường kinh doanh, khiến khả năng hấp thụ và lan tỏa các động lực tăng trưởng còn hạn chế. Ngoài ra, sức cầu trong nước phục hồi chậm hơn kỳ vọng khi người dân có xu hướng thắt chặt chi tiêu trước áp lực lạm phát, khiến mức tăng tổng cầu chưa đủ mạnh để tạo bứt phá.

Những yếu tố này khiến một số ngành kinh tế quan trọng tăng trưởng thấp hơn mục tiêu, qua đó kéo giảm tốc độ tăng trưởng chung của nền kinh tế. Từ thực tế này, bà Nguyễn Thị Hương cho rằng, để đạt được mục tiêu tăng trưởng cả năm, cần triển khai đồng bộ và quyết liệt hơn các giải pháp nhằm giảm áp lực chi phí đầu vào, tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế, cải thiện môi trường kinh doanh, đồng thời củng cố niềm tin để khu vực doanh nghiệp mạnh dạn mở rộng đầu tư, sản xuất trong thời gian tới.

Việt Nam chịu tác động mạnh từ các biến động bên ngoài

Trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance, TS Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương cho rằng, nếu tiếp cận từ góc độ sản xuất, số liệu GDP cho thấy cả ba khu vực của nền kinh tế gồm nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ đều đang vận hành ở mức cao, thậm chí có dấu hiệu “chạy hết công suất”.

Tuy nhiên, theo ông Cung, đằng sau bức tranh tăng trưởng đó lại tồn tại một nghịch lý lớn mà khu vực doanh nghiệp đang phải đối diện, khi nền kinh tế rơi vào trạng thái “kẹt giữa nhiều áp lực”: nguồn cung có dấu hiệu suy yếu, sức cầu chưa phục hồi rõ rệt, trong khi chi phí đầu vào, đặc biệt là năng lượng và vận tải, lại liên tục leo thang.

"Biến động địa chính trị tại Trung Đông đã đẩy giá năng lượng và chi phí logistics tăng mạnh, trực tiếp bào mòn biên lợi nhuận của doanh nghiệp. Khi chi phí sản xuất gia tăng nhưng đầu ra không thuận lợi, nhiều doanh nghiệp buộc phải thu hẹp quy mô hoạt động, thậm chí chấp nhận thua lỗ để duy trì sự tồn tại. Áp lực này không chỉ dừng ở một số ngành riêng lẻ mà lan rộng tới nhiều lĩnh vực, đặc biệt là các ngành có mức độ phụ thuộc lớn vào năng lượng và vận chuyển", ông Cung nói.

TS Nguyễn Đình Cung nhấn mạnh, với đặc thù là nền kinh tế có độ mở lớn, Việt Nam chịu tác động mạnh hơn nhiều quốc gia khác khi các yếu tố bên ngoài biến động. Việc chi phí logistics, vận tải và nguyên vật liệu tăng cao trong khi nhu cầu từ các thị trường xuất khẩu suy giảm do kinh tế toàn cầu tăng trưởng chậm đã tạo ra “áp lực kép” đối với doanh nghiệp trong nước. Điều này khiến khả năng duy trì sản xuất và mở rộng đầu tư của doanh nghiệp bị hạn chế đáng kể.

Trong bối cảnh đó, ông Cung cho rằng, mục tiêu quan trọng nhất hiện nay không phải là theo đuổi tăng trưởng bằng mọi giá, mà là giữ được khu vực doanh nghiệp và bảo vệ việc làm cho người lao động. Phần lớn doanh nghiệp đã điều chỉnh chiến lược, đặt ưu tiên cao nhất là duy trì hoạt động sản xuất và giữ chân lực lượng lao động, coi đây là nền tảng để có thể phục hồi khi điều kiện thị trường thuận lợi hơn.

Để vượt qua giai đoạn khó khăn này, TS Nguyễn Đình Cung cho rằng cần có sự chia sẻ chi phí giữa các chủ thể trong nền kinh tế. Không chỉ doanh nghiệp, mà người lao động, nhà cung cấp, khách hàng, hệ thống ngân hàng và cả Nhà nước đều cần tham gia vào quá trình “chia sẻ gánh nặng” nhằm giúp nền kinh tế duy trì được sự ổn định cần thiết.

Nhà nước cần tiếp tục đẩy mạnh các biện pháp hỗ trợ theo hướng giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp một cách nhanh chóng và thực chất. Những khoản chi phí, nghĩa vụ tài chính nào có thể cắt giảm, giãn hoặc miễn cần được triển khai kịp thời để tạo dư địa cho doanh nghiệp duy trì sản xuất, kinh doanh. Việc hỗ trợ không chỉ dừng ở quy mô mà quan trọng hơn là tốc độ và tính trúng đích của chính sách.

Ông Cung nhấn mạnh bài học từ giai đoạn dịch Covid-19, khi các chính sách hỗ trợ nếu được ban hành đúng thời điểm, thiết kế phù hợp và triển khai nhanh chóng đã phát huy hiệu quả rõ rệt, giúp doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn và duy trì hoạt động. Trong bối cảnh hiện nay, việc kế thừa và vận dụng linh hoạt những kinh nghiệm đó sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp ổn định sản xuất, giữ vững việc làm và tạo nền tảng cho tăng trưởng trong giai đoạn tiếp theo.