Đánh thuế chip 25%: Cuộc chiến công nghệ và tham vọng của TT Trump

Quyết định này ngay lập tức gây chú ý trong giới công nghệ toàn cầu, bởi nó trực tiếp nhắm tới các bộ xử lý AI hàng đầu hiện nay, bao gồm chip H200 của Nvidia và MI325X của AMD. Tuy nhiên, sắc thuế này không áp dụng một cách tuyệt đối: những con chip được nhập khẩu nhằm phục vụ việc xây dựng và mở rộng chuỗi cung ứng công nghệ tại Mỹ sẽ được miễn trừ.

Miễn trừ có điều kiện và tham vọng AI của Mỹ

Dù Nhà Trắng khẳng định sẽ có các ngoại lệ cho những chip phục vụ mục tiêu tăng cường năng lực sản xuất công nghệ trong nước, các tiêu chí cụ thể để được hưởng miễn trừ vẫn chưa được làm rõ.

Cho đến thời điểm hiện tại, Nhà Trắng chưa phản hồi các câu hỏi từ CNN liên quan đến điều kiện xét duyệt, khiến không ít doanh nghiệp bán dẫn rơi vào trạng thái vừa kỳ vọng, vừa lo lắng.

Trong bản thông tin chính thức, Nhà Trắng cũng phát đi cảnh báo rằng Tổng thống Trump “có thể sớm áp đặt các mức thuế rộng hơn đối với toàn bộ lĩnh vực bán dẫn và các sản phẩm phái sinh”. Điều này cho thấy quyết định lần này có thể chỉ là bước khởi đầu trong một chiến lược thương mại cứng rắn hơn nhằm tái định hình ngành công nghiệp chip toàn cầu.

Động thái áp thuế diễn ra trong bối cảnh ông Trump đang đẩy mạnh nỗ lực đưa hoạt động sản xuất công nghệ cao quay trở lại lãnh thổ Mỹ, đồng thời củng cố vị thế dẫn đầu của nước này trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Nvidia, hãng sản xuất chip đang đóng vai trò then chốt trong việc vận hành các trung tâm dữ liệu AI trên toàn thế giới, trở thành tâm điểm của làn sóng AI bùng nổ, đưa CEO Jensen Huang vào vòng ảnh hưởng trực tiếp của Nhà Trắng.

Các con chip như H200 của Nvidia hay MI325X của AMD hiện là “xương sống” cho các mô hình AI thế hệ mới, từ chatbot, xử lý dữ liệu lớn cho đến huấn luyện mô hình ngôn ngữ khổng lồ. Vì vậy, bất kỳ thay đổi nào về thuế quan đối với các sản phẩm này đều có khả năng tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ, không chỉ trong ngành công nghệ mà còn trong toàn bộ nền kinh tế số.

Nvidia, AMD và phản ứng thận trọng của ngành chip

Trong quyết định ban hành thuế, Tổng thống Trump viện dẫn các mối lo ngại về an ninh quốc gia và sử dụng Section 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962. Điều khoản này cho phép tổng thống áp thuế hoặc hạn chế nhập khẩu đối với những mặt hàng bị coi là đe dọa an ninh quốc gia của Mỹ.

Section 232 từng được sử dụng trong quá khứ để đánh thuế thép, nhôm và một số mặt hàng chiến lược khác. Việc áp dụng nó với chip bán dẫn cho thấy chính quyền Trump coi công nghệ AI và bán dẫn tiên tiến là yếu tố then chốt trong cán cân quyền lực toàn cầu, ngang hàng với các ngành công nghiệp quốc phòng truyền thống.

Trước đó, ông Trump từng tuyên bố Nvidia vẫn sẽ được phép bán chip H200 sang Trung Quốc, nhưng Mỹ sẽ “lấy 25% phần chia” từ các giao dịch này. Phát biểu này đã làm dấy lên tranh cãi lớn, bởi nó vừa thể hiện sự cứng rắn về thương mại, vừa cho thấy Nhà Trắng vẫn để ngỏ cánh cửa cho các tập đoàn công nghệ Mỹ tiếp cận thị trường Trung Quốc.

Trong phản hồi gửi qua email, Nvidia cho biết họ hoan nghênh quyết định của Tổng thống Trump, đồng thời ca ngợi đây là bước đi giúp “ngành công nghiệp chip của Mỹ có cơ hội cạnh tranh, tạo ra việc làm lương cao và thúc đẩy sản xuất trong nước”. Theo Nvidia, việc cho phép cung cấp chip H200 cho các khách hàng thương mại được Bộ Thương mại Mỹ thẩm định là một “sự cân bằng hợp lý, có lợi cho nước Mỹ”.

AMD, trong khi đó, đưa ra tuyên bố ngắn gọn hơn, khẳng định hãng “tuân thủ đầy đủ mọi luật lệ và chính sách kiểm soát xuất khẩu của Mỹ”. Phản ứng thận trọng này phản ánh vị thế nhạy cảm của các hãng chip, khi họ phải vừa đáp ứng yêu cầu của chính phủ, vừa bảo vệ lợi ích kinh doanh toàn cầu.

Đây không phải lần đầu ông Trump sử dụng các biện pháp thuế quan kèm ngoại lệ để thúc đẩy đầu tư trong nước. Hồi tháng 8, ông từng đe dọa áp mức thuế lên tới 100% đối với chip và chất bán dẫn nhập khẩu, nhưng đồng thời tuyên bố các công ty đã cam kết xây dựng nhà máy tại Mỹ sẽ được miễn áp thuế.

Chiến lược này nhằm buộc các tập đoàn công nghệ toàn cầu phải cân nhắc nghiêm túc việc chuyển dịch chuỗi cung ứng và hoạt động sản xuất về Mỹ, thay vì phụ thuộc vào các trung tâm sản xuất truyền thống ở châu Á.

AI: Trụ cột trong nhiệm kỳ hai của ông Trump

Trí tuệ nhân tạo đã trở thành một trong những ưu tiên hàng đầu trong nhiệm kỳ hai của Tổng thống Trump. Ông đã ký nhiều sắc lệnh hành pháp liên quan đến AI và giới thiệu một kế hoạch hành động nhằm nới lỏng quy định, thúc đẩy ứng dụng và tăng tốc phát triển công nghệ này trong nền kinh tế Mỹ.

Tuy nhiên, không phải ai trong ngành cũng hoàn toàn ủng hộ cách tiếp cận cứng rắn về thương mại và xuất khẩu. Một số lãnh đạo công nghệ, trong đó có Jensen Huang, từng chỉ trích các biện pháp kiểm soát xuất khẩu quá chặt chẽ đối với Trung Quốc, cho rằng chúng vô tình thúc đẩy Trung Quốc tự đổi mới và phát triển công nghệ nội địa nhanh hơn.

Những quan điểm trái chiều này đã đặt các “ông lớn” chip, đặc biệt là Nvidia, vào vị trí trung tâm của các cuộc đối đầu thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc. Tháng 8 năm ngoái, Nvidia và AMD từng cho biết họ sẽ nộp cho chính phủ Mỹ 15% doanh thu từ các con chip bán tại Trung Quốc, dù thỏa thuận này dường như chỉ áp dụng cho các dòng chip cũ hơn.

Sự chồng chéo giữa thuế quan, kiểm soát xuất khẩu và lợi ích kinh doanh đang khiến ngành bán dẫn toàn cầu bước vào giai đoạn bất ổn mới, nơi các quyết định chính trị có thể nhanh chóng làm thay đổi chiến lược của cả một ngành công nghiệp.

Thực tế, ông Trump đã manh nha ý tưởng áp thuế 25% lên chip từ tháng 2 năm ngoái, với kế hoạch ban đầu là triển khai vào tháng 4. Tuy nhiên, phải đến nhiều tháng sau, chính quyền mới chính thức khởi động cuộc điều tra về nhập khẩu chip – bước đi cần thiết để kích hoạt các biện pháp thuế theo Section 232.

Các mức thuế này cũng tách biệt với những loại thuế khác hiện đang bị thách thức trong một vụ kiện trước Tòa án Tối cao Mỹ. Điều đó cho thấy cuộc chơi thương mại xung quanh chip và AI vẫn còn dài, và quyết định lần này nhiều khả năng chỉ là mở đầu cho một chuỗi động thái cứng rắn hơn trong tương lai.