Sự phát triển của thương mại điện tử và nền kinh tế số là xu hướng phát triển tất yếu trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Theo giới chuyên gia, Việt Nam cần bắt kịp xu hướng này để có thể thiết kế được một cơ chế quản lý thuế hiệu quả, không làm cản trở quyền tự do kinh doanh cũng như sáng tạo.
Thách thức lớn
Tính đến đầu năm 2018, theo thống kê của tổ chức We Are Social (có trụ sở ở Anh Quốc, chuyên thống kê, đánh giá về thông tin kỹ thuật số, di động và các lĩnh vực liên quan), ở Việt Nam có khoảng 64 triệu người dùng Internet. Tổng số thuê bao di động của Việt Nam tính đến cuối năm 2017 là gần 120 triệu, riêng các thuê bao 3G là 41,5 triệu.
Theo tổ chức Nielsen Việt Nam, tỷ lệ người dùng điện thoại thông minh so với người dùng điện thoại phổ thông trong năm 2017 ở Việt Nam là 84%, dự kiến sẽ tăng 20% trong năm 2018.
Theo TS. Đỗ Thiên Anh Tuấn, Đại học Fulbright Việt Nam, đây là những nền tảng rất quan trọng cho sự phát triển của thương mại điện tử và nền kinh tế số.
Một nghiên cứu của Trung tâm kinh doanh toàn cầu của Đại học Tufts (Mỹ) cho thấy, Việt Nam xếp hạng 48/60 quốc gia có tốc độ chuyển đổi kinh tế số hóa nhanh trên thế giới, đồng thời xếp hạng 22 về tốc độ phát triển số hóa.
Tương tự, theo Báo cáo Chỉ số Thương mại điện tử Việt Nam năm 2018 của Hiệp hội Thương mại Điện tử Việt Nam (VECOM), tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử năm 2017 đạt trên 25%, đặc biệt đối với lĩnh vực bán lẻ trực tuyến có tốc độ tăng trưởng doanh thu năm 2017 đạt trên 35%.
PGS.TS Lê Xuân Trường, Trưởng khoa Thuế và Hải quan, Học viện Tài chính cho rằng, kinh doanh thương mại điện tử là một lĩnh vực kinh doanh đặc thù gắn với công nghệ thông tin, mạng Internet và các hình thức thanh toán mới phi truyền thống.
Vì vậy, đây là một lĩnh vực khó cho cơ quan thuế quản lý trên cả phương diện quản lý người nộp thuế, kiểm soát giao dịch để xác định căn cứ tính thuế cũng như thực hiện cưỡng chế nợ thuế.
Theo ông Trường, ngành thuế phải đối diện với 3 khó khăn cơ bản.
Đó là, việc thu thập thông tin người nộp thuế kinh doanh thương mại điện tử có nhiều đặc thù, khó khăn hơn so với người nộp thuế kinh doanh truyền thống do thông tin về giao dịch có thể lưu trữ tại máy chủ nước ngoài hoặc người nộp thuế cố tình che giấu thông tin.
Các giao dịch mua bán hàng hóa của doanh nghiệp kinh doanh thương mại điện tử đều được thực hiện trên máy tính điện tử và giao dịch qua mạng Internet hoặc các phương thức giao dịch điện tử khác. Thậm chí, việc lập hóa đơn bán hàng cũng có thể được thực hiện, giao dịch bằng phương tiện điện tử. Như vậy, nếu cơ quan thuế không kiểm soát được giao dịch điện tử thì doanh nghiệp kinh doanh thương mại điện tử có thể xóa bỏ lịch sử giao dịch trên mạng Internet nhằm trốn thuế.
Một khó khăn khác là trong nhiều trường hợp, người nộp thuế ở nước ngoài có hoạt động kinh doanh ở Việt Nam thông qua các hoạt động trên Internet mà không có cơ sở thường trú ở Việt Nam.
Trên thực tế, chỉ lấy ví dụ Cục Thuế Tp. Hồ Chí Minh thực hiện truy thu 53,3 tỷ đồng thuế của Uber, yêu cầu Grab phải kê khai nộp thuế đối với việc chuyển nhượng vốn và thị phần của Uber tại Việt Nam, trả thay nợ của Uber hay việc Uber B.V kiện cơ quan thuế Tp. Hồ Chí Minh ra tòa cho thấy sự không rõ ràng cũng như phức tạp của quản lý thuế đối với các hình thức kinh doanh mới này.
Cần chính sách thuế cụ thể
Hiện nay, các chính sách thuế đối với thương mại điện tử hay các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại điện tử chịu sự điều chỉnh của các luật như: Thuế thu nhập doanh nghiệp, Thuế giá trị gia tăng, Thuế thu nhập cá nhân và một số nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành. Nhưng thực tế, chính sách về thuế trong quy định thương mại điện tử vẫn còn nhiều vướng mắc.
Theo Tổng cục Thuế, việc quản lý thuế đối với hoạt động thương mại điện tử này mới dừng ở các biện pháp trước mắt, theo từng vụ việc chứ chưa có chiến lược tổng thể, lâu dài. Việc quản lý thuế đối với thương mại điện tử vẫn gặp khó khăn xuất phát từ đặc trưng vốn có của nền kinh tế số, cũng như các các chính sách chưa được hoàn thiện.
Theo quan điểm của ông Hoàng Thùy Dương, Phó Tổng Giám đốc KPMG Việt Nam, khó khăn gặp phải trong việc quản lý, thu thuế đối với thương mại điện tử một phần là do chưa có chính sách thuế cụ thể cho lĩnh vực mới, đặc thù này.
Hiện nay, Bộ Tài chính có Thông tư số 103/2014/TT-BTC ngày 6/8/2014 hướng dẫn thực hiện nghĩa vụ thuế áp dụng đối với tổ chức, cá nhân nước ngoài kinh doanh tại Việt Nam hoặc có thu nhập tại Việt Nam, Hiệp định tránh đánh thuế hai lần với trên 60 quốc gia và vùng lãnh thổ (trừ Hiệp định với Mỹ đang chờ cơ quan có thẩm quyền cả hai phía phê chuẩn).
Tuy nhiên, Thông tư này chưa quy định cụ thể đối với lĩnh vực thương mại điện tử, chẳng hạn phương pháp tính toán, kê khai, nộp thuế gắn với đặc thù của lĩnh vực này.
Trên phạm vi quốc tế, thu thuế với lĩnh vực thương mại điện tử cũng là vấn đề mới. Ví dụ, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đưa ra Khuyến nghị số 1 về giải quyết những thách thức trong việc thu thuế đối với nền kinh tế số, trong Chương trình Hành động chống xói mòn cơ sở tính thuế và dịch chuyển lợi nhuận (BEPS) đồng thời vẫn tiếp tục soạn thảo hướng dẫn cho một số lĩnh vực mấu chốt, hoặc Liên minh châu Âu (EU) cũng đưa ra biện pháp đánh thuế tạm thời.
Một số nước trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương như: Ấn Độ, Nhật Bản, Indonesia, Thái Lan, Malaysia cũng có đề xuất, dự thảo sửa đổi Luật Thuế thu nhập và Thuế gián thu đối với thương mại điện tử, cơ bản mở rộng phạm vi đối tượng chịu thuế gắn với đặc thù của lĩnh vực này.
Thực tế, hiện nay Luật Quản lý thuế sửa đổi đang được thảo luận và xin ý kiến rộng rãi các bộ, ngành, doanh nghiệp, giới học giả…. Theo đó, Luật Quản lý thuế sửa đổi sẽ quy định rõ trách nhiệm của các bộ, ngành trong quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh thương mại điện tử.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, không thể kỳ vọng việc sửa đổi một luật có thể khắc phục ngay tình trạng khó quản lý và còn thất thu thuế đối với thương mại điện tử.
Đánh giá về những quy định quản lý mới đối với hoạt động kinh doanh thương mại điện tử, ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng, dự thảo Luật Quản lý thuế sửa đổi lần này đã có một bước tiến lớn. Đồng thời đã tiếp thu, điều chỉnh những vấn đề thực tiễn phát sinh, chuyển động theo hướng phù hợp với định hướng cải cách thủ tục hành chính của Chính phủ và phục vụ nhu cầu phát triển hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Riêng về quản lý thuế với hoạt động kinh doanh trên mạng, luật đã giải quyết được vấn đề lớn, đó là: đã kinh doanh thì phải nộp thuế, qua đó tạo ra sự bình đẳng giữa các thành phần kinh tế.
Tuy nhiên, bài toán thu thuế kinh doanh qua mạng là vấn đề “đau đầu” không chỉ của Việt Nam, mà cả các nước khác trên thế giới. Chính vì vậy, việc luật hóa rất quan trọng, bởi qua đó tạo ra cơ sở pháp lý để các cơ quan nhà nước tăng cường phối hợp trong quản lý.
Xem thêm: TP. HCM: Hàng loạt dòng thuế về 0% khiến thu thuế xuất nhập khẩu giảm mạnh
Tags:
(VNF) - Việc Prudential Việt Nam nợ hơn 135 tỷ đồng tiền thuế, đã nộp đủ vào ngân sách nhà nước, đồng thời chuyển hơn 5.000 tỷ về công ty mẹ được chuyên gia đánh giá là bình thường trong hoạt động kinh doanh. Từ đây, chuyên gia cũng lưu ý với các DN để tránh việc nợ thuế tiếp tục xảy ra.
(VNF) - Trong 23 mã cổ phiếu lọt vào danh sách của FTSE, VIC dẫn đầu với quy mô vốn hoá vượt trội, dòng tiền ước tính 498 triệu USD, tương đương 14,6 ngày giao dịch.
(VNF) - Công ty cổ phần Thủy điện Hương Sơn (HSM) – doanh nghiệp vận hành Nhà máy Thủy điện Hương Sơn tại Hà Tĩnh vừa công bố báo cáo tài chính quý I/2026. Kết quả cho thấy hoạt động kinh doanh cốt lõi tiếp tục ghi nhận tăng trưởng, song lợi nhuận sau thuế lại sụt giảm do tác động từ việc kết thúc các chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp.
(VNF) - Nhiều 'ông lớn' trong ngành chứng khoán rút khỏi sàn tiền số cho thấy sân chơi này không dành cho tất cả, đòi hỏi doanh nghiệp phải có tiềm lực tài chính khổng lồ, năng lực công nghệ vượt trội và khả năng quản trị rủi ro.
(VNF) - Quý I/2026 ghi nhận sự khởi sắc của ngành cảng biển khi nhiều doanh nghiệp đồng loạt tăng trưởng, biên lợi nhuận cải thiện.
(VNF) - Theo ông Đinh Minh Trí, Giám đốc Phân tích Khối Khách hàng cá nhân của MAS, trong bối cảnh lãi suất duy trì ở mức cao và giá dầu tăng, dòng tiền có xu hướng tập trung vào các nhóm ngành có khả năng hưởng lợi trực tiếp từ các yếu tố vĩ mô.
(VNF) - PV Oil ghi nhận lợi nhuận sau thuế quý I/2026 đạt gần 572 tỷ đồng, tăng gấp 22 lần so với cùng kỳ, nhờ hưởng lợi từ diễn biến giá dầu thuận lợi và hiệu quả kinh doanh cải thiện rõ rệt, qua đó sớm tiến sát kế hoạch lợi nhuận cả năm.
(VNF) - Bức tranh tài chính Công ty cổ phần Dược phẩm Vĩnh Phúc (Vinphaco) vẫn gây ấn tượng với đà tăng trưởng doanh thu tốt
(VNF) - Sự gia tăng đồng loạt của các khoản chi đã vượt quá mức doanh thu mà Petrolimex kiếm được trong quý I. Kết quả, doanh nghiệp xăng dầu này lỗ thuần 493 tỷ đồng từ hoạt động kinh doanh. Lỗ sau thuế ghi nhận 662 tỷ đồng.
(VNF) - VNG ghi nhận lợi nhuận trở lại, doanh thu tăng trưởng 32% trong quý I, lợi nhuận sau thuế đạt 125 tỷ đồng.
(VNF) - Do cổ phiếu GVR giảm mạnh, cổ đông của Tập đoàn Cao su Việt Nam đã gánh khoản thua lỗ lên đến 36.400 tỷ đồng chỉ sau 3 tháng giao dịch.
(VNF) - BSR tăng kịch trần ngay phiên giao dịch đầu tiên của tháng 5, ghi nhận hơn 4,9 triệu dư mua trong khi không có lệnh đặt bán.
(VNF) - Cổ phiếu NVL bất ngờ lao xuống mức giá sàn 19.100 đồng/cổ phiếu sau khi mở cửa phiên giao dịch đầu tháng 5 khá thuận lợi ở mức giá 20.650 đồng/cổ phiếu.
(VNF) - Sau hơn một thập kỷ mở cửa cho vốn ngoại, ngành dược Việt Nam đang chứng kiến một sự dịch chuyển về quyền sở hữu. Từ các khoản đầu tư chiến lược ban đầu, nhiều DN đầu ngành đã lần lượt rơi vào tay các tập đoàn nước ngoài, với quy mô giao dịch ngày càng lớn, có thương vụ lên tới hàng nghìn tỷ đồng.
(VNF) - Tether - công ty phát hành stablecoin USDT mới đây đã công bố thông tin tài chính quý I/2026, ghi nhận mức lợi nhuận tỷ đô.
(VNF) - Thống kê trên VN-Index cho thấy, xác suất tăng điểm trong tháng Năm duy trì trên 50%, đặc biệt khi mức tăng trong tháng Tư vượt ngưỡng 5%.
(VNF) - Nhiều doanh nghiệp quyết định "nói không" với cổ tức trong kỳ ĐHĐCĐ thường niên năm 2026, bao gồm cả những đơn vị từng có chính sách cổ tức rất tốt cho cổ đông.
(VNF) - Sự rút lui của dòng tiền đã kéo theo làn sóng điều chỉnh tại nhóm năng lượng, khiến các mã PC1, REE, GEG, PVC rơi vào danh sách cổ phiếu giảm mạnh.
(VNF) - Thị trường chứng khoán Việt Nam thời gian gần đây xuất hiện một nghịch lý đáng chú ý: nhiều cổ phiếu có thị giá rất thấp, thậm chí chỉ vài trăm đến vài nghìn đồng - tương đương một ly trà đá - nhưng lại chi trả cổ tức tiền mặt cao gấp nhiều lần giá đang giao dịch.
(VNF) - Rất nhiều người nghĩ rằng các quyết định tài chính lớn trong Big Tech Mỹ được đưa ra trong những phòng họp sang trọng, bởi những vị lãnh đạo với tầm nhìn thiên tài. Thực tế thì khác hẳn.
(VNF) - Sự phát triển nhanh của tiền mã hóa thúc đẩy nhiều quốc gia chuyển từ quan sát sang hành động, xây dựng pháp lý và tăng cường giám sát dòng tiền trên blockchain
(VNF) - Không chỉ cổ đông, nhiều lãnh đạo doanh nghiệp tại mùa ĐHĐCĐ 2026 cũng thẳng thắn bày tỏ sự trăn trở khi giá cổ phiếu chưa phản ánh tương xứng kết quả kinh doanh và tiềm năng tăng trưởng của doanh nghiệp.
(VNF) - Mùa công bố báo cáo tài chính quý 1/2026 khép lại với nhiều điểm sáng đáng chú ý, khi lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ so với cùng kỳ năm trước. Đặc biệt, số lượng doanh nghiệp đạt mức lợi nhuận trên 10.000 tỷ đồng đã tăng đáng kể.
(VNF) - Công ty cổ phần Máy tính Vĩnh Xuân là một trong số 108 doanh nghiệp nằm trong kế hoạch kiểm tra chuyên ngành năm 2026 của Cục Thuế.
(VNF) - Danh sách cổ phiếu tăng mạnh tháng 4 chứng kiến pha bứt tốc của bộ ba VIC – VHM – VRE, cùng màn hồi sinh ấn tượng của NVL.
(VNF) - Việc Prudential Việt Nam nợ hơn 135 tỷ đồng tiền thuế, đã nộp đủ vào ngân sách nhà nước, đồng thời chuyển hơn 5.000 tỷ về công ty mẹ được chuyên gia đánh giá là bình thường trong hoạt động kinh doanh. Từ đây, chuyên gia cũng lưu ý với các DN để tránh việc nợ thuế tiếp tục xảy ra.
(VNF) - Dù công tác giải phóng mặt bằng đoạn Nguyễn Trãi - Đầm Hồng, thuộc Vành đai 2.5 Hà Nội, vẫn chưa hoàn tất, dọc tuyến đã xuất hiện nhiều công trình xây trên những thửa đất nhỏ hẹp, méo mó sau phá dỡ. Đáng nói, đa số đất trong khu vực đều có nguồn gốc là đất nông nghiệp.
