Đề xuất hỗ trợ lãi suất 2% khi vay vốn thực hiện dự án xanh, ESG

Chính phủ đã gửi tờ trình dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân. Chương IV của Nghị quyết đề xuất những hỗ trợ tài chính, tín dụng và mua sắm công dành cho doanh nghiệp tư nhân.

Về phần hỗ trợ tài chính, tín dụng, tại Điều 9, dự thảo Nghị quyết đề xuất chi tiết về hỗ trợ lãi suất cho doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân. Cụ thể, dự thảo Nghị quyết đề xuất doanh nghiệp được nhà nước hỗ trợ lãi suất 2%/năm khi vay vốn thực hiện các dự án xanh, tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị (ESG).

Bên cạnh đó là quy định về Quỹ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa với các chức năng cho vay các doanh nghiệp nhỏ và vừa, cho vay khởi nghiệp, tài trợ vốn ban đầu cho các dự án khởi nghiệp sáng tạo, dự án xây dựng vườn ươm, đầu tư vào các quỹ đầu tư địa phương, quỹ đầu tư tư nhân để tăng nguồn cung vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, tiếp nhận và quản lý nguồn vốn vay, tài trợ, viện trợ, đóng góp, ủy thác của các tổ chức, cá nhân để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Tại phiên họp toàn thể lần thứ 2 thẩm tra dự thảo Nghị quyết do Thường trực Uỷ ban Kinh tế và Tài chính tổ chức, góp ý vào điều 9 dự thảo, đại biểu Trần Hoàng Ngân, đoàn Đại biểu Quốc hội TP. HCM, cho rằng cần quy định thật cụ thể nội dung này, làm rõ phương thức hỗ trợ trực tiếp hay gián tiếp, nếu không sẽ rất khó triển khai vì kinh nghiệm cho thấy hiệu quả hỗ trợ bằng chính sách này trước đây rất thấp.

Còn đại biểu Trần Văn Khải, Phó chủ nhiệm Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, kiến nghị sửa Điều 9 để mở rộng phạm vi hỗ trợ lãi suất 2%/năm cho cả các dự án đổi mới công nghệ, chuyển đổi số quy mô lớn của doanh nghiệp tư nhân.

Ví dụ, bổ sung: “doanh nghiệp được hỗ trợ lãi suất 2%/năm khi vay vốn thực hiện dự án đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số hoặc dự án xanh, tuần hoàn đáp ứng tiêu chí ESG…. Điều này sẽ khuyến khích doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào công nghệ mới, chuyển đổi số, không chỉ giới hạn ở lĩnh vực môi trường, qua đó thúc đẩy năng suất và sức cạnh tranh”, đại biểu Trần Văn Khải góp ý.

Đại biểu Trần Văn Khải cũng đề nghị tăng cường ưu đãi thuế cho công nghệ sạch, kinh tế xanh (Điều 12). Cụ thể là cho phép doanh nghiệp được khấu trừ 150% chi phí cho hoạt động đổi mới, nâng cấp công nghệ nhằm tiết kiệm năng lượng, giảm ô nhiễm, bảo vệ môi trường khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Ưu đãi này song song với ưu đãi chi phí R&D, qua đó khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ sản xuất sạch, cải tiến quy trình để phát triển bền vững.

Trong báo cáo thẩm tra dự thảo Nghị quyết, Ủy ban Kinh tế và Tài chính Quốc hội khóa XV lưu ý, từ kết quả giám sát chuyên đề về "Việc thực hiện Nghị quyết số 43/QH15 về chính sách tài khóa, tiền tệ hỗ trợ Chương trình phục hồi, phát triển kinh tế - xã hội và các nghị quyết của Quốc hội về một số dự án quan trọng quốc gia đến hết năm 2023" cho thấy, chính sách hỗ trợ lãi suất 2%/năm thông qua hệ thống ngân hàng thương mại đạt kết quả rất thấp, không đi vào cuộc sống.

Điều này xuất phát từ một số nguyên nhân như tiêu chí xác định đối tượng cho vay chưa rõ ràng, đối tượng đủ điều kiện thụ hưởng chính sách nhưng có tâm lý e ngại công tác thanh tra, kiểm tra, cân nhắc chi phí phát sinh để theo dõi hồ sơ, chứng từ, tuân thủ các thủ tục hậu kiểm, thanh tra, kiểm toán, kiểm tra nếu nhận hỗ trợ lãi suất, lo ngại trường hợp bị thu hồi số tiền hỗ trợ lãi suất trong khi đã hạch toán vào lợi nhuận doanh nghiệp và chia cổ tức cho cổ đông.

Vì vậy, để bảo đảm chính sách hỗ trợ lãi suất cho doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh vay vốn để thực hiện các dự án xanh, tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị (ESG) thực sự phát huy hiệu quả, cần bảo đảm quy định rõ ràng về tiêu chí xác định đối tượng cho vay, thực hiện nghiêm túc nguyên tắc hoạt động thanh tra, kiểm tra tại Điều 5 dự thảo nghị quyết và Nghị quyết 68, bảo đảm cơ quan nhà nước, ngân hàng thương mại thực hiện nguyên tắc tự quyết định, tự chịu trách nhiệm khi triển khai thực hiện chính sách.

Bên cạnh đó, Ủy ban Kinh tế và Tài chính Quốc hội đề nghị cân nhắc chỉ triển khai nhiệm vụ cho vay và cấp bù lãi suất qua một số ngân hàng nhất định để bảo đảm hiệu quả thực thi chính sách.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính Quốc hội cũng đề nghị nghiên cứu bổ sung cơ chế hoạt động của Quỹ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa và các loại hình quỹ hỗ trợ doanh nghiệp khác để phối hợp với các ngân hàng thương mại triển khai hiệu quả chính sách hỗ trợ lãi suất, nghiên cứu hình thức hỗ trợ thông qua ngân hàng hoặc hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp. Ngoài ra, Ủy ban Kinh tế và Tài chính Quốc hội đề nghị bổ sung chính sách miễn, giảm thuế đối với công ty quản lý quỹ đầu tư mạo hiểm.