Dòng tiền 2.000 tỷ và những giao dịch nội bộ cổ phiếu PNJ trước khi xảy ra đại án kim cương

Báo cáo cập nhật tháng 7/2026 của Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam cho thấy CTCP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (HoSE: PNJ) đang trải qua một trong những giai đoạn nhiều biến động nhất kể từ khi niêm yết. Tâm điểm của sự chú ý là vụ án buôn lậu kim cương xuyên quốc gia có liên quan đến ông Đặng Ngọc Thảo, nguyên Giám đốc Công ty TNHH MTV Giám định PNJ, thường được biết đến với tên gọi P-Lab.

Từ doanh nghiệp đầu ngành đến tâm điểm của khủng hoảng

Ngày 2/7/2026, Công an tỉnh Thanh Hóa công bố triệt phá đường dây buôn lậu kim cương xuyên quốc gia, khởi tố 22 bị can và thu giữ khoảng 1.100 viên kim cương. Trong số những người bị bắt có ông Đặng Ngọc Thảo, nguyên Giám đốc P-Lab.

Trước thời điểm vụ việc được công bố, cổ phiếu PNJ đóng cửa ngày 2/7 ở mức 63.100 đồng. Trong giai đoạn từ ngày 8 đến 14/7, thị giá giảm xuống quanh mức 46.900 đồng/cổ phiếu. Riêng ngày 8/7, cổ phiếu ghi nhận mức giá 47.250 đồng.

Theo tính toán của Mirae Asset, vốn hóa PNJ từ khoảng 32.290 tỷ đồng, tương đương 1,2 tỷ USD, đã giảm xuống còn khoảng 26.000 tỷ đồng, tương đương 989 triệu USD. Như vậy, chỉ trong thời gian ngắn, giá trị thị trường của doanh nghiệp đã giảm hơn 6.000 tỷ đồng và PNJ tạm rời nhóm doanh nghiệp có vốn hóa trên 1 tỷ USD.

Áp lực bán không chỉ đến từ nhà đầu tư cá nhân mà còn xuất hiện rõ rệt ở nhóm cổ đông tổ chức. VinaCapital là tổ chức nước ngoài đáng chú ý nhất xác nhận bán cổ phiếu trong giai đoạn này. Trước ngày 2/7, nhóm quỹ liên quan nắm khoảng 6,35 triệu cổ phiếu PNJ. Sau các giao dịch, nhóm này đã bán tổng cộng khoảng 3,09 triệu cổ phiếu, giảm sở hữu xuống còn 3,26 triệu đơn vị và không còn đáp ứng điều kiện là cổ đông lớn.

Riêng ngày 8/7, năm tổ chức thuộc hoặc có liên quan đến VinaCapital đã bán lượng cổ phiếu trị giá tổng cộng khoảng 160,5 tỷ đồng. Trong đó, Quỹ đầu tư Cổ phiếu Doanh nghiệp Hàng đầu VinaCapital bán hơn 1,1 triệu cổ phiếu; Quỹ Cổ phiếu Kinh tế hiện đại VinaCapital bán gần 782.000 cổ phiếu; Quỹ Cổ phiếu Tăng trưởng Chiến lược VinaCapital bán hơn 619.000 cổ phiếu.

Bảo hiểm nhân thọ Generali Việt Nam cũng bán gần 400.000 cổ phiếu, trong khi Quỹ Cổ phiếu Cơ hội Tiên phong VinaCapital bán gần 176.000 đơn vị.

Việc các quỹ thoái vốn trong bối cảnh thị trường hoảng loạn góp phần làm gia tăng nguồn cung cổ phiếu và tạo thêm sức ép lên thị giá. Tuy nhiên, báo cáo không kết luận các giao dịch này xuất phát trực tiếp từ vụ việc tại P-Lab, bởi quyết định mua bán của các quỹ còn có thể liên quan đến giới hạn rủi ro, cơ cấu danh mục hoặc nhu cầu thanh khoản.

Người nội bộ PNJ mua ròng hơn 2.000 tỷ đồng cổ phiếu trước khi vụ án bị phanh phui?

Trái ngược với xu hướng bán ra của nhóm tổ chức, ban lãnh đạo và người có liên quan tại PNJ lại ghi nhận hoạt động mua ròng trong nhiều phiên.

Đặc biệt, theo báo cáo và dữ liệu được Mirae Asset và Fiinpro tổng hợp, dòng tiền từ nhóm nhà đầu tư nội bộ đã tăng mạnh ngay từ tháng 6, trước thời điểm vụ án kim cương bị phanh phui. Riêng trong các phiên 15/6, 18/6 và 23/6, giá trị mua ròng lần lượt đạt 932 tỷ đồng, 532 tỷ đồng và 592 tỷ đồng, đưa tổng quy mô mua ròng trong nửa cuối tháng 6 lên tới hàng nghìn tỷ đồng.

Tuy nhiên, trên website công bố thông tin của PNJ hiện không có dữ liệu về các giao dịch nội bộ trong tháng 6 với những con số kể trên.

Theo hồ sơ công bố thông tin của PNJ, trước ngày 2/7, giao dịch đáng chú ý duy nhất của người nội bộ và người có liên quan trong tháng 6 diễn ra vào ngày 15/6. Cụ thể, ông Đào Trung Kiên, Thành viên HĐQT PNJ, bán 561.199 cổ phiếu, trong khi ông Đào Anh Dũng, bố ruột ông Kiên, mua đúng số lượng cổ phiếu này thông qua phương thức thỏa thuận.

Xét về bản chất, đây là giao dịch chuyển nhượng cổ phiếu giữa một người nội bộ và người có liên quan. Do đó, nếu gộp hai cá nhân vào cùng một nhóm sở hữu, lượng cổ phiếu nắm giữ ròng không thay đổi, đồng nghĩa giá trị mua ròng của nhóm bằng 0.

Cũng theo dữ liệu được Mirae Asset tổng hợp, trong giai đoạn từ ngày 1 đến 14/7/2026, ban lãnh đạo và người có liên quan mua ròng khoảng 135 tỷ đồng cổ phiếu PNJ. Trong khi đó, nhóm cổ đông tổ chức bán ròng khoảng 351 tỷ đồng.

Đáng chú ý, ngày 7/7, giữa cao điểm khủng hoảng, nhóm người nội bộ và có liên quan mua ròng khoảng 119 tỷ đồng. Bên cạnh các giao dịch đã thực hiện, ông Phan Quốc Công, Thành viên HĐQT kiêm Tổng giám đốc PNJ, cùng ông Cao Ngọc Duy, em trai Chủ tịch Cao Thị Ngọc Dung, còn lên kế hoạch mua tổng cộng 1,3 triệu cổ phiếu.

Hoạt động mua vào của người nội bộ có thể được thị trường nhìn nhận như tín hiệu cho thấy lãnh đạo doanh nghiệp vẫn tin tưởng vào triển vọng dài hạn của PNJ. Dù vậy, quy mô giao dịch này vẫn tương đối nhỏ so với tổng lượng cổ phiếu lưu hành và chưa đủ để trung hòa hoàn toàn áp lực bán từ các tổ chức lớn.

Gia đình Chủ tịch Cao Thị Ngọc Dung hiện là nhóm cổ đông có ảnh hưởng đáng kể tại PNJ, với tổng tỷ lệ sở hữu được Mirae Asset thống kê khoảng 16,13% vốn. Trong đó, bà Cao Thị Ngọc Dung nắm khoảng 2,94%, ông Cao Ngọc Duy sở hữu 2,64%. Ba người con gái của bà Dung nắm tổng cộng hơn 10% vốn.

Trong khi đó, nhóm liên quan bà Đặng Thị Lài, Thành viên HĐQT PNJ kiêm Chủ tịch P-Lab, sở hữu khoảng 0,73% vốn. Bà Lài là chị gái ông Đặng Ngọc Thảo và đã làm việc tại PNJ từ năm 1990, từng giữ chức Kế toán trưởng trước khi tham gia HĐQT.

Khủng hoảng P-Lab diễn ra đúng thời điểm PNJ vừa hoàn tất quá trình chuyển giao vị trí Tổng giám đốc. Ngày 3/4/2026, ông Phan Quốc Công chính thức tiếp quản vị trí Tổng giám đốc từ ông Lê Trí Thông với nhiệm kỳ 5 năm. Ông Công được biết đến là nhà sáng lập ICP, doanh nghiệp từng phát triển thương hiệu chăm sóc cá nhân nam giới X-Men.

Sau khi rời vị trí điều hành, ông Lê Trí Thông chuyển sang đảm nhiệm chức Phó Chủ tịch HĐQT. HĐQT PNJ sau kỳ họp ĐHĐCĐ thường niên ngày 22/4 gồm bảy thành viên, trong đó có hai thành viên mới là ông Phan Quốc Công và ông Mai Hữu Tín.

Bất chấp biến động pháp lý và thị trường, PNJ vẫn sở hữu nền tảng kinh doanh lớn trong ngành bán lẻ trang sức. Năm 2025, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu thuần 34.976 tỷ đồng, giảm so với mức 37.823 tỷ đồng năm 2024. Tuy nhiên, lợi nhuận sau thuế đạt 2.828 tỷ đồng, cao hơn đáng kể mức 2.113 tỷ đồng của năm trước.

Trong quý I/2026, doanh thu thuần đạt 17.245 tỷ đồng, trong khi lợi nhuận sau thuế lên tới 1.467 tỷ đồng, tương đương hơn một nửa lợi nhuận cả năm 2025. Cuối quý I, hàng tồn kho chiếm khoảng 68% tổng tài sản, các khoản đầu tư tài chính ngắn hạn chiếm 18%, tiền và tương đương tiền chiếm 5%, còn lại là các tài sản khác.

Tỷ trọng tồn kho lớn là đặc trưng của ngành kinh doanh vàng bạc, đá quý, đồng thời cho thấy PNJ đang nắm giữ lượng tài sản có giá trị đáng kể. Tuy nhiên, cơ cấu này cũng khiến doanh nghiệp chịu ảnh hưởng từ biến động giá vàng, tốc độ luân chuyển hàng hóa và nhu cầu tiêu dùng.