‘Gần 70% người Việt sử dụng tiền tiết kiệm để phòng vệ tài chính trước rủi ro’

áo cáo cho thấy, khi có biến cố hoặc rủi ro xảy ra, giải pháp đầu tiên người Việt nghĩ tới là sử dụng tiền tiết kiệm chiếm 67%, sau đó là cắt giảm chi tiêu là 53%, hoặc cũng có người tìm đến phương án tăng thêm nguồn thu nhập chiếm 39% số người được khảo sát.

“Điều này phản ánh thực tế rằng bảo hiểm nhân thọ (BHNT) hiện vẫn được nhìn nhận như một lớp bảo vệ bổ sung, chưa phải là giải pháp cốt lõi trong chiến lược tài chính cá nhân của mỗi gia đình Việt”, báo cáo nêu.

Ông Ralf Matthaes, Giám đốc Điều hành IFM Research nhận định rằng, hành vi tài chính của người dân vẫn mang tính phòng vệ là chủ đạo. Mặc dù nhu cầu và đánh giá tích cực đối với BHNT ở mức cao, tỷ lệ sở hữu thực tế vẫn còn thấp. BHNT hiện chủ yếu được nhìn nhận như một lớp bảo vệ tài chính bổ sung, chưa trở thành công cụ quản lý rủi ro cốt lõi hay giải pháp đầu tư dài hạn.

“Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để các thương hiệu định hình lại thị trường thông qua đơn giản hóa các điều khoản trong Hợp đồng bảo hiểm, minh bạch thông tin, nâng cao chất lượng tư vấn và giáo dục tài chính bài bản”, ông nhấn mạnh.

Nghiên cứu cũng chỉ ra động lực mua BHNT chủ yếu đến từ nhu cầu bảo vệ rủi ro, chi trả chi phí y tế và tiết kiệm an toàn, trong khi yếu tố đầu tư tài chính ít quan trọng.

Báo cáo cũng đánh giá, với những người tham gia BHNT, những tiêu chí quan trọng nhất gồm: mức phí phù hợp, uy tín doanh nghiệp, sản phẩm đáp ứng nhu cầu, mức chi trả hợp lý, quyền lợi minh bạch và quy trình bồi thường nhanh. Ngoài ra, nhóm trẻ còn ưu tiên khả năng duy trì hợp đồng lâu dài, trong khi nhóm có con lại chú trọng phạm vi bảo vệ rộng.

Bên cạnh đó, cũng chỉ ra những rào cản chính kéo dài quyết định mua BHNT của người dân gồm: thời gian đóng phí dài, ưu tiên các kênh tiết kiệm/đầu tư khác, khó khăn tài chính hoặc chưa thấy nhu cầu cấp thiết. Riêng nhóm 22-29 tuổi, thiếu tư vấn phù hợp là trở ngại lớn nhất.

Đáng chú ý, nghiên cứu chỉ ra áp lực tài chính là nguyên nhân chính dẫn đến việc khó duy trì hợp đồng dài hạn. Mức phí đóng trung bình hiện nay đạt khoảng 1,8 triệu đồng/tháng (22 triệu đồng/năm), được xem là rào cản đáng kể khi thu nhập biến động hoặc khi người dân chưa thấu hiểu rõ giá trị thực nhận so với kỳ vọng.

Nhận thức cao về tính thiết yếu của bảo hiểm nhân thọ ngày càng tăng

Kết quả nghiên cứu của IFM Research ghi nhận, có đến 89% người được khảo sát đánh giá bảo hiểm nhân thọ là thiết yếu trong cuộc sống. Tỷ lệ này đạt 91% ở nhóm đang sở hữu hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, 86% ở nhóm chưa sở hữu và 91% ở nhóm từng sở hữu. Đây là một tín hiệu tươi sáng, khẳng định bảo hiểm nhân thọ đã và đang được nhận diện rộng rãi như một giải pháp có vai trò quan trọng trong đời sống tài chính của người dân, không chỉ trong nhóm đã tham gia mà cả ở nhóm chưa sở hữu sản phẩm.

Đồng thời, nghiên cứu cũng ghi nhận mức độ hiểu biết tương đối tích cực của người tham gia khảo sát về bảo hiểm nhân thọ. Theo đó, 58% người tham gia tự đánh giá mình có mức độ hiểu biết cao về bảo hiểm nhân thọ. Tỷ lệ này khá đồng đều giữa các nhóm tuổi: 57% ở nhóm 22-29 tuổi, 59% ở nhóm 30-40 tuổi và 58% ở nhóm trên 40 tuổi.

Tuy nhiên những lý do chính khiến bảo hiểm nhân thọ được xem là cần thiết đều gắn với các nhu cầu rất căn bản của mỗi gia đình: 57% người khảo sát cho rằng bảo hiểm nhân thọ giúp bảo vệ trước rủi ro bệnh tật, tai nạn, tử vong; 45% nhấn mạnh vai trò ổn định tài chính cho gia đình.

Báo cáo Nghiên cứu dư luận xã hội và Chính sách tiếp cận cộng đồng trong bảo hiểm nhân thọ do Công ty Nghiên cứu thị trường IFM Research thực hiện với 1.265 người tham gia khảo sát trên toàn quốc, bao gồm Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Đà Nẵng và Cần Thơ, tại cả khu vực thành thị và nông thôn.

Trong 1.265 người tham gia khảo sát, cơ cấu mẫu được thiết kế để phản ánh đầy đủ các nhóm công chúng có liên quan đến thị trường BHNT, từ người trẻ mới bắt đầu lập kế hoạch tài chính, nhóm gia đình đang tích lũy và bảo vệ sức khỏe bản thân, đến nhóm trung niên và lớn tuổi quan tâm nhiều hơn đến hưu trí, tương lai con cái và bảo vệ tài chính cho cả gia đình.

Về giới tính, mẫu khảo sát có sự phân bổ tương đối cân bằng, trong đó nam giới chiếm 45% (tương ứng 570 người) và nữ giới chiếm 55% (tương ứng 695 người). Cơ cấu này giúp nghiên cứu ghi nhận được góc nhìn của cả nam và nữ trong việc lập kế hoạch tài chính, tiếp cận bảo hiểm và ra quyết định tham gia BHNT.

Về độ tuổi, khảo sát tập trung vào nhóm người trưởng thành từ 22 tuổi trở lên, bao gồm nhiều giai đoạn khác nhau trong vòng đời tài chính. Cách phân bổ này cho phép nghiên cứu so sánh nhu cầu bảo vệ, tích lũy, chăm sóc sức khỏe và chuẩn bị hưu trí theo từng giai đoạn cuộc sống.

Về thu nhập, toàn bộ người tham gia khảo sát thuộc nhóm có thu nhập từ 20 triệu đồng/tháng trở lên. Đây là nhóm có khả năng cân nhắc các sản phẩm bảo hiểm thương mại và các giải pháp tài chính dài hạn.

Về tình trạng sở hữu BHNT, mẫu khảo sát được chia gần tương đương giữa hai nhóm. Nhóm đang sở hữu BHNT chiếm 51%, trong khi nhóm chưa sở hữu BHNT chiếm 49%. Cơ cấu này giúp nghiên cứu có điều kiện so sánh giữa trải nghiệm thực tế của người đã tham gia bảo hiểm và nhận thức, kỳ vọng hoặc rào cản của nhóm chưa tham gia.

Ông Nguyễn Phong Cầm, Phó Tổng thư ký IAV cho biết, đây là lần đầu tiên sau hơn 30 năm hình thành và phát triển, ngành bảo hiểm nhân thọ (BHNT) Việt Nam chung tay thực hiện một nghiên cứu độc lập về nhận thức và hành vi của người dân trong lĩnh vực này. “Việc công bố nghiên cứu không chỉ cung cấp bức tranh toàn cảnh về mức độ nhận biết và tầm quan trọng của bảo hiểm nhân thọ trong đời sống xã hội, mà còn là cơ sở quan trọng để các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và toàn ngành bảo hiểm xây dựng các giải pháp phù hợp để phục vụ người dân tốt hơn trong thời gian tới”, ông Cầm chia sẻ.

Phó Tổng thư ký IAV nói, khi được hiểu đúng, lựa chọn đúng và duy trì phù hợp, BHNT không chỉ là một hợp đồng tài chính. Đó là một cách mỗi người thể hiện trách nhiệm với bản thân, với gia đình và với tương lai. Đây cũng là giá trị bền vững mà ngành BHNT có thể đóng góp cho xã hội: giúp nhiều gia đình Việt Nam sống chủ động hơn, an tâm hơn và vững vàng hơn trước những biến động của cuộc sống