Meta của tỷ phú Mark Zuckerberg bị cáo buộc quảng cáo lừa đảo

Bị cáo buộc né trách nhiệm trong chống quảng cáo lừa đảo

Theo các tài liệu nội bộ mà Reuters thu thập được, Meta đã xây dựng một “kế hoạch hành động” nhằm đối phó với áp lực ngày càng tăng từ các cơ quan quản lý yêu cầu công ty mạnh tay hơn với quảng cáo lừa đảo trên Facebook và Instagram. Thay vì xử lý triệt để, Meta bị cho là đã tìm cách khiến các quảng cáo gian lận trở nên “khó bị phát hiện” khi cơ quan chức năng kiểm tra.

Tại Nhật Bản, nơi chính quyền đặc biệt lo ngại về làn sóng lừa đảo trực tuyến, Meta lo sợ sẽ bị buộc phải xác minh danh tính tất cả nhà quảng cáo - một biện pháp có thể ảnh hưởng lớn đến doanh thu. Theo các tài liệu nội bộ, công ty đã triển khai một chiến lược nhằm hạn chế khả năng các nhà quản lý tìm thấy quảng cáo vi phạm, trong khi vẫn giữ được dòng tiền quảng cáo.

Những tài liệu này cho thấy Meta đã nghiên cứu cách các cơ quan quản lý sử dụng Thư viện Quảng cáo - công cụ minh bạch giúp công chúng tìm kiếm quảng cáo trên nền tảng. Công ty xác định các từ khóa phổ biến mà giới chức thường dùng để truy tìm quảng cáo gian lận, sau đó chủ động lọc và gỡ các quảng cáo đó khỏi kết quả hiển thị. Điều này khiến các cuộc kiểm tra trông “sạch sẽ” hơn thực tế.

Một cựu điều tra viên gian lận của Meta, ông Sandeep Abraham, nhận xét rằng thay vì phản ánh trung thực tình trạng gian lận, hệ thống này chỉ tạo ra ấn tượng rằng Meta đang làm tốt công việc của mình trước các cơ quan quản lý.

Các tài liệu cho thấy cách làm này đã mang lại hiệu quả ngắn hạn. Số lượng quảng cáo gian lận mà cơ quan chức năng nhìn thấy giảm mạnh, thậm chí có thời điểm về 0. Điều này khiến một số chính trị gia Nhật Bản công khai ghi nhận sự “cải thiện”.

Tuy nhiên, theo Reuters, đây không phải là kết quả của việc gian lận thực sự biến mất, mà là do các quảng cáo đó bị che giấu tốt hơn.

Từ thành công ở Nhật Bản, Meta đã mở rộng cách làm này ra nhiều khu vực khác như Mỹ, châu Âu, Ấn Độ, Úc, Brazil và Thái Lan. Nội bộ công ty gọi đây là một phần trong “chiến lược toàn cầu” nhằm trì hoãn các quy định buộc xác minh danh tính nhà quảng cáo.

Các tài liệu cho thấy Meta nhận thức rõ rằng việc xác minh toàn diện sẽ giúp giảm đáng kể gian lận, nhưng cũng làm giảm doanh thu. Công ty ước tính nếu triển khai xác minh trên toàn cầu, họ có thể mất gần 5% doanh thu quảng cáo – tương đương hàng tỷ USD mỗi năm.

Thay vì áp dụng biện pháp này, Meta chọn cách “phản ứng khi bị buộc phải làm”. Chỉ tại một số thị trường như Đài Loan hay Singapore – nơi luật pháp yêu cầu nghiêm ngặt - Meta mới tiến hành xác minh. Kết quả cho thấy gian lận giảm mạnh, nhưng theo tài liệu nội bộ, quảng cáo lừa đảo lại được chuyển sang các quốc gia khác, tạo ra hiệu ứng “đánh chuột chũi”.

Meta thừa nhận trong các phân tích nội bộ rằng nếu không áp dụng xác minh trên toàn cầu, việc chống gian lận chỉ đơn giản là “đẩy vấn đề từ nơi này sang nơi khác”.

Trong khi đó, các cơ quan quản lý ngày càng gia tăng áp lực. Tại Mỹ, các thượng nghị sĩ đã kêu gọi điều tra Meta. Tại châu Âu, Ủy ban châu Âu yêu cầu công ty giải trình về cách xử lý quảng cáo gian lận. Singapore cho biết hơn 90% nạn nhân lừa đảo trực tuyến tại nước này bị dẫn dụ thông qua nền tảng của Meta.

Meta thừa nhận rằng quảng cáo gian lận mang lại nguồn thu rất lớn - ước tính lên tới 7 tỷ USD mỗi năm. Nội bộ công ty cũng đánh giá rủi ro pháp lý liên quan có thể khiến Meta thiệt hại tới 9,3 tỷ USD nếu các quy định mới được áp dụng rộng rãi.

Dù vậy, công ty vẫn trì hoãn việc xác minh toàn diện, chủ yếu vì lo ngại chi phí và sụt giảm doanh thu. Một cựu lãnh đạo cấp cao của Meta, ông Rob Leathern, cho rằng việc xác minh là điều tất yếu: “Tôi luôn tin rằng các nền tảng lớn cần làm điều đó.”

Phía Meta phủ nhận việc cố tình che giấu thông tin. Người phát ngôn Andy Stone cho biết việc loại bỏ quảng cáo khỏi Thư viện Quảng cáo đồng nghĩa với việc gỡ bỏ khỏi nền tảng, và công ty đã giảm được 50% số báo cáo lừa đảo trong năm qua. Tuy nhiên, các tài liệu nội bộ lại cho thấy Meta vẫn xem gian lận là rủi ro nghiêm trọng nhất về mặt pháp lý và uy tín.

Các tài liệu mà Reuters thu thập được cho thấy một thực tế đáng lo ngại: trong khi công khai cam kết bảo vệ người dùng, Meta bị cáo buộc đã ưu tiên lợi nhuận và tìm cách trì hoãn các quy định kiểm soát, thay vì giải quyết tận gốc vấn nạn lừa đảo đang lan rộng trên các nền tảng của mình.

Bị kiện vì quảng cáo lừa đảo, gây nguy hiểm cho trẻ em

Mới đây nhất, Tổng chưởng lý Quần đảo Virgin thuộc Mỹ cũng đã đệ đơn kiện Meta Platforms, cáo buộc công ty mẹ của Facebook và Instagram cố tình thu lợi từ quảng cáo lừa đảo và không đảm bảo an toàn cho trẻ em trên các nền tảng của mình.

Theo đơn kiện được nộp tại Tòa án Tối cao Quần đảo Virgin trên đảo St. Croix, Meta đã “cố ý và có chủ đích” để người dùng đối mặt với nguy cơ bị lừa đảo và thiệt hại tài chính nhằm tối đa hóa mức độ tương tác và doanh thu.

Đơn kiện này dẫn lại một bài điều tra của Reuters công bố tháng trước, trong đó cho biết Meta ước tính khoảng 10% doanh thu năm 2024 - tương đương 16 tỷ USD - đến từ quảng cáo liên quan đến lừa đảo, cờ bạc trái phép và các sản phẩm bị cấm. Bài báo cũng cho thấy Meta chỉ chặn các nhà quảng cáo bị nghi ngờ gian lận khi thuật toán của họ đạt mức chắc chắn lên tới 95%.

Sau khi bài viết được công bố, hai thượng nghị sĩ Mỹ đã kêu gọi Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch (SEC) cùng Ủy ban Thương mại Liên bang (FTC) điều tra và “thực hiện các biện pháp cưỡng chế mạnh mẽ khi cần thiết”.

Vụ kiện của Quần đảo Virgin nhằm áp dụng các hình phạt theo luật bảo vệ người tiêu dùng. Trong tuyên bố của mình, Tổng chưởng lý Gordon C. Rhea cho biết đây là “nỗ lực đầu tiên của một tổng chưởng lý nhằm xử lý tình trạng gian lận và lừa đảo lan rộng trên các nền tảng của Meta”.

Đơn kiện cũng cáo buộc Meta đã đánh lừa công chúng về các biện pháp bảo vệ người dùng, bao gồm cả trẻ em, trên Facebook và Instagram.

“Meta liên tục quảng bá rằng nền tảng của họ an toàn đối với người dùng, phụ huynh, cơ quan quản lý và Quốc hội,” đơn kiện nêu rõ. “Tuy nhiên, Meta đã liên tục và có chủ ý không thực thi chính những chính sách mà họ công bố.”

Đáp lại vụ kiện, người phát ngôn của Meta, ông Andy Stone, dẫn lại các tuyên bố trước đó của công ty và khẳng định những cáo buộc cho rằng Meta không bảo vệ người tiêu dùng là không có cơ sở.

“Chúng tôi kiên quyết chống lại gian lận và lừa đảo, bởi người dùng không muốn thấy nội dung này, các nhà quảng cáo chân chính cũng không muốn, và chúng tôi càng không,” ông nói. Ông cho biết số báo cáo lừa đảo từ người dùng trên các nền tảng của Meta đã giảm một nửa trong vòng 18 tháng qua.

Ông Stone tiếp tục khẳng định các cáo buộc cho rằng Meta không đảm bảo an toàn cho trẻ em là không đúng sự thật. “Chúng tôi hoàn toàn không đồng ý với những cáo buộc này và tin rằng bằng chứng sẽ cho thấy cam kết lâu dài của chúng tôi trong việc bảo vệ thanh thiếu niên,” ông nói.

Trước đó, vào tháng 8, Reuters từng đưa tin về một tài liệu nội bộ của Meta cho thấy các chính sách liên quan đến chatbot của công ty cho phép trí tuệ nhân tạo tham gia vào những cuộc trò chuyện mang tính lãng mạn hoặc gợi cảm với trẻ vị thành niên. Meta sau đó cho biết họ đã loại bỏ một số nội dung trong hướng dẫn, bao gồm việc cho phép chatbot tán tỉnh hoặc nhập vai lãng mạn với trẻ em.