Người Việt vào casino: Từ Hồ Tràm, Vân Đồn đến phép thử chính sách

Sau nhiều năm thí điểm cho người Việt vào chơi casino tại Phú Quốc, chương trình đã chính thức khép lại từ ngày 1/1/2025. Trong bối cảnh đó, Bộ Tài chính mới đây tiếp tục gửi Bộ Tư pháp thẩm định hai tờ trình về Nghị quyết của Chính phủ, đề xuất mở rộng thí điểm cho người Việt Nam đủ điều kiện được vào chơi tại hai dự án casino ở Vân Đồn (Quảng Ninh) và Hồ Tràm (TP. HCM).

Trước đó, chủ trương cho phép người Việt vào casino đã được Bộ Chính trị chấp thuận từ năm 2016, áp dụng thử nghiệm tại Phú Quốc và Vân Đồn. Tuy nhiên, sau đó chỉ có Phú Quốc chính thức triển khai, trong khi Vân Đồn vẫn chưa đi vào hoạt động.

Đề xuất mở rộng sang hai địa điểm mới đang thu hút sự chú ý lớn của dư luận, bởi đây không chỉ là bước đi tiếp theo trong chính sách quản lý ngành nghề kinh doanh có điều kiện, mà còn là phép thử quan trọng đối với năng lực kiểm soát, tính tuân thủ và tác động kinh tế - xã hội của hoạt động casino hợp pháp. Trong bối cảnh ngành du lịch – nghỉ dưỡng đang cần thêm động lực tăng trưởng, nhiều ý kiến cho rằng việc hoàn thiện khung pháp lý cho lĩnh vực này có thể giúp Việt Nam tìm được điểm cân bằng giữa phát triển kinh tế và kiểm soát rủi ro xã hội.

Nhằm có thêm góc nhìn chuyên môn, Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance đã có cuộc trao đổi với Luật sư Lê Hồng Hiển, Giám đốc Hãng luật Lê Hồng Hiển & Cộng sự, để làm rõ hơn về nội dung này:

Sau vài năm thí điểm cho người Việt vào chơi casino tại Phú Quốc và Vân Đồn, theo ông, kết quả đạt được đã đủ cơ sở để xem xét mở rộng chưa hay vẫn cần thêm thời gian đánh giá?

Theo tôi, việc thí điểm này thực chất là một chính sách thử nghiệm, nên không thể đánh giá vội vàng trong thời gian ngắn. Ở Phú Quốc và Vân Đồn, có thể thấy một số mục tiêu bước đầu đã đạt được: công tác quản lý điểm thử nghiệm tương đối chặt chẽ, các vi phạm nghiêm trọng được hạn chế, đồng thời địa phương cũng thu được nguồn ngân sách bổ sung từ hoạt động này. Tuy nhiên, kết quả này chỉ là cơ sở bước đầu.

Nếu cân nhắc mở rộng ra Hồ Tràm hay các khu vực khác, chúng ta cần dựa trên dữ liệu thực tế và các đánh giá định kỳ, khách quan. Có nhiều yếu tố cần tính đến: khả năng quản lý số lượng người chơi lớn hơn, áp lực gia tăng lên an ninh trật tự, tác động xã hội và y tế, cũng như năng lực giám sát và hạ tầng kiểm soát rủi ro. Chỉ khi tất cả những yếu tố này được đáp ứng, mở rộng mới là bước đi hợp lý, vừa thúc đẩy kinh tế địa phương, vừa hạn chế tối đa các rủi ro tiềm ẩn.

Với góc độ pháp lý, ông đánh giá thế nào về tính khả thi của các điều kiện hiện hành như chứng minh thu nhập tối thiểu, giới hạn tuổi và khu vực thí điểm? Có cần lưu ý gì về những quy định này không?

Theo tôi, những điều kiện hiện hành, bao gồm tuổi tối thiểu 21, năng lực hành vi đầy đủ và yêu cầu chứng minh thu nhập theo quy định tại các Nghị định như: Nghị định 03/2017/NĐ-CP về kinh doanh casino và Nghị định 151/2018/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số Nghị định quy định về điều kiện đầu tư kinh doanh thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Tài chính,... thực chất là những bước lọc cần thiết, đóng vai trò “hàng rào” đầu tiên nhằm hạn chế các rủi ro tiềm ẩn. Về mặt lý thuyết, các quy định này hoàn toàn khả thi và hợp lý.

Tuy nhiên, khi triển khai thực tế, vẫn có một số thách thức đáng lưu ý. Việc chứng minh thu nhập, đặc biệt với những người làm trong khu vực phi chính thức, đôi khi không đơn giản và có thể dẫn đến trường hợp người đủ khả năng tài chính lại bị loại bỏ. Vì vậy, tôi cho rằng cần có cách tiếp cận linh hoạt hơn trong khâu xác minh: ví dụ, cho phép kết hợp nhiều loại chứng từ khác nhau, từ khai thuế, hợp đồng lao động đến các chứng từ thu nhập hợp pháp khác, nhằm vừa đảm bảo minh bạch vừa không loại trừ những người đủ điều kiện một cách bất công.

Ngoài ra, nguyên tắc thí điểm theo vùng, trong các khu biệt lập và giám sát nghiêm ngặt, vẫn là điều quan trọng không thể bỏ qua. Đây là yếu tố cốt lõi để đảm bảo mô hình vận hành không lan tràn ngoài kiểm soát, vừa giúp địa phương có thêm nguồn thu, vừa hạn chế tối đa các tác động xã hội và rủi ro liên quan.

Casino là lĩnh vực nhạy cảm, tiềm ẩn nguy cơ rửa tiền và tệ nạn xã hội. Theo ông, khung pháp lý hiện nay đã đủ chặt chẽ để kiểm soát các rủi ro đó chưa? Việt Nam có thể học được gì từ kinh nghiệm quốc tế?

Hiện nay, khung pháp lý của Việt Nam về casino đã có những văn bản cơ bản như: Nghị định 03/2017/NĐ-CP, Nghị định 151/2018/NĐ-CP và Luật Phòng, chống rửa tiền 2022. Trong đó, Nghị định 03/2017/NĐ-CP quy định casino là hoạt động kinh doanh có điều kiện, gắn với phát triển du lịch, đồng thời nghiêm cấm lợi dụng hoạt động kinh doanh casino để buôn lậu, thực hiện các hình thức rửa tiền, tài trợ khủng bố hay tổ chức các hoạt động bất hợp pháp khác. Đặc biệt, Luật Phòng chống rửa tiền 2022 yêu cầu các doanh nghiệp casino phải xác minh nguồn gốc tài sản khách hàng, báo cáo giao dịch đáng ngờ và đánh giá rủi ro về rửa tiền...

Những quy định này đã đặt ra các yêu cầu quan trọng: báo cáo các giao dịch lớn, giám sát các giao dịch đáng ngờ, thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ, đồng thời thúc đẩy sự phối hợp chặt chẽ giữa ngân hàng, chính quyền và cơ quan chống rửa tiền.

Tuy nhiên, theo tôi, các quy định hiện hành vẫn chưa đủ toàn diện để quản lý hết các rủi ro tiềm ẩn. Thực tế cho thấy cần thiết phải xây dựng một cơ sở dữ liệu quốc gia về người chơi, hạn chế tối đa giao dịch tiền mặt, đồng thời bắt buộc sử dụng thẻ định danh hoặc tài khoản ngân hàng để mọi giao dịch tại casino đều được ghi nhận và kiểm soát rõ ràng. Ở các quốc gia đi trước như Singapore, Macau hay Hàn Quốc, bên cạnh các quy định chặt chẽ kèm theo chế tài nghiêm minh, họ còn quản lý casino dựa trên dữ liệu người chơi và kiểm soát vốn kỹ thuật số, từ đó hạn chế rủi ro rửa tiền và bảo đảm an toàn xã hội. Đây là những kinh nghiệm quý giá mà Việt Nam có thể học hỏi, điều chỉnh phù hợp với đặc thù trong nước, nhằm vừa tạo điều kiện phát triển kinh tế vừa kiểm soát rủi ro một cách hiệu quả.

Một trong những lập luận ủng hộ chính sách này là hạn chế tình trạng “chảy máu ngoại tệ” khi người Việt ra nước ngoài chơi. Ông có đồng tình với quan điểm này không?

Tôi đồng ý với lập luận này, nhưng chỉ trong một khía cạnh nhất định. Thực tế, khi người Việt ra nước ngoài tham gia casino, một lượng ngoại tệ đáng kể thực sự chảy ra bên ngoài, trong khi nếu có mô hình casino hoạt động trong nước, phần nào nguồn lực này có thể được giữ lại và góp phần vào nền kinh tế trong nước.

Tuy nhiên, đây không thể là lý do duy nhất để mở rộng. Nếu triển khai không cẩn trọng, các rủi ro xã hội và tình trạng quản lý yếu kém có thể vượt xa lợi ích về ngoại tệ. Vì vậy, quyết định mở rộng hay không hoàn toàn phụ thuộc vào năng lực quản trị và kiểm soát rủi ro. Nếu mở rộng mà không đảm bảo các biện pháp giám sát chặt chẽ, hậu quả tiềm ẩn chắc chắn sẽ lớn hơn lợi ích kinh tế từ việc giữ lại ngoại tệ.

Theo ông, những rủi ro xã hội nào cần được tính đến khi mở rộng cho người Việt vào casino và cần chuẩn bị cơ chế kiểm soát ra sao? Cần ưu tiên hoàn thiện những quy định nào để đảm bảo quản lý chặt chẽ nhưng vẫn thu hút được nhà đầu tư?

Khi cân nhắc mở rộng quyền tham gia casino cho người Việt, chúng ta không thể bỏ qua những rủi ro xã hội hiện hữu. Rủi ro lớn nhất liên quan đến nghiện cờ bạc, nợ nần, chia rẽ gia đình, thậm chí có thể kéo theo sự gia tăng của tội phạm có tổ chức. Đây là những thách thức thực tế mà nhiều nước châu Á đã trải qua, và Việt Nam không thể coi nhẹ.

Để giảm thiểu tác động này, cần xây dựng các cơ chế bảo vệ người chơi một cách toàn diện. Ví dụ, thiết lập danh sách cấm nhập cảnh hoặc hạn chế tái nhập đối với những người có yêu cầu từ gia đình, cung cấp các dịch vụ tư vấn tâm lý, hỗ trợ cai nghiện, và tăng cường công tác giáo dục về rủi ro cờ bạc.

Về mặt pháp lý, cần ưu tiên hoàn thiện những quy định tạo ra khung quản lý minh bạch và hiệu quả. Trước hết, các nhà vận hành casino phải có trách nhiệm tự động báo cáo mọi giao dịch đáng ngờ, đảm bảo mọi hoạt động tài chính đều minh bạch và có dấu vết rõ ràng. Địa phương cũng cần phối hợp chặt chẽ trong giám sát, với quyền rút giấy phép nhanh chóng nếu xảy ra vi phạm nghiêm trọng. Bên cạnh đó, các điều khoản bảo vệ người chơi nên được bổ sung vào Luật Du lịch hoặc các văn bản pháp luật liên quan, nhằm vừa tạo cơ chế phòng ngừa rủi ro, vừa bảo vệ quyền lợi công dân.

Cuối cùng, để thu hút nhà đầu tư, cần xây dựng một hành lang pháp lý ổn định, công bằng và minh bạch: giấy phép rõ ràng, chi phí tuân thủ ổn định, không có các khoản chi phí ẩn, đồng thời đảm bảo rằng môi trường kinh doanh vẫn an toàn, bền vững và được quản lý nghiêm ngặt. Chỉ khi cân bằng được giữa kiểm soát rủi ro xã hội và tạo điều kiện thuận lợi cho đầu tư, chính sách mở rộng mới có thể thực sự hiệu quả.

Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi!