Những dấu hiệu 'trở bệnh', kinh tế Trung Quốc đã qua thời đỉnh cao?
Minh Nhật -
17/08/2023 15:24 (GMT+7)
(VNF) - Gánh nặng nợ nần gia tăng, dân số già hóa và thị trường nhà đất đang chìm sâu trong khủng hoảng có thể là dấu hiệu cho thấy nền kinh tế Trung Quốc đã đi qua thời kỳ đỉnh cao.
Trước những biến động của nền kinh tế Trung Quốc trong thời gian qua, nhiều nhà phân tích đặt ra câu hỏi rằng: “Mô hình phát triển nền kinh tế của Trung Quốc từng mang lại sự tăng trưởng ấn tượng cho quốc gia này trong giai đoạn từ năm 1990-2020, liệu có thể tiếp tục mang lại hiệu quả trong ba thập kỷ tới hay không?”
Vào những năm 1970 – 1980, Nhật Bản, sau đó là Đức được kỳ vọng sẽ thay thế Mỹ trở thành nền kinh tế phát triển nhanh nhất thế giới. Nhật Bản khi đó được hưởng lợi từ các chính sách đúng đắn của chính phủ, ngân hàng và các nhà sản xuất hàng đầu. Tương tự, Đức cũng phát huy được thế mạnh về mạng lưới các doanh nghiệp cỡ trung để phát triển xuất khẩu.
Tốc độ già hóa dân số diễn ra nhanh tại Trung Quốc.
Thế nhưng, những dự đoán ban đầu lại không trở thành hiện thực. Sau thời kỳ lạm phát, thị trường chứng khoán Nhật Bản sụp đổ vào đầu những năm 1990, mở đầu cho “thập kỷ mất mát” khi giảm phát và tăng trưởng chậm “đánh gục” nền kinh tế của Nhật Bản. Trong khi đó, Đức phải trải qua một thời kỳ kinh tế trì trệ cùng tỷ lệ thất nghiệp cao.
Kịch bản này liệu có lặp lại với Trung Quốc?
Vào năm nay, lần đầu tiên dân số Ấn Độ vượt qua Trung Quốc. Điều này phản ánh một thực tế là dân số Ấn Độ đang tăng nhanh trong khi dân số Trung Quốc lại bắt đầu giảm. Các dự báo cho thấy dân số Trung Quốc sẽ giảm xuống dưới 1 tỷ người vào năm 2080, từ con số khoảng 1,4 tỷ người hiện nay.
Dân số trong độ tuổi lao động của Trung Quốc đạt đỉnh vào năm 2011 và được dự đoán sẽ giảm gần 25% vào năm 2050. Cùng với đó, số lượng người già tại Trung Quốc sẽ tăng từ 200 triệu người lên 500 triệu người vào giữa thế kỷ này. Dân số già sẽ là một thách thức lớn đối với thị trường lao động Trung Quốc, buộc các nhà hoạch định chính sách của Trung Quốc phải sớm tìm ra hướng đi mới.
Xuất khẩu Trung Quốc sụt giảm mạnh.
Bên cạnh nhân khẩu học, quốc gia châu Á này cũng đang phải đối mặt với những thách thức gây ra bởi chính những chính sách mà Trung Quốc đã sử dụng để duy trì tăng trưởng trong những thập kỷ gần đây, đó là phát triển cơ sở hạ tầng, sản xuất và bất động sản.
Khi gánh nặng nợ nần gia tăng, chính quyền các địa phương ở Trung Quốc gặp khó khăn trong việc duy trì tốc độ đầu tư vào cơ sở hạ tầng hiện tại. Song song với đó, lĩnh vực nhà đất của Trung Quốc cũng đang rơi vào “tuyệt vọng” khi liên tiếp các tập đoàn bất động sản lớn nhỏ “ngã ngựa”.
Giá trị doanh số bán nhà mới hàng tháng của 100 công ty bất động sản lớn nhất Trung Quốc đã giảm hơn 80% kể từ cuối năm 2020. Trong tương lai, nhu cầu nhà ở hàng năm tại Trung Quốc ước tính vào khoảng 9 – 10 triệu căn, thấp hơn nhiều so với con số 14 triệu căn vào năm 2021.
Bất động sản Trung Quốc lao đao.
Mô hình tăng trưởng dựa vào xuất khẩu của Trung Quốc cũng “trở bệnh”. Trong năm qua, xuất khẩu của quốc gia này giảm 14,5%. Tỷ trọng hàng hóa của Trung Quốc trong tổng nhập khẩu của Mỹ chỉ đạt 13,3% trong nửa đầu năm 2023, mức thấp nhất trong vòng 20 năm qua. Xuất khẩu từ Trung Quốc sang châu Âu cũng sụt giảm.
Nhiều nhà kinh tế cho rằng khả năng cao tình hình xuất khẩu của Trung Quốc còn có thể tồi tệ hơn trong thời gian tới khi mà căng thẳng thương mại Mỹ - Trung đang leo thang.
Dịch Covid-19 cộng với căng thẳng thương mại giữa hai siêu cường đã buộc các nhà sản xuất tái cơ cấu lại chuỗi cung ứng của mình. Làn sóng “Trung Quốc +1” ngày càng lan rộng, nhiều ông lớn như Samsung, Apple…đã và đang đi tìm miền đất mới để đa dạng hóa chuỗi cung ứng. Mối đe dọa giảm phát và tỷ lệ sinh viên thất nghiệp ở mức cao kỷ lục cũng giáng những đòn đau vào nền kinh tế vốn chưa “khỏi bệnh” của Trung Quốc.
Chính quyền Bắc Kinh và các nhà hoạch định chính sách đang nỗ lực để tìm ra “liều thuốc tiên” hồi phục nền kinh tế. Tuy nhiên, viễn cảnh nền kinh tế Trung Quốc dần mờ nhạt đi hoàn toàn có thể xảy ra.
(VNF) - Khoản lỗ 228 triệu bảng từ cú sập của một công ty cho vay thế chấp đang buộc Barclays phải siết chặt hoạt động cho vay, gióng lên hồi chuông cảnh báo về hiệu ứng dây chuyền trong hệ thống tín dụng.
(VNF) - Ngân hàng HSBC hôm 5/5 đã báo cáo khoản lỗ bất ngờ 400 triệu USD liên quan đến một vụ gian lận tín dụng. Điều này làm dấy lên thêm nhiều lo ngại về rủi ro tín dụng tư nhân của các ngân hàng, đồng thời khiến cổ phiếu của ngân hàng giảm 5%.
(VNF) - Tỷ lệ sinh lao dốc đang trở thành mối lo lớn tại nhiều nền kinh tế châu Á, buộc các chính phủ phải chật vật tìm lời giải suốt nhiều năm qua. Trong bối cảnh đó, ngày càng nhiều tỷ phú và tập đoàn lớn tung thưởng tiền mặt, trợ cấp nhà ở, hỗ trợ nuôi con... nhằm khuyến khích người trẻ sinh con và cứu cuộc khủng hoảng dân số.
(VNF) - Ngân hàng Thụy Sĩ UBS Group AG đã công bố lợi nhuận ròng quý I vượt kỳ vọng, nhờ doanh thu mảng giao dịch đạt mức kỷ lục trong bối cảnh thị trường biến động mạnh do căng thẳng từ chiến tranh Iran.
(VNF) - Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent kêu gọi Trung Quốc gia tăng sức ép ngoại giao đối với Iran nhằm mở lại eo biển Hormuz, đồng thời nhấn mạnh rằng Mỹ có “quyền kiểm soát tuyệt đối” đối với tuyến đường thủy chiến lược này.
(VNF) - Từ dầu mỏ đến quốc phòng, dòng tiền của giới siêu giàu đang đổi hướng theo làn sóng bất ổn toàn cầu, qua đó cho thấy căng thẳng địa chính trị leo thang đang tái định hình trọng tâm đầu tư của khu vực tư nhân.
(VNF) - Mỹ và Iran đồng loạt triển khai các cuộc tấn công mới trên biển tại Vịnh Ba Tư, đánh dấu bước leo thang nghiêm trọng trong cuộc đối đầu nhằm kiểm soát eo biển Hormuz.
(VNF) - Trong khi Hàn Quốc dồn lực triển khai chiến lược công nghiệp trí tuệ nhân tạo với tham vọng dẫn dắt làn sóng bán dẫn toàn cầu, một cú sốc năng lượng mới lại bất ngờ xuất hiện, gợi nhắc những biến động của thập niên 1970. Sự gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông không chỉ đe dọa chuỗi sản xuất chip mà còn đặt ra phép thử lớn đối với khả năng điều phối vốn, chính sách và sức chống chịu của nền kinh tế.
(VNF) - Đồng yên tăng mạnh trong thời gian ngắn giữa nghi vấn Nhật Bản can thiệp thị trường, nhưng nhanh chóng hạ nhiệt, cho thấy động thái của Tokyo chủ yếu nhằm phát tín hiệu răn đe giới đầu cơ trong bối cảnh áp lực giảm giá vẫn kéo dài.
(VNF) - Huyền thoại đầu tư Warren Buffett vừa lên tiếng cảnh báo về “văn hóa cờ bạc” đang lan rộng trên thị trường tài chính, đồng thời một lần nữa nhấn mạnh triết lý kiên nhẫn vốn làm nên tên tuổi của ông.
(VNF) - “Tốc độ Trung Quốc” đang trở thành chuẩn mực của ngành ô tô toàn cầu, đẩy các hãng xe Mỹ và châu Âu vào cuộc đua thích nghi trước sức ép cạnh tranh ngày càng lớn.
(VNF) - Số lượng khiếu nại liên quan đến việc nhân viên sử dụng sai mục đích tiền của khách hàng tại Prudential Life Insurance đã tăng lên khoảng 700 trường hợp, với tổng số tiền bị ảnh hưởng lên tới hàng trăm tỷ đồng. Trước diễn biến nghiêm trọng, doanh nghiệp này đã quyết định gia hạn tạm dừng hoạt động bán hàng thêm 180 ngày để tiến hành rà soát, xử lý và cải tổ toàn diện.
(VNF) - Cảng Corpus Christi chưa bao giờ nhộn nhịp đến thế khi các tàu chở dầu từ khắp nơi trên thế giới dồn dập cập bờ Vịnh Mexico của Mỹ để lấy dầu thô trong bối cảnh chiến sự với Iran chưa có dấu hiệu kết thúc.
(VNF) - Sự trỗi dậy nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm dấy lên những lo ngại ngày càng lớn về nguy cơ mất việc làm trong các văn phòng tại Mỹ. Dù mức độ tác động thực sự vẫn còn là một dấu hỏi, một báo cáo mới của ngân hàng Goldman Sachs cảnh báo rằng những người lao động bị thay thế bởi AI có thể phải đối mặt với những hệ lụy kinh tế nghiêm trọng và kéo dài.
(VNF) - Sau tuần lao dốc do áp lực từ đồng USD mạnh và kỳ vọng lãi suất duy trì ở mức cao, giá vàng được nhiều chuyên gia dự báo có thể phục hồi nhẹ trong ngắn hạn, dù thị trường vẫn đối mặt với không ít rủi ro từ yếu tố vĩ mô và địa chính trị.
(VNF) - Kinh tế toàn cầu chịu tác động đan xen từ địa chính trị và chính sách tiền tệ khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ cùng nhiều ngân hàng trung ương lớn giữ nguyên lãi suất, nguy cơ chiến tranh thương mại Mỹ - EU bất ngờ quay trở lại khiến triển vọng kinh tế thế giới trở nên thận trọng.
(VNF) - Hãng hàng không Spirit Airlines đã ngừng toàn bộ hoạt động sau khi không đạt được thỏa thuận với các chủ trái phiếu về gói cứu trợ vào phút chót từ chính quyền Tổng thống Trump, chấm dứt kỷ nguyên du lịch giá rẻ.
MỸ - Chính sách tịch thu vàng từng bị coi là ‘cướp của’ lại là liều thuốc giúp nền kinh tế số 1 thế giới thoát khỏi vũng lầy giảm phát và bật tăng GDP ngoạn mục
(VNF) - Ấn Độ và Indonesia vốn không thường xuyên nằm ở trung tâm của những cơn sóng tài chính toàn cầu. Thế nhưng, đồng rupee và rupiah hiện đang dẫn đầu đà suy yếu của các đồng tiền châu Á, cho thấy cuộc chiến Iran đang đe dọa các nền kinh tế trên khắp thế giới và với tốc độ ngày càng nhanh.
(VNF) - Meta và Microsoft mới đây tiết lộ kế hoạch cắt giảm hơn 20.000 việc làm, chỉ ít tháng sau khi Amazon tiến hành đợt sa thải lớn nhất từ trước tới nay, và đây có thể mới chỉ là khởi đầu của một cuộc "thay máu" nhân sự toàn cầu.
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết các hành động thù địch giữa Mỹ và Iran đã kết thúc, ngay trước khi hết thời hạn ông được phép tiến hành chiến dịch quân sự mà không cần sự phê chuẩn của Quốc hội.
(VNF) - Cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran đang rơi vào thế giằng co khi cả hai bên đều chưa có dấu hiệu nhượng bộ. Lệnh phong tỏa hải quân do Tổng thống Donald Trump áp đặt khiến xuất khẩu dầu của Iran sụt giảm mạnh. Câu hỏi đặt ra lúc này là: Liệu Iran có thể cầm cự được bao lâu?
(VNF) - Trong cuộc phỏng vấn với Euronews, Cao ủy Thương mại Liên minh châu Âu (EU) khẳng định EU sẽ giữ vững lập trường sau khi Trung Quốc đe dọa áp dụng các biện pháp trả đũa liên quan đến kế hoạch tăng cường chính sách công nghiệp của khối.
(VNF) - Ngân hàng DBS (Singapore) ghi nhận lợi nhuận quý I đạt khoảng 2,3 tỷ USD nhờ dòng vốn tiếp tục chảy mạnh vào Singapore và mảng quản lý tài sản tăng trưởng tích cực. Tuy nhiên, ngân hàng cảnh báo rủi ro từ bất ổn địa chính trị có thể làm gia tăng chi phí hậu cần và ảnh hưởng chuỗi cung ứng toàn cầu.
(VNF) - Mặt bằng lãi suất thấp tại Trung Quốc đang thúc đẩy làn sóng vay vốn bằng nhân dân tệ trên thị trường quốc tế, khi hàng loạt ngân hàng và tổ chức tài chính nước ngoài tìm đến nguồn vốn chi phí rẻ hơn. Xu hướng này không chỉ giúp thị trường trái phiếu dim sum bùng nổ, mà còn cho thấy vai trò ngày càng lớn của đồng nhân dân tệ trong hệ thống tài chính toàn cầu.
(VNF) - Khoản lỗ 228 triệu bảng từ cú sập của một công ty cho vay thế chấp đang buộc Barclays phải siết chặt hoạt động cho vay, gióng lên hồi chuông cảnh báo về hiệu ứng dây chuyền trong hệ thống tín dụng.
(VNF) - Dự án Nhà ở chung cư cao tầng tại ô đất NO-11 thuộc KĐT mới Dịch Vọng (cạnh Vành đai 2,5 khẩn cấp đoạn KĐT mới Dịch Vọng - Dương Đình Nghệ) của LIDECO sau khi hoàn thành sẽ cung cấp ra thị trường 364 căn hộ.