Tuy nhiên, nếu nhìn từ các quốc gia phương Tây, có thể thấy rất nhiều tập đoàn báo chí đã tồn tại hàng trăm năm và vẫn đang lớn mạnh, như The New York Times Company, Hearst Corporation... Tất nhiên trong thời đại công nghệ thông tin thay đổi chóng mặt hiện nay, rất nhiều tập đoàn báo chí đã bị bỏ lại phía sau, thậm chí phá sản, nhưng vẫn còn những “ông lớn” sừng sững trong làng báo, hay xuất hiện những “tay chơi” mới, như tập đoàn South China Morning Post, mà hiện chủ nhân là ông trùm kinh doanh online Alibaba.
Ngược dòng lịch sử, không chỉ ở Mỹ, châu Âu đã tư bản hóa hàng trăm năm, mà ngay ở các quốc gia châu Á vừa bước ra khỏi chế độ phong kiến, cũng có những tấm gương các nhà tư sản phất lên khi biết khéo léo kinh doanh trong nghề báo. Như ở Nhật Bản, sau khi Thiên hoàng Minh Trị lên ngôi, mở cuộc duy tân đất nước Mặt trời mọc, đến năm Minh Trị thứ 4 (1871), Nhật Bản mới có tờ báo hàng ngày đầu tiên xuất bản, là tờ Đông Kinh Hoành Tân tân văn (Tokyo Yokohama Shimbun). Đến năm Minh Trị thứ 12, tờ Đại Bản triều nhật tân văn (Osaka Asahi Shimbun), một thế lực sau này của làng báo Nhật Bản, mới được thành lập.
Theo nghiên cứu của nhà báo Đào Trinh Nhất, trong sách “Nhật Bản 30 năm duy tân”, xuất bản từ năm 1936, thì từ tờ Osaka Asahi Simbun, do Murayama Ryouhei đầu tư kinh doanh, báo giới Nhật Bản mới bắt đầu có tính chất tư bản. Sau khi tờ Đại Bản Nhật Tân Văn (Osaka Mainichi Shimbun) ra đời, Asahi Shimbun có đối thủ cạnh tranh và hai tờ báo này đã từ chỗ luôn nỗ lực thu hút độc giả đã trở thành hai tờ báo lớn nhất nước Nhật cuối thế kỷ XIX.
Theo số liệu nghiên cứu được Đào Trinh Nhất thu thập, sau chiến tranh Nhật - Thanh năm 1894, số lượng độc giả báo chí Nhật Bản tăng gấp đôi, cả hai tờ Asahi và Mainichi xuất phát từ Osaka đều quyết định lập thêm chi nhánh ở Tokyo vì “nơi nào xuất bản cũng ghê”. Ashahi lúc đó in 370.000 tờ ở Osaka và 180.000 tờ ở Tokyo, tổng cộng là 550.000 tờ; Mainichi cũng có số lượng xuất bản tương tự.
Theo tác giả “Nhật Bản 30 năm duy tân”, thì sự cạnh tranh của hai tờ báo Asahi và Mainichi cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX “làm cho báo giới Nhật Bản leo lên một trình độ rất cao, ngang với báo giới Hoa Kỳ, chứ báo giới Âu châu không bì kịp đâu”.
Đào Trinh Nhất cho biết thêm: “Hoa lợi của hai tờ báo đều lấy tiền lời rao (quảng cáo) và số báo bán ra làm gốc, mỗi năm họ thu nhập về hai khoản đó lối 10 triệu tới 14 triệu yên. Trừ mọi việc chi phí rồi, năm nào mỗi báo cũng được lời 2 triệu yên. Người làm hai nhà báo này lương bổng khá lắm. Chủ bút báo Asahi có số lương mỗi năm tới 30.000 yên, chớ số lương quan thượng thư chỉ có 12.000 yên, và lương quan trị sự mỗi phủ huyện (như chủ tỉnh hay tổng đốc ở nước ta lúc đó) chỉ có 7.000 yên”. Đào Trinh Nhất còn than thở thêm: “Đến thế kỷ nào, nước Nam mình mới có một tờ báo như Asahi hay Mainichi?”.
Đào Trinh Nhất qua đời năm 1951, do đó ông không được chứng kiến rằng sau đó, làng báo nước ta cũng có những tờ báo làm ăn phát đạt, chủ báo giàu có, như tờ Saigon và sau đổi tên thành Saigon Mới của bà chủ báo nổi tiếng Bút Trà Tôn Thị Thân.
Câu chuyện bà Bút Trà bước vào nghề chủ báo cũng khá ly kỳ. Nguyên thời điểm giữa những năm 1920, bà Thân đang là vợ một Hoa kiều làm nghề kinh doanh cầm đồ. Bỗng nhiên, ngành kinh doanh này của Hoa kiều bị nhiều báo Sài Gòn “đánh hội đồng”, khiến các chủ tiệm phải liên kết lại, nhờ bà Thân tìm cách điều đình với báo giới.
Cách “quan hệ báo chí” của bà cũng rất tân tiến: Sau khi điều đình được với các báo ngừng loạt bài phê phán, bà muốn mua luôn một tờ báo làm phương tiện để đáp trả, và qua sự giới thiệu, bà gặp nhà báo Nguyễn Đức Nhuận, bút danh Bút Trà để nhờ ông hỗ trợ. Sau đó bà mua tờ Sài Thành, lập nhà in Nguyễn Đình rồi cũng không cần ông Bút Trà, bà… trực tiếp đứng ra làm chủ báo rồi kiêm cả chủ bút luôn. Sau đó, bà ly dị ông chồng người Hoa, để kết hôn cùng ông Bút Trà và nhờ số vốn liếng riêng là 10 tiệm cầm đồ, bà đầu tư vào nghề báo.
Bằng tài tháo vát của mình, với phương châm “chỉ đăng bài mà chị bán cá đọc cũng hiểu”, báo Saigon, và sau đổi tên thành Saigon Mới, lên “như diều gặp gió”. Theo các tác giả từng cộng tác với báo Saigon Mới như nhà văn Hoàng Hải Thủy, Bà Tùng Long, thì thời kỳ bà Bút Trà đưa Saigon Mới làm ăn phát đạt nhất là từ năm 1957 đến đầu năm 1964. “Trong chu kỳ ấy bà làm công việc gì cũng thành công, tiền vào nhà Saigon Mới như nước sông Mekong chẩy vào Biển Hồ Tonle Sap”, nhà văn Hoàng Hải Thủy viết. Ngoài tờ báo chính này, bà Bút Trà còn mở thêm tuần báo Phụ Nữ Diễn Đàn, tuần báo Phụ Nữ Ngày Mai và Phụ Nữ Tân Tiến cho các con quản lý, cũng để các cây viết trong “tập đoàn” của mình có thêm đất dụng võ.
Nhờ tiền từ báo, bà xây rạp cinema Kim Châu - mang tên cô con thứ hai của bà, sau này là nhà hát Bông Sen ở đường Nguyễn Thái Bình, quận 1, TP HCM. Bà còn có một căn biệt thự được sử dụng làm nhà bảo sanh ở gần trường Bàn Cờ đường Phan Đình Phùng, một trường tiểu học ở Khánh Hội. Ngoài kinh doanh báo, mỗi năm Tết đến, bà còn in lịch Tam Tông Miếu của đạo Minh Lý, do anh trai bà là Tôn Văn Khuê, phó hội trưởng hội Tam Tông Miếu, pháp danh Minh Thiện, biên soạn, trong đó mỗi tờ lịch đều có điều nên hay không nên làm trong ngày mà in lúc nào cũng bán hết sạch; nhờ đó, “kiếm thêm không biết bao nhiêu là tiền”.
Sau đó, các con bà Thân còn bổ sung sáng kiến tặng phụ bản bản đồ Việt Nam, bản đồ thế giới, rồi phụ bản ảnh màu nhân vật, ảnh đủ thứ chim cò, ngao sò ốc hến để độc giả treo trong nhà, nên báo Saigon Mới càng tăng vọt số phát hành.
Nhà văn Bình Nguyên Lộc, người quen biết bà Thân từ ngày khởi nghiệp làm báo, nhận xét rằng nhờ đường lối “hạ thấp phong độ” mà báo của bà Thân luôn có đông độc giả. Việc tặng quà, việc ra báo có màu có mè, lại càng giúp thêm cho bà rất nhiều. Không chỉ đầu tư vào cơ sở vật chất, bà cũng lo chu đáo đời sống cho “thầy, thợ”, tức các nhà báo và công nhân. Hoàng Hải Thủy từng viết: “Trọn một đời làm báo của tôi, tôi đã làm với khoảng trên dưới mười ông bà chủ báo, chỉ có một bà Bút Trà được tôi coi là chủ nhân của tôi”.
Bà Bút Trà cũng may mắn có được sự trợ giúp đắc lực của người em dâu, là nhà văn nổi tiếng Bà Tùng Long (tức Lê Thị Bạch Vân). Ngoài các tiểu thuyết tâm lý xã hội gần gũi với độc giả bình dân đăng dài kỳ trên các tờ báo này, Bà Tùng Long còn khởi xướng mục “Gỡ rối tơ lòng” trên báo Saigon Mới suốt cả chục năm, đồng thời giữ các mục “Tâm tình cởi mở”, “Đường tơ đứt nối” trên các tờ “chị em” là Phụ Nữ Ngày Mai, Phụ Nữ Diễn Đàn… khiến tên tuổi của bà được chị em phụ nữ cũng như độc giả nói chung hết sức hâm mộ.
Bà Tùng Long kể trong hồi ký của mình rằng chỉ bằng nghề viết báo, viết truyện đăng báo rồi sau đó mới xuất bản thành sách, bà mua được nhà ngày càng lớn, có thể lo cho 9 người con ăn học đàng hoàng, lên tới đại học.
Nữ nhà văn, nhà báo nổi tiếng kể chi tiết: “Mỗi tháng tôi dạy ở trường tư thục được 10.000 đồng, lúc bấy giờ bằng hai lượng vàng. Tiền viết cho Phụ Nữ Ngày Mai và Phụ Nữ Diễn Đàn cùng Văn Nghệ Tiền Phong được 15.000 đồng, tiền viết hai mục ở Tiếng Vang là 12.000 đồng. Tiền lĩnh ở Sài Gòn Mới cũng 12.000 đồng. Tổng cộng tính ra vàng là cả chục cây. Lương như vậy không phải là nhỏ”.
Tuy nhiên, theo các cộng sự của bà Bút Trà kể lại, đến năm 1972, khi chính quyền VNCH của Nguyễn Văn Thiệu siết chặt báo chí, bắt các tờ nhật báo phải ký quỹ tới 20 triệu đồng, bà Bút Trà, có lẽ cũng cảm thấy mệt mỏi với nghề báo sau suốt mấy chục năm, đã quyết định không tham gia ký quỹ để dừng cuộc hành trình trong nghề bút mực, giấy báo của mình lại.
Tags:
(VNF) - Thủ tướng yêu cầu Bộ Công an đẩy nhanh tiến độ điều tra, xử lý các vi phạm, sai phạm trong quá trình triển khai dự án sân bay Long Thành, bảo đảm xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm theo quy định pháp luật.
(VNF) - Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho biết các bộ ngành đã đề xuất cắt giảm 1.732 điều kiện kinh doanh không cần thiết; bãi bỏ 680 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 521 thủ tục hành chính; cắt giảm thêm 18.097 ngày giải quyết thủ tục.
(VNF) - Theo cáo buộc, bị cáo Phạm Nhật Vinh, cựu phó tổng giám đốc Công ty Nguyễn Kim đã gây thiệt hại cho Nhà nước hơn 669 tỷ đồng vì bán rẻ 9 triệu cổ phiếu Sadeco.
(VNF) - Thứ trưởng Bộ Y tế cho biết các nhà thầu gặp khó khăn khi ngân hàng không phê duyệt các khoản vay với dự án Bệnh viện Bạch Mai, Việt Đức cơ sở 2.
(VNF) - Thủ tướng yêu cầu Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu, phân loại các loại hình bất động sản để quy định các hạn mức tín dụng, hệ số rủi ro phù hợp, linh hoạt, hiệu quả.
(VNF) - Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, áp lực lạm phát trong thời gian tới tiếp tục cần được theo dõi chặt chẽ. Bởi lẽ, giá xăng dầu thế giới chưa có dấu hiệu giảm, giá điện tăng do vào mùa cao điểm nắng nóng, giá dịch vụ y tế, giáo dục điều chỉnh theo lộ trình.
(VNF) - Chiều ngày 4/5, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 4/2026 - phiên họp Chính phủ thường kỳ đầu tiên của Chính phủ khóa XVI.
(VNF) - Nhắc lại tinh thần chỉ đạo của Bộ Chính trị, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết không hợp pháp hóa các sai phạm, không làm phát sinh sai phạm mới và có phương án khắc phục thiệt hại tại dự án sân bay Long Thành.
(VNF) - Thủ tướng yêu cầu xử lý nghiêm vi phạm, đồng thời tháo gỡ khó khăn để dự án sân bay Long Thành hoàn thành đúng tiến độ năm 2026.
(VNF) - Từ năm 2010 đến nay, lương cơ sở đã trải qua 10 lần điều chỉnh, trong đó có những năm mức tăng khá mạnh, cao nhất lên tới 30%.
(VNF) - Số liệu thống kê của Cục Thống kê cho thấy, trong 4 tháng đầu năm 2026, thu ngân sách Nhà nước ước đạt hơn 1,1 triệu tỷ đồng, tăng mạnh so với cùng kỳ và hoàn thành khoảng 44% dự toán năm.
(VNF) - Thủ tướng chỉ đạo các bộ, ngành khẩn trương rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính trong các lĩnh vực như xây dựng, môi trường, phòng cháy chữa cháy… nhằm giảm chi phí tuân thủ, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng cao.
(VNF) - 4 tháng đầu năm 2026, số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động tăng mạnh gần 33%, cho thấy sức bật của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường vẫn lớn, phản ánh áp lực sàng lọc và những thách thức chưa nhỏ đối với môi trường kinh doanh.
(VNF) - HanaGold lên tiếng sau khi hệ thống bị niêm phong khiến giao dịch khách hàng tạm dừng, cho biết việc hạn chế này nhằm phục vụ điều tra và khẳng định tài sản người dùng vẫn được ghi nhận đầy đủ.
(VNF) - Việt Nam - Nhật Bản nhất trí sớm triển khai các dự án hợp tác trong khuôn khổ Sáng kiến "Đối tác về khả năng chống chịu năng lượng và tài nguyên châu Á" (POWERR ASIA), nhằm hỗ trợ các nước châu Á tự chủ năng lượng, theo đó Nhật Bản sẽ hỗ trợ thu xếp nguồn cung dầu thô cho Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn.
(VNF) - Trong khuôn khổ chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae, hai bên đã ký 6 văn kiện quan trọng trong các lĩnh vực công nghệ vũ trụ, thông tin-truyền thông, thủy lợi, phát triển hạ tầng thích ứng với thiên tai, biến đổi khí hậu và tăng trưởng carbon thấp.
(VNF) - UBND Thành phố Huế đang lấy ý kiến cho dự thảo nghị quyết về chính sách thu hút và đãi ngộ nguồn nhân lực chất lượng cao giai đoạn 2026-2030, với nhiều đề xuất đáng chú ý, trong đó có mức thu nhập lên tới 150 triệu đồng mỗi tháng.
(VNF) - Dịp nghỉ lễ Quốc khánh Việt Nam năm 2026, người lao động cả nước có thể được nghỉ liên tục 5 ngày nếu áp dụng phương án hoán đổi lịch làm việc, theo đề xuất của Bộ Nội vụ.
(VNF) - Việt Nam đề nghị phía Mỹ có đánh giá khách quan, cân bằng về nỗ lực và thành quả của Việt Nam trong lĩnh vực bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ
(VNF) - TP. HCM dự kiến sẽ mở rộng mạng lưới metro lên tới 27 tuyến, với tổng chiều dài hơn 1.000km và có sự đồng hành của các tập đoàn kinh tế tư nhân.
(VNF) - Xung đột quân sự tại Trung Đông đang khiến giá dầu thế giới liên tục biến động, kéo theo những tác động lan rộng tới thị trường năng lượng, tài chính và chuỗi cung ứng toàn cầu. Trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính – VietnamFinance, TS. Hà Huy Ngọc, Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới cho rằng với độ mở lớn, kinh tế Việt Nam đang phải đối mặt với áp lực chi phí, lạm phát và tăng trưởng.
(VNF) - Từ tháng 5/2026, hàng loạt chính sách mới liên quan đến tài chính – ngân hàng, bảo hiểm, doanh nghiệp và điện lực chính thức có hiệu lực, với nhiều quy định đáng chú ý nhằm tăng cường ổn định vĩ mô, hỗ trợ thị trường và siết chặt kỷ cương trong một số lĩnh vực.
(VNF) - Năm 2025 không chỉ đơn thuần là mốc thời gian khép lại một kế hoạch 5 năm, mà đã được ghi dấu là thời điểm bản lề để dân tộc Việt Nam chính thức bước vào "kỷ nguyên vươn mình". Trong bối cảnh thế giới đối mặt với sự phân mảnh và các cú sốc địa chính trị, Việt Nam đã bứt phá với mức tăng trưởng GDP cao nhất khu vực ASEAN, góp phần đưa quy mô nền kinh tế chính thức vượt ngưỡng 500 tỷ USD.
(VNF) - TS Nguyễn Sĩ Dũng khẳng định, sau hơn 51 năm kể từ ngày thống nhất đất nước, kinh tế Việt Nam đã trải qua hàng loạt bước ngoặt mang tính “mở khóa”, từ Đổi mới, hội nhập quốc tế đến tham gia các hiệp định thương mại thế hệ mới. Mỗi lần “mở cửa” không chỉ tạo ra tăng trưởng mà còn thúc đẩy nền kinh tế “nâng chuẩn”, từng bước hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực cạnh tranh và định hình vị thế Việt Nam trên bản đồ kinh tế toàn cầu.
(VNF) - TP. HCM được kỳ vọng sẽ tăng trưởng bằng một cấu trúc mới, từ đô thị trung tâm đến siêu đô thị vùng, là nơi tạo ra GDP lớn nhất cả nước.
(VNF) - Thủ tướng yêu cầu Bộ Công an đẩy nhanh tiến độ điều tra, xử lý các vi phạm, sai phạm trong quá trình triển khai dự án sân bay Long Thành, bảo đảm xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm theo quy định pháp luật.
(VNF) - Dự án 'đất vàng' Hồ Tùng Mậu Tower, hiện đã được đổi tên thành Central Square do Công ty TNHH Đầu tư Central Capital phối hợp cùng Công ty cổ phần Sản xuất – dịch vụ - xuất nhập khẩu Từ Liêm thực hiện.
