Quan hệ thương mại Việt - Trung: Sức nóng từ sầu riêng đến công nghiệp chế biến
Khánh Tú -
11/12/2023 17:21 (GMT+7)
(VNF) - Mối quan hệ thương mại song phương giữa Việt Nam – Trung Quốc đã có những bước tiến vượt bậc sau 15 năm thiết lập quan hệ Đối tác hợp tác chiến lược toàn diện. Từ xuất khẩu nông sản đến công nghiệp chế biến, hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Trung Quốc đã đạt được những cột mốc ấn tượng.
Sức nóng của thương mại song phương Việt - Trung
Hình ảnh đoàn dài người và xe tải chở sầu riêng từ sáng sớm đã có mặt tại cầu biên giới qua sông Hồng để tiến về cửa khẩu Hà Khẩu đã trở nên quen thuộc với những người dân trong khu vực. Sau khi thông quan, sầu riêng Việt Nam sẽ bắt đầu hành trình tiến vào thị trường Trung Quốc và tỏa đi khắp nẻo đường ở quốc gia này.
Vào tháng 7/2022, Tổng Cục Hải quan Trung Quốc ra thông báo sầu riêng Việt Nam chính thức được xuất khẩu sang Trung Quốc. Kể từ đó đến nay, xuất khẩu sầu riêng Việt Nam sang Trung Quốc đã ghi nhận mức tăng trưởng đáng kinh ngạc, mang lại cơ hội lớn cho người nông dân trồng sầu riêng ở Việt Nam.
Ngày càng có nhiều nông sản Việt Nam được xuất sang Trung Quốc.
Từ sầu riêng đến thanh long, chuối, chôm chôm, dưa hấu,… có thể thấy rằng “giỏ trái cây” thương mại Việt Nam – Trung Quốc đang ngày càng phong phú hơn. Ngày càng có nhiều nông sản Việt Nam chất lượng cao như sầu riêng, măng cụt, chanh leo được đưa lên bàn ăn của người dân Trung Quốc.
Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 9 năm 2023, xuất khẩu rau quả của Việt Nam sang Trung Quốc đạt 2,75 tỷ USD, tăng 160% so với cùng kỳ năm ngoái và chiếm 65% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Đáng chú ý nhất là sản lượng sầu riêng xuất khẩu từ Việt Nam sang Trung Quốc trong 10 tháng năm 2023 đạt gần 451.609 tấn, tăng 3.190% với giá trị đạt gần 1,941 tỷ USD, tăng hơn 3.101% so với cùng kỳ năm trước.
Xuất khẩu nông sản chỉ là một trong những điểm sáng của mối quan hệ thương mại song phương giữa Việt Nam và Trung Quốc trong 15 năm qua. Trung Quốc nhiều năm là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam, ở chiều ngược lại, Việt Nam cũng là đối tác thương mại lớn nhất trong khối ASEAN và là đối tác thương mại lớn thứ 4 thế giới của Trung Quốc.
Thương mại song phương giữa Trung Quốc và Việt Nam bùng nổ trong thời gian qua.
Trong những năm gần đây, thương mại song phương giữa Trung Quốc và Việt Nam phát triển nhanh chóng. Năm 1992, khi Trung Quốc và Việt Nam ký Hiệp định Hợp tác Kinh tế, kim ngạch thương mại giữa hai nước chỉ đạt 179 triệu USD.
Năm 2000, kim ngạch thương mại giữa hai nước vượt 2 tỷ USD, sau đó đạt 50 tỷ USD vào năm 2012, vượt 100 tỷ USD vào năm 2017 và vượt 200 tỷ USD trong hai năm liên tiếp vào năm 2021 và 2022.
Trong 11 tháng năm 2023, kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam - Trung Quốc đã đạt 155,58 tỷ USD. Cụ thể, tính từ tháng 1 đến tháng 11/2023, Trung Quốc là thị trường xuất khẩu lớn thứ 2 của nước ta với kim ngạch ước đạt 55,98 tỷ USD và chiếm 17,3% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước. Ở chiều ngược lại, Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch ước đạt 99,6 tỷ USD.
Trong báo cáo mới nhất của Bộ Công thương, Trung Quốc hiện là thị trường duy nhất trong số các thị trường xuất khẩu lớn của Việt Nam đạt mức tăng trưởng dương (xuất khẩu của nước ta sang Trung Quốc đảo chiều từ mức giảm 2,2% hồi đầu năm sang mức tăng 6,2% sau 11 tháng) trong khi các thị trường lớn khác đều giảm.
Làn sóng FDI thêm sức sống
Những điểm nổi bật trong hợp tác kinh tế và thương mại Trung Quốc - Việt Nam không chỉ thể hiện ở lĩnh vực thương mại mà còn ở sự thúc đẩy nhanh chóng trong hợp tác đầu tư.
Từ chỗ không có tên trong top 10 quốc gia đầu tư vào Việt Nam những năm 2010 trở về trước, FDI của Trung Quốc vào Việt Nam đã có sự thay đổi đáng kể về cả quy mô lẫn hình thức và vị trí xếp hạng ngày càng cao.
Trong 11 tháng năm 2023, Trung Quốc đã đầu tư 3,96 tỷ USD vào Việt Nam, đứng thứ 4 trong số 110 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư vào Việt Nam. Lũy kế đến nay, các nhà đầu tư Trung Quốc đã đầu tư vào Việt Nam 4.161 dự án với tổng vốn đăng ký trên 27 tỷ USD, đứng thứ 6 trên tổng số 143 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư vào Việt Nam.
Các ngành nghề và lĩnh vực đầu tư của Trung Quốc vào Việt Nam cũng đa dạng hơn, mở rộng từ đầu tư vào nhà hàng, khách sạn, hàng tiêu dùng,… đến công nghiệp chế biến, chế tạo như điện, điện tử, dệt may, da giày,… Ông Gu Xiao Song, chuyên gia về Việt Nam, Giám đốc Viện nghiên cứu ASEAN thuộc Đại học Hải dương Nhiệt đới Hải Nam, nhận định, Việt Nam có vị trí độc tôn trong hợp tác công nghiệp và chuỗi cung ứng giữa Trung Quốc và các nước.
Trong 11 tháng năm 2023, Trung Quốc đã đầu tư 3,96 tỷ USD vào Việt Nam.
Theo tờ Thời báo Hoàn Cầu, tỷ lệ doanh nghiệp có vốn đầu tư Trung Quốc tại các khu công nghiệp ở Việt Nam tăng lên đáng kể. Người phụ trách của một công ty Trung Quốc kinh doanh tư vấn đầu tư tại Việt Nam cho biết: “Tính từ tháng 1 đến tháng 9 năm nay, công ty chúng tôi đã cung cấp dịch vụ tư vấn cho 23 công ty Trung Quốc có ý định đầu tư vào Việt Nam.
Các công ty này hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp hóa chất, sản xuất lốp xe, dược phẩm, thực phẩm và đã được cấp giấy phép hoạt động. Họ đều tin rằng đầu tư vào Việt Nam chắc chắn sẽ mang lại kết quả tốt nhất và đôi bên cùng có lợi”.
Hợp tác kinh tế, thương mại Việt Nam – Trung Quốc vẫn còn nhiều dư địa để phát triển và bùng nổ trong thời gian tới, đặc biệt là trong các lĩnh vực như xây dựng cơ sở hạ tầng, 5G, kinh tế số, phát triển xanh, kinh tế xanh, năng lượng mặt trời, quang điện,…
Ngày càng có nhiều doanh nghiệp Trung Quốc tại các KCN ở Việt Nam.
Ông Zhai Kun, giáo sư Trường Quan hệ Quốc tế thuộc Đại học Bắc Kinh, nhận định hợp tác kinh tế và thương mại Trung Quốc - Việt Nam sẽ còn thăng hoa hơn nữa nếu hai bên tận dụng hiệu quả các lợi thế và nguồn tài nguyên của hai nước. Từ đó, nâng cao khả năng cạnh tranh của cả Việt Nam và Trung Quốc trong khu vực và chuỗi cung ứng chuỗi công nghiệp toàn cầu, đồng thời thúc đẩy các ngành công nghiệp của các nước trong khu vực phát triển và chuyển đổi để hình thành mạng lưới công nghiệp khu vực chặt chẽ và hiệu quả hơn.
(VNF) - Theo TS Đỗ Thiên Anh Tuấn, Giảng viên cao cấp Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, để duy trì mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới, Việt Nam sẽ phải huy động khoảng 40 triệu tỷ đồng vốn đầu tư cho nền kinh tế. Tuy nhiên, thách thức không chỉ nằm ở quy mô vốn khổng lồ mà còn ở hiệu quả sử dụng vốn đang suy giảm, trong bối cảnh tín dụng ngân hàng đã chạm ngưỡng rủi ro và khu vực tư nhân được kỳ vọng trở thành động lực tăng trưởng chủ lực.
(VNF) - Hà Nội sẽ tổ chức sự kiện công bố quy hoạch và xúc tiến đầu tư vào cuối tháng 6, trong đó tổ chức trưng bày triển lãm tại Bảo tàng Hà Nội với mô hình quy hoạch 4D, hình ảnh, chiếu phim tư liệu liên quan, đồng thời xây dựng mô hình sa bàn để trưng bày lâu dài tại Bảo tàng Hà Nội.
(VNF) - Chính phủ ban hành Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP về cắt giảm, sửa đổi ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Theo đó, từ ngày 01/7/2026, số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiệm sẽ giảm từ 198 xuống còn 142.
(VNF) - Cựu bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến từ chối 2 trong 4 luật sư khi ra tòa vụ gây thất thoát hơn 803 tỷ đồng tại dự án Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức cơ sở 2.
(VNF) - Theo PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng - Giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế Quốc dân, việc “khoán” tăng trưởng cho các địa phương không chỉ tạo áp lực hoàn thành mục tiêu phát triển mà còn là phép thử thực chất đối với năng lực điều hành, cải cách và khả năng khai thác động lực tăng trưởng mới của từng địa phương.
(VNF) - Với mức tăng trưởng GDP đạt 7,83% trong quý I/2026, Việt Nam tiếp tục đứng đầu nhóm ASEAN-6, vượt xa nhiều nền kinh tế lớn trong khu vực và cao gần gấp ba lần Philippines, Thái Lan – hai quốc gia có tốc độ tăng trưởng thấp nhất khu vực.
(VNF) - Nhân dịp 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết có bài viết quan trọng với tiêu đề: “Tư tưởng Hồ Chí Minh soi sáng hành trình phát triển đất nước”.
(VNF) - Thủ tướng yêu cầu xây dựng và triển khai từ tháng 7 Đề án thí điểm đánh giá, chấm điểm công tác cải cách thủ tục hành chính tại các bộ, ngành và địa phương, với tiêu chí nhấn mạnh tính thực chất và kiểm soát chặt việc phát sinh thêm thủ tục, điều kiện kinh doanh không cần thiết.
(VNF) - Từ vị thế chỉ bằng 1/3 Indonesia và chưa tới một nửa Philippines vào năm 1990, thu nhập bình quân đầu người theo sức mua tương đương (PPP) của Việt Nam đã tăng gần 14 lần sau hơn ba thập kỷ. Tốc độ hội tụ thu nhập của Việt Nam thuộc nhóm nhanh nhất ASEAN, đó là thành quả lớn từ quá trình Đổi mới trong suốt 40 năm qua.
(VNF) - UBND tỉnh Gia Lai vừa ban hành Kế hoạch phát triển dịch vụ logistics thời kỳ 2025 - 2035, tầm nhìn đến năm 2050 với mục tiêu đưa địa phương trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa trọng điểm của khu vực Tây Nguyên.
(VNF) - Hòa Phát đề xuất sản xuất ray và cấu kiện thép, trong khi Viettel muốn phát triển hệ thống điều hành, tín hiệu cho đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam. Bộ Xây dựng yêu cầu hoàn thiện các nhiệm vụ công nghệ trọng điểm ngay trong tháng 5, hướng tới mục tiêu từng bước tự chủ công nghệ cho siêu dự án 67 tỷ USD trước năm 2028.
(VNF) - Theo TS Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số, Việt Nam cần tạo đột phá về thể chế nhằm khơi thông nguồn lực từ khu vực tư nhân, thị trường vốn và dòng vốn FDI thế hệ mới, thay vì tiếp tục phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng và đầu tư công.
(VNF) - Theo đề xuất, trường hợp nhân lực chất lượng cao cam kết làm việc, cống hiến cho TP. Hà Nội tối thiểu 10 năm trở lên thì được tặng nhà ở (biệt thự, liên kế hoặc chung cư).
(VNF) - PC1 khẳng định toàn bộ các hoạt động sản xuất kinh doanh vẫn đang được triển khai bình thường tại các lĩnh vực năng lượng, công nghiệp, vận hành nhà máy và các dự án trong nước và quốc tế.
(VNF) -Tạp chí Đầu tư Tài chính trọng giới thiệu bài viết của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với tiêu đề "Ánh sáng Hồ Chí Minh soi đường cho chúng ta đi" nhân kỷ niệm 136 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh.
(VNF) - Cảng hàng không thứ 2 Vùng Thủ đô sẽ được xây dựng tại khu vực phía nam (xã Ứng Hòa, Chuyên Mỹ) với quy mô khoảng 1.500ha, công suất dự kiến khoảng 30-50 triệu khách/năm, đạt tiêu chuẩn quốc tế.
(VNF) - Bộ Công Thương đề xuất thành lập Cục Năng lượng - Dầu khí, đồng thời hợp nhất, đổi tên nhiều đơn vị nhằm tinh gọn bộ máy, giảm chồng chéo chức năng và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực công nghiệp - thương mại.
(VNF) - Theo nội dung công bố ngày 16/5/2026, PC1 cho biết danh sách các cá nhân bị khởi tố, tạm giam gồm 7 người, trong đó có nhiều lãnh đạo cấp cao của tập đoàn.
(VNF) - Tạp chí Đầu tư Tài chính – VietnamFinance trân trọng giới thiệu Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Lễ kỷ niệm 120 năm Ngày truyền thống Đại học Quốc gia Hà Nội (16/5/1906 - 16/5/2026) và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất, được tổ chức ngày 16/5.
(VNF) - Bộ Công an đã khởi tố 5 vụ án xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan, trong đó có vụ án xảy ra tại BH Media. Nguyễn Hải Bình – Phó Chủ tịch Hiệp hội Sáng tạo và Bản quyền Tác giả Việt Nam (VCCA), đồng thời là Tổng Giám đốc BH Media – bị khởi tố để điều tra về hành vi xâm phạm bản quyền.
(VNF) - Bà Trịnh Thị Vân Anh, Giám đốc Nhà xe Vân Anh bị khởi tố, bắt tạm giam do chỉ đạo nhân viên lập doanh thu ngoài sổ sách nhằm trốn thuế với số tiền hơn 34,6 tỷ đồng.
(VNF) - FDI tiếp tục đổ mạnh vào Việt Nam với hàng chục tỷ USD vốn đăng ký chỉ sau 4 tháng đầu năm 2026, song mức độ liên kết giữa doanh nghiệp ngoại và doanh nghiệp trong nước vẫn còn hạn chế. Theo các chuyên gia, doanh nghiệp tư nhân Việt Nam đang gặp nhiều rào cản về vốn, quản trị và nhân lực, khiến cơ hội tham gia sâu vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia vẫn khá mờ nhạt ngay trên “sân nhà”.
(VNF) - Theo TS Đỗ Thiên Anh Tuấn, Giảng viên cao cấp Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, để duy trì mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới, Việt Nam sẽ phải huy động khoảng 40 triệu tỷ đồng vốn đầu tư cho nền kinh tế. Tuy nhiên, thách thức không chỉ nằm ở quy mô vốn khổng lồ mà còn ở hiệu quả sử dụng vốn đang suy giảm, trong bối cảnh tín dụng ngân hàng đã chạm ngưỡng rủi ro và khu vực tư nhân được kỳ vọng trở thành động lực tăng trưởng chủ lực.
(VNF) - Cầu Hải Giang, tuyến giao thông quan trọng nối khu du lịch MerryLand Quy Nhơn với Khu kinh tế Nhơn Hội (phường Quy Nhơn Đông, Gia Lai), chính thức được hợp long ngày 17/12/2025. Dự kiến cây cầu vượt biển thứ 2 ở Quy Nhơn sẽ được đưa vào sử dụng vào ngày 2/9 tới đây.
