Đầu thập niên 70, cuộc chiến tranh chống Mỹ mặc dù đã bước vào giai đoạn ác liệt nhất, song trước áp lực của người dân Mỹ, dấu hiệu về việc chính quyền Mỹ sẽ rút quân khỏi Việt Nam ngày càng thể hiện rõ. Các bên tham chiến đã bắt đầu ngồi vào bàn đàm phán cho dù trên chiến trường, súng vẫn nổ.
Trong thời gian từ đầu năm 1971 đến đầu năm 1973, quân đội Mỹ - Ngụy đã tiến hành chiến dịch “Lam Sơn 719” với mục tiêu đánh thẳng vào căn cứ hậu cần của Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam đặt tại thị trấn Sepon trên đất Lào, qua đó tạo ưu thế trên bàn đàm phán.
Để đối phó, phía miền Bắc đã liên tục chuyển quân, đạn dược, lương thực, thuốc men vào Nam. Và để phục vụ cho công việc này, một kế hoạch bí mật bao gồm xây dựng tuyến đường 21, 22 và sân bay dã chiến Libi tại khu vực lòng hồ Kẻ Gỗ ngày nay đã được tiến hành, trở thành một huyết mạch giao thông mới chi viện cho chiến trường miền Nam.
Đường 22 được mở nối ngã ba Thình Thình chạy qua khu vực hồ Kẻ Gỗ vào Kỳ Thượng, qua Kỳ Lạc (Kỳ Anh) đến Quảng Bình, là công trình đã ghi dấu những chiến công và sự hy sinh thầm lặng của các chiến sỹ, lực lượng thanh niên xung phong.
Trong khi đó, sân bay dã chiến Libi, được gọi tên theo tên của một khe nước trong khu vực này, có lẽ đã được chuẩn bị cho các kế hoạch quân sự quan trọng khác mà cho đến nay vẫn còn đang trong vòng bí mật. Để thực hiện các công trình này, hàng ngàn thanh niên xung phong đã được huy động.
Theo tư liệu chính thức, ngày 8/10/1972, tại Paris, phái đoàn Việt Nam đã đưa cho đoàn Mỹ bản dự thảo “Hiệp định về chấm dứt chiến tranh lập lại hoà bình ở Việt Nam” và đề nghị thảo luận để đi đến ký kết. Lúc đầu, bản dự thảo được các bên nhất trí nhưng đến ngày 22/10/1972 phía Mỹ viện dẫn việc chính quyền Nguyễn Văn Thiệu đòi sửa đổi bản dự thảo nên chưa đồng ý.
Đêm 18/12/1972, tổng thống Mỹ Nixon ra lệnh ném bom hủy diệt Hà Nội và Hải Phòng bằng B52. Cuộc đụng đầu lịch sử trong 12 ngày đêm được ví là "Trận Điện Biên Phủ trên không" đã kết thúc bằng việc 38 pháo đài bay B52 và 43 máy bay chiến đấu khác của Mỹ bị bắn rơi ngay trên bầu trời Hà Nội.
Thất bại của Mỹ - ngụy trên chiến trường miền Nam cùng với thất bại của không quân chiến lược Mỹ trên bầu trời Hà Nội được cho là đã đẩy Mỹ vào thế phải nối lại đàm phán tại Paris.
Lòng hồ Kẻ Gỗ từng hứng chịu mưa bom bão đạn trong giai đoạn cuối của cuộc chiến tranh chống Mỹ
Tuy nhiên, trong khi cuộc đàm phán vẫn đang diễn ra ở Paris, thì trên chiến trường, các trận đánh lớn nhỏ vẫn liên tiếp diễn ra một cách ác liệt giữa quân đội hai bên, trong đó các hoạt động quân sự của phía miền Nam vẫn nhận được sự hậu thuẫn của không quân Mỹ.
Tuyến đường 22 vẫn là mục tiêu đánh phá của không quân Mỹ và trong hồi ức của những người từng là thanh niên xung phong và bộ đội tại mặt trận này, có những trận đánh mà thương vong “dễ có đến cả trăm người, chưa kể có những đồng chí không còn tìm thấy xác".
Và thật không may, một thảm kịch chiến tranh đã xảy ra vào đêm ngày 7/1/1973, khi không quân Mỹ tiến hành một cuộc tập kích ác liệt vào sân bay dã chiến Libi. Sân bay Libi, vốn được thiết kế gồm 2 làn bay, chủ yếu phục vụ máy bay phản lực, chưa kịp xuất kích chuyến nào thì đã bị đánh phá tan tành bởi hàng trăm tấn bom đạn rải xuống khu vực này.
Cho đến nay, những tài liệu chính thức vẫn chưa được công bố, nhưng theo hồi ức của một số nhân chứng, thương vong của phía miền Bắc trong cuộc tập kích này là “rất lớn”.
“Trận Libi” rồi đây có thể sẽ được các bên giải mật để công chúng được biết đến một cách đầy đủ nhất về sự thảm khốc của chiến tranh. Hoặc có thể là không bao giờ. Nhưng những dấu tích của cuộc chiến thì vẫn còn nguyên vẹn cho đến ngày nay: cả bằng khảo sát thực địa và quan sát qua không ảnh, có thể nhìn thấy hàng trăm hố bom lớn nhỏ trong khu vực này. Thậm chí, qua không ảnh còn có thể nhìn thấy dấu vết của đường băng cũ.
Dấu tích đường băng cũ với chi chít hố bom xung quanh nhìn từ vệ tinh
Điều đau đớn cho những người còn sống không chỉ là sự bi thảm của chiến tranh mà là cả chuyện chưa làm được trong thời bình. Cuộc tập kích của không quân Mỹ có lẽ là một trong những cuộc tập kích cuối cùng trên đất Việt Nam, bởi vì chỉ hai mươi ngày sau, ngày 27/1/1973, Hiệp định Paris được ký kết và từ thời điểm đó, “chiến trường” thực sự chỉ còn diễn ra trên đất miền Nam.
Tuy nhiên, khi toàn bộ nguồn lực của quốc gia đang dồn cho chiến dịch giải phóng hoàn toàn miền Nam, một mặt trận tan tành như sân bay Libi, lại nằm giữa chốn rừng sâu núi thẳm, tạm thời không được để ý đến, cũng là điều dễ hiểu.
Hòa bình, khi cả nước đang đầy thương tích, với mong muốn xây dựng công trình hồ Kẻ Gỗ nhanh nhất có thể để thúc đẩy phát triển nông nghiệp, Nhà nước đã quyết định triển khai công trình này vào năm 1976, để rồi ba năm sau hoàn thành và bắt đầu tích nước.
Và cũng từ đây, chiến trường ác liệt năm xưa, cùng rất nhiều hài cốt bộ đội và thanh niên xung phong, đã vĩnh viễn nằm lại trong lòng hồ. Vai trò lịch sử của hồ Kẻ Gỗ đối với nền nông nghiệp nói riêng, nền kinh tế Hà Tĩnh nói chung trong hơn 4 thập kỷ qua thì không cần bàn cãi, nhưng việc chưa làm tròn nghĩa vụ với các anh hùng liệt sỹ đã mãi mãi trở thành một “dấu lặng” trong lòng những người ở lại.
Một mảnh bom còn sót lại tại trận địa năm xưa
Thậm chí, theo người dân địa phương, năm 2005, sau khi có người đánh cá trong lòng hồ phát hiện ra những ngôi mộ hiện lên khi nước rút, xã đã bắt đầu cho cất bốc, di dời số mộ này ra khỏi lòng hồ. Đến nay, xã Cẩm Mỹ và Ban Chỉ huy Quân sự huyện Cẩm Xuyên đã di dời được hàng chục hài cốt về an táng tại Nghĩa trang liệt sỹ Cẩm Xuyên, nhưng có thể vẫn còn rất nhiều hài cốt mãi mãi nằm lại trong dòng nước.
Không chỉ vậy, sau khi hồ tích nước và vận hành, khu vực mặt trận năm xưa càng trở nên cách trở với thế giới bên ngoài, chỉ có thể tiếp cận bằng thuyền. Ông Lê Việt Hùng, Trạm trưởng trạm số 1, là trạm thuộc Ban quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Kẻ Gỗ được đặt trong lòng hồ, khá gần với khu vực sân bay, kể rằng trước đây, ban đêm “vẫn thường nghe tiếng hát, tiếng nói cười vọng ra từ rừng núi”. Cán bộ của ban hay người dân trong vùng có công việc vào khu vực sân bay nếu có lời ăn tiếng nói hay hành vi bất kính đều bị “quở” nên ai nấy đều rất thành kính khi đến khu vực này.
Năm 2012, trong một lần tham quan hồ Kẻ Gỗ, một đoàn cán bộ của Sở GTVT TP. HCM đã cùng nhau quyên góp được một khoản tiền nhỏ. Họ giao lại hết cho Ban quản lý khu bảo tồn Kẻ Gỗ với mong muốn lập một điểm thờ cúng các anh hùng liệt sỹ ngay chính tại mặt trận năm xưa.
Ông Nguyễn Chí Công, hiện là Phó trưởng ban quản lý, cho biết sau khi tiếp nhận khoản tiền này, Ban đã tổ chức xây dựng nên ngôi miếu nhỏ hiện tại. Năm 2014, Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh đã ký quyết định công nhận ngôi miếu này là di tích cấp tỉnh.
Ngôi miếu nhỏ khiêm nhường giữa đại ngàn
Miếu xây rồi, có người đặt vấn đề, xây miếu rồi nhưng thờ ai, thờ thế nào phải cần được làm rõ để mọi người đến viếng hiểu được câu chuyện. Được thôi thúc bởi ý kiến này, gần mười năm qua, ông Nguyễn Chí Công đã lặng lẽ kiếm tìm và kết nối, gặp gỡ nhiều nhân chứng để tạm thời có được danh sách 28 thanh niên xung phong và 32 liệt sỹ đã hy sinh tại mặt trận này, trong đó toàn bộ các liệt sỹ đã hy sinh đúng vào trận tập kích ngày 7/1/1973. Nhưng, đó tạm thời mới chỉ là danh sách những người có tuổi có tên…
Ông Nguyễn Chí Công bên danh sách anh hùng liệt sỹ mà ông đã dày công tìm kiếm, lập hồ sơ
Những năm gần đây, Ban quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Kẻ Gỗ đã và đang nỗ lực để không chỉ vận hành hồ chứa nước một cách hiệu quả nhất mà còn tái tạo, phục hồi những cánh rừng xung quanh lòng hồ, để lấy lại sự đa dạng về hệ động thực vật nói chung. Gần đây, cũng bắt đầu xuất hiện những kế hoạch đầu tư để biến khu vực này thành một địa chỉ du lịch cũng như phát triển nông nghiệp công nghệ cao.
Một đoàn khách đến viếng miếu thờ liệt sỹ nhân dịp 27/7 năm nay
Ông Nguyễn Viết Ninh, Trưởng ban quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Kẻ Gỗ thừa nhận, phần lớn những ai đến với khu vực sân bay đều cảm nhận được sự linh thiêng riêng có ở nơi này. Ông Ninh cho biết, kể từ thời điểm xây xong ngôi miếu nhỏ và tổ chức được việc hương khói thường xuyên, các công việc chung của Ban cũng như của người dân trong vùng đều thuận lợi hơn, như được sự chở che vô hình từ thế giới tâm linh.
Mong muốn của Ban quản lý là có thể một ngày nào đó, có điều kiện xây sửa lại miếu thờ để việc tri ân các anh hùng liệt sỹ được đầy đủ, trang nghiêm hơn nữa, xứng đáng với tầm vóc lịch sử cũng như tính chất bi tráng của trận địa đặc biệt này.
Người dân đánh cá trên hồ Kẻ Gỗ
Máu xương không bao giờ là để so sánh, cũng như tri ân không bao giờ là đủ. Nhưng, khi chứng kiến những hoạt động tri ân đã và đang được tiến hành một cách khá quy mô và giàu ý nghĩa trên khắp dải đất Việt Nam, thực tình cũng có chút chạnh lòng khi tìm về Kẻ Gỗ.
Nhưng chúng tôi vẫn đang hy vọng, với thành ý của các cán bộ và nhân viên của Ban quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Kẻ Gỗ, sớm muộn rồi sẽ có những người cùng chung tâm nguyện tìm về để chứng tích này không bao giờ đi vào quên lãng.
Tags:
(VNF) - Ngày 30-6, Tòa án Quân sự Trung ương tiếp tục xét xử phúc thẩm với bị cáo Nguyễn Văn Hậu (cựu Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty Tập đoàn Phúc Sơn) và các bị cáo khác cũng như các bị hại (các nhà đầu tư) trong vụ án sai phạm tại dự án sân bay Nha Trang (cũ), liên quan đến Tập đoàn Phúc Sơn.
(VNF) - Từ những lời hứa hẹn lợi nhuận vượt xa lãi suất ngân hàng và hệ sinh thái kinh doanh được quảng bá rầm rộ, Công ty CP Tập đoàn Tâm Lộc Phát đã huy động hàng nghìn tỷ đồng từ hơn 17.400 nhà đầu tư trên cả nước. Theo cáo trạng, đây thực chất là mô hình lấy tiền của người tham gia sau trả cho người tham gia trước, khiến gần 1.380 tỷ đồng bị chiếm đoạt.
(VNF) - Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm đặt mục tiêu đưa Hà Nội trở thành thành phố toàn cầu, trung tâm đổi mới sáng tạo và nằm trong nhóm 10 thủ đô hạnh phúc nhất thế giới.
(VNF) - Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh quy hoạch chỉ thực sự có giá trị khi được tổ chức thực hiện hiệu quả, đồng thời kêu gọi cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục đặt niềm tin vào Việt Nam và Hà Nội với tinh thần đầu tư dài hạn, có trách nhiệm
(VNF) - Trước thời điểm diễn ra Hội nghị công bố Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm và xúc tiến đầu tư năm 2026, không gian trưng bày quy hoạch tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia thu hút đông đảo đại biểu đến tham quan. Hệ thống sa bàn kết hợp công nghệ 3D Mapping mang đến góc nhìn trực quan về định hướng phát triển Hà Nội trong giai đoạn mới.
(VNF) - Trong bối cảnh Đà Nẵng đang đẩy nhanh lộ trình phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế, hàng loạt lãnh đạo cơ quan Trung ương, lãnh đạo thành phố, nhà hoạch định chính sách và chuyên gia kinh tế hàng đầu sẽ cùng tham dự hội thảo "VIFC-DN: Kiến tạo thể chế – Định hình dòng vốn thế hệ mới" để thảo luận các giải pháp hoàn thiện thể chế, phát triển các sản phẩm tài chính đặc thù và thu hút những dòng vốn chất lượng cao, góp phần đưa VIFC-DN trở thành điểm đến của dòng vốn thế hệ mới.
(VNF) - Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên trong năm 2026, Chính phủ đặt mục tiêu kinh tế 6 tháng cuối năm phải tăng 11,9%, đồng thời yêu cầu các bộ, ngành, địa phương đẩy mạnh đầu tư công, điều hành linh hoạt chính sách tài khóa, tiền tệ và thúc đẩy các động lực tăng trưởng.
(VNF) - Theo Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO), việc áp dụng biểu giá điện theo thời gian sử dụng (TOU) không nhằm tăng giá điện mà tạo động lực dịch chuyển phụ tải khỏi giờ cao điểm, qua đó giảm chi phí vận hành hệ thống, tận dụng tốt hơn nguồn năng lượng tái tạo và nâng cao độ tin cậy cung cấp điện.
(VNF) - Nhằm góp phần hoàn thiện thể chế, nhận diện các cơ hội phát triển và đề xuất các giải pháp đột phá cho Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP. Đà Nẵng (VIFC-DN), ngày 30/6/ 2026, Tạp chí Đầu tư Tài chính – VietnamFinance phối hợp với Cơ quan Điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại Đà Nẵng và Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam (VFCA) tổ chức Hội thảo: “VIFC-DN: Kiến tạo thể chế - Định hình dòng vốn thế hệ mới”.
(VNF) - Hội thảo "VIFC-DN: Kiến tạo thể chế - Định hình dòng vốn thế hệ mới" do Tạp chí Đầu tư Tài chính – VietnamFinance phối hợp với Cơ quan Điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP. Đà Nẵng (VIFC-DN) và Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam (VFCA) tổ chức.
(VNF) - Ngày 29/6 tới, Hà Nội sẽ tổ chức Hội nghị công bố Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm và xúc tiến đầu tư năm 2026 với sự tham dự của khoảng 1.000 - 1.200 đại biểu, trong đó có hàng trăm nhà đầu tư, doanh nghiệp trong và ngoài nước.
(VNF) - Kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam tăng hơn 21% trong nửa đầu năm 2026, song triển vọng những tháng cuối năm đang đối mặt với nhiều sức ép từ thuế quan, chi phí logistics leo thang và bất ổn thương mại toàn cầu. Các hiệp hội ngành hàng cho rằng muốn duy trì mục tiêu tăng trưởng hai con số, cần sớm tháo gỡ điểm nghẽn về vốn, chi phí và tận dụng hiệu quả các FTA.
(VNF) - UBND TP Hà Nội cho biết việc di dời, giải tỏa chợ Nhà Xanh (phường Cầu Giấy) sẽ được nghiên cứu, thực hiện đồng bộ với dự án mở rộng tuyến đường Phan Văn Trường theo quy hoạch nhằm chỉnh trang đô thị, nâng cao năng lực hạ tầng giao thông khu vực.
(VNF) - Chính phủ đặt mục tiêu nâng tỷ lệ huy động vào ngân sách nhà nước giai đoạn 2026-2030 lên khoảng 18% GDP, đồng thời đề xuất tăng mức bội chi ngân sách lên khoảng 5% GDP và nâng trần nợ công từ 45% lên 50% GDP nhằm tạo thêm dư địa tài khóa cho đầu tư phát triển.
(VNF) - Bộ Chính trị thống nhất chủ trương thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương trên cơ sở địa giới hành chính hiện nay, định hướng trở thành đô thị xanh, thông minh, trung tâm công nghiệp công nghệ cao và đổi mới sáng tạo hàng đầu cả nước.
(VNF) - Trong bối cảnh Hà Nội đang triển khai chương trình nâng cấp hạ tầng và tái thiết đô thị quy mô lớn, các dự án chống ngập khẩn cấp trên địa bàn thành phố đang được đẩy nhanh tiến độ để sớm đưa vào vận hành, góp phần nâng cao năng lực thoát nước và tăng khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.
(VNF) - Từ các hợp đồng sản xuất tủ vũ khí, hàng rào cơ động và ghế thẩm vấn cho ngành công an, Nguyễn Văn Hưng cùng các đồng phạm bị cáo buộc nâng khống giá trị vật tư, lập quỹ ngoài sổ sách để chiếm đoạt hơn 18 tỷ đồng và gây thiệt hại nhiều tỷ đồng cho Nhà nước.
(VNF) - Mong muốn hưởng dịch vụ chất lượng cao với chi phí thấp đang tạo ra những kỳ vọng thiếu thực tế đối với bất động sản du lịch. Theo đại biểu Quốc hội Phan Đức Hiếu, nếu áp đặt cơ chế quản lý giá quá cứng nhắc, thị trường có nguy cơ đánh đổi chất lượng dịch vụ và rơi vào "bẫy giá rẻ", làm suy giảm sức cạnh tranh của du lịch Việt Nam.
(VNF) - Theo PGS.TS Nguyễn Đình Thọ, khi quyền quyết định các điều khoản hợp đồng vẫn chủ yếu nằm trong tay chủ đầu tư, rủi ro thường bị đẩy về phía khách hàng. Vì vậy, cần sớm hoàn thiện khung pháp lý, minh bạch cơ chế chia sẻ lợi ích và tăng cường giám sát để bảo vệ nhà đầu tư, tạo nền tảng cho thị trường phục hồi bền vững.
(VNF) - Trong dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), Bộ Công an đề xuất nâng mức phạt hành chính tối đa tăng lên 1,5 tỷ đồng với cá nhân và 3 tỷ đồng với tổ chức.
(VNF) - Chương trình hành động phát triển thủ đô Hà Nội của Chính phủ yêu cầu hình thành và phát triển trung tâm tài chính, hài hòa kết nối không gian di sản và hiện đại dọc trục hồ Hoàn Kiếm - hồ Tây - sông Hồng trước năm 2030.
(VNF) - Sáng 22/6, UBND TP. Hà Nội tổ chức lễ khởi công đồng thời 5 tuyến đường sắt đô thị. Đây được xem là một trong những chương trình đầu tư hạ tầng có quy mô lớn nhất từ trước đến nay của Thủ đô.
(VNF) - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu nghiên cứu, đánh giá khả năng tiếp tục sắp xếp một số xã, phường dựa trên các tiêu chí về diện tích, dân số, hạ tầng và yêu cầu phát triển, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng phục vụ người dân.
(VNF) - Theo TS Trần Tiến, trí tuệ nhân tạo (AI) không phải thách thức lớn nhất của báo chí. Điều quan trọng là đào tạo thế hệ nhà báo có thể làm chủ công nghệ mà không đánh mất bản lĩnh và trách nhiệm nghề nghiệp.
(VNF) - Trong suốt lịch sử phát triển, báo chí cách mạng Việt Nam không ngừng lớn mạnh cả về quy mô, chất lượng và sức ảnh hưởng, khẳng định vai trò tiên phong trên mặt trận tư tưởng, văn hóa và truyền thông.
(VNF) - Ngày 30-6, Tòa án Quân sự Trung ương tiếp tục xét xử phúc thẩm với bị cáo Nguyễn Văn Hậu (cựu Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty Tập đoàn Phúc Sơn) và các bị cáo khác cũng như các bị hại (các nhà đầu tư) trong vụ án sai phạm tại dự án sân bay Nha Trang (cũ), liên quan đến Tập đoàn Phúc Sơn.
(VNF) - Ngay trong ngày đầu mở cửa, Triển lãm Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm tại Bảo tàng Hà Nội thu hút hàng nghìn người dân đến tham quan.
