Sau giai đoạn 'hoàng kim', lợi nhuận các tập đoàn Đông Nam Á thấp kỷ lục
Quỳnh Anh -
30/09/2023 21:08 (GMT+7)
(VNF) - Lợi nhuận của các tập đoàn kinh tế tư nhân (conglomerate) tại Đông Nam Á đã giảm mạnh, đánh dấu sự kết thúc thời kỳ hoàng kim của các doanh nghiệp từng là động lực lớn nhất của nền kinh tế trị giá 3.600 tỷ USD của khu vực.
Các tập đoàn kinh tế từng là động lực tăng trưởng cho kinh tế Đông Nam Á vào những năm 2000.
Thời hoàng kim đã qua
Theo nghiên cứu của công ty tư vấn quản lý Bain & Company, sau nhiều thập kỷ hoạt động vượt trội so với các tập đoàn tư nhân toàn cầu, các "conglomerate" - tập đoàn kinh tế tư nhân, từ các quốc gia bao gồm Indonesia, Thái Lan, Malaysia và Philippines, đã “mất lợi thế”.
Conglomerate được gọi là các tập đoàn kinh tế (hay tập đoàn kinh tế tư nhân) là doanh nghiệp bao gồm một công ty chính và nhiều công ty chi nhánh thuộc nhiều ngành khác nhau, thường không có liên hệ với nhau về mặt sản xuất cũng như thị trường.
Conglomerate thường là hậu quả của các biện pháp sát nhập và thôn tính. Mặt hợp lý của loại hình công ty này là nó làm giảm rủi ro thông qua việc tập hợp các xí nghiệp thuộc nhiều ngành nghề khác nhau thành một tập đoàn. Một số công ty hỗn hợp được thành lập nhờ sự sành sỏi của nhũng doanh nhân có năng khiếu đặc biệt trong việc thôn tính những công ty có tài sản sử dung chưa hết công suất hoặc vì một lý do nào đó mà có kết quả kinh doanh yếu kém.
Ở châu Á, trong khi người Nhật Bản gọi conglomerate là Keiretsu hoặc Zaibatsu thì người Hàn Quốc lại gọi là Cheabol và Trung Quốc gọi là Jituan Gongsi. Tập đoàn kinh tế nói chung và tập đoàn kinh tế tư nhân (KTTN) nói riêng có vai trò đặc biệt quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội ở mỗi quốc gia.
Nghiên cứu của Bain cho biết đối với khoảng 100 tập đoàn trong khu vực có công ty mẹ hoặc ít nhất một công ty con niêm yết, tổng lợi nhuận trung bình hàng năm của cổ đông là 4% từ năm 2013 đến năm 2022, giảm 24% so với thập kỷ trước.
Nghiên cứu của Bain, được công bố 3 năm một lần, cũng cho thấy tổng lợi nhuận cổ đông hàng năm của các tập đoàn tư nhân trong thập kỷ 2013-2022 đã giảm 63% so với thập kỷ 2011-2020.
Nghiên cứu của Bain & Company chủ yếu thực hiện với các công ty hoạt động trong lĩnh vực khai thác mỏ, bất động sản, viễn thông, ngân hàng và các lĩnh vực kinh doanh khác, chiếm gần 1/3 chi tiêu vốn ở Đông Nam Á.
Trước đây, các tập đoàn tại Đông Nam Á là "điểm sáng" của kinh tế toàn cầu trong những năm 2000.
Một nghiên cứu của EY cho thấy tổng lợi nhuận trung bình hàng năm của cổ đông trong 10 năm từ 2002 đến 2011 của các tập đoàn ở Đông Nam Á là 34%, cao gấp 2,4 lần so với mức 14% của các tập đoàn tư nhân ở các khu vực còn lại trên thế giới.
Đánh mất lợi thế và thiếu nhạy cảm với thời cuộc
Bain cho biết những lợi thế do quy mô, sự đa dạng hóa và mối quan hệ chặt chẽ với chính phủ mang lại đã giảm sút khi nền kinh tế trong khu vực trưởng thành. Nhiều doanh nghiệp phải "vật lộn" với sự suy thoái kinh tế toàn cầu và quá trình số hóa; thậm chí còn thiếu sự nhanh nhạy để "sống sót" qua thời Covid-19.
Ông Jean-Pierre Felenbok, chủ tịch Bain & Company ở Đông Nam Á, cho biết đây là “sự kết thúc của thời kỳ hoàng kim” đối với các tập đoàn từng chiếm 17% vốn hóa thị trường của các công ty niêm yết trong khu vực.
“Thời đại đó đã qua và tôi không nghĩ nó sẽ quay trở lại. Họ (các tập đoàn tư nhân) bị bất ngờ vì sự tăng trưởng chậm lại và dần gặp nhiều rắc rối, khó thích nghi với một môi trường kém màu mỡ hơn. Sau đó còn có đại dịch Covid-19”, ông Felenbok nói.
Theo Bain & Company, nghiên cứu này là một cuộc "kiểm tra thực tế" đối với các tập đoàn tư nhân trong khu vực và các gia đình giàu có sở hữu chúng.
Không chỉ vậy, ông Felenbok còn cảnh báo rằng việc sụt giảm lợi nhuận của các tập đoàn tư nhân có thể tác động xấu tới tăng trưởng của các nền kinh tế đang phát triển trong khu vực.
"Một nghề thì sống, đống nghề thì chết"
Theo nghiên cứu của Bain, trong số những công ty hoạt động kém nhất theo phân tích giá cổ phiếu trong giai đoạn 2013 - 2022 có Boustead, một trong những tập đoàn đa ngành lâu đời nhất của Malaysia; Lopez Holdings, tập đoàn ngân hàng Philippines; và Lippo Group, một trong những tập đoàn lớn nhất và đa dạng nhất khu vực đến từ Indonesia.
Trái lại, các tập đoàn "thuần túy", tức là có hoạt động kinh doanh chính và không hoạt động đa ngành, có tổng lợi nhuận cổ đông trung bình hàng năm là 11% trong thập kỷ 2013 - 2022, vượt trội đáng kể so với nhóm tập đoàn đa ngành.
Đây là tình trạng hoàn toàn trái ngược so với thập kỷ trước đó, theo Bain. nhóm đa dạng hóa. Bain cho biết điều này trái ngược với tình hình 10 năm trước.
Till Vestring, đối tác tư vấn của Bain có trụ sở tại Singapore, cho biết những thế mạnh truyền thống, chẳng hạn như mối quan hệ tốt với chính phủ, ít được đánh giá cao hơn trước.
“Bầu không khí đã trở nên loãng hơn rất nhiều đối với các tập đoàn khi nền kinh tế khu vực này đã trưởng thành. Việc tuyển dụng nhân tài khó hơn và các chính phủ dần cảnh giác hơn với các công ty đang phát triển mạnh mẽ”, ông Vestring nói.
Nghiên cứu của Bain cũng cho thấy một số tập đoàn đa dạng đã hoạt động tốt bằng cách mở rộng sang các lĩnh vực như kinh doanh xanh, dịch vụ tài chính và chăm sóc sức khỏe. Một số ví dụ tiêu biểu là Adaro ở Indonesia, Phinma ở Philippines, Emtek ở Indonesia và VinGroup của Việt Nam.
Lợi nhuận của một số tập đoàn đã được cải thiện sau khi họ chia tách hoạt động kinh doanh, chẳng hạn như Sime Darby Berhad của Malaysia, đã tách thành 3 vào năm 2017.
(VNF) - Châu Á đang bước vào giai đoạn khắc nghiệt nhất của cuộc khủng hoảng năng lượng khi các nguồn cung thay thế dần cạn kiệt. Từ Trung Quốc đến Ấn Độ, những nền kinh tế phụ thuộc lớn vào nhập khẩu dầu mỏ đang đối mặt với áp lực kép: giá nhiên liệu leo thang và rủi ro gián đoạn nguồn cung ngày càng hiện hữu, đe dọa tăng trưởng và làm gia tăng bất ổn kinh tế khu vực.
(VNF) - Những cú sốc địa chính trị liên tiếp, đặc biệt từ Trung Đông, đang khiến triển vọng kinh tế toàn cầu trở nên mong manh hơn bao giờ hết, buộc các định chế như Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (World Bank) phải liên tục điều chỉnh dự báo.
(VNF) - Giá dầu thế giới biến động mạnh khi vượt mốc 100 USD/thùng rồi nhanh chóng hạ nhiệt, sau động thái Mỹ gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran nhằm kéo dài đàm phán. Trong khi đó, các tín hiệu về nguồn cung từ Nga tiếp tục làm gia tăng bất ổn, khiến thị trường năng lượng toàn cầu đứng trước nhiều rủi ro khó lường.
(VNF) - Những điểm đáng chú ý từ phiên điều trần trước Thượng viện của ông Kevin Warsh - người được Tổng thống Trump đề cử làm Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) cho thấy, ông bảo vệ quan điểm về chính sách tài chính và khẳng định Tổng thống chưa bao giờ yêu cầu ông cắt giảm lãi suất.
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 21/4 đã gia hạn vô thời hạn lệnh ngừng bắn với Iran, chỉ vài giờ trước khi lệnh này dự kiến hết hạn, nhằm tạo điều kiện để hai nước tiếp tục đàm phán hòa bình, hướng tới chấm dứt cuộc chiến làm rung chuyển nền kinh tế toàn cầu.
(VNF) - Lãnh đạo 5 ngân hàng thương mại lớn nhất Han Quốc sẽ tháp tùng Tổng thống Lee Jae Myung trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Việt Nam trong tuần này, theo Korea Herald.
(VNF) - Ngày 20/4, Apple thông báo giám đốc điều hành (CEO) Tim Cook sẽ từ chức vào ngày 1/9 năm nay, sau khi ông đảm nhiệm vị trí này từ tháng 8/2011. Trong thời gian giữ chức, ông đã góp phần giúp giá trị vốn hóa của Apple tăng từ 350 tỷ USD lên hơn 4 nghìn tỷ USD.
(VNF) - Số phận của các cuộc đàm phán hòa bình với Iran vẫn chưa chắc chắn khi thời hạn kết thúc lệnh ngừng bắn đang đến gần, đẩy giá dầu tiếp tục tăng.
(VNF) - Trong khi người tiêu dùng đang vật lộn với giá cả leo thang và thị trường việc làm bấp bênh, một rủi ro khác đang âm thầm tích tụ trong hệ thống tài chính: tín dụng tư nhân.
(VNF) - CEO của Apple, Tim Cook, sẽ rời vị trí mà ông kế nhiệm từ cố CEO Steve Jobs, khép lại 15 năm lãnh đạo chứng kiến giá trị vốn hóa của công ty tăng thêm hơn 3,6 nghìn tỷ USD trong kỷ nguyên thịnh vượng nhờ iPhone.
(VNF) - Trung Quốc đã kêu gọi “những nỗ lực phối hợp” nhằm giảm bớt cuộc khủng hoảng dư thừa công suất nghiêm trọng trong ngành điện mặt trời, như một phần trong chiến dịch của Bắc Kinh nhằm chấm dứt cuộc chiến giá cả khốc liệt kéo dài nhiều năm qua.
(VNF) - Nhập khẩu bạc của Trung Quốc đã tăng vọt lên mức cao kỷ lục trong tháng 3, khi nhu cầu từ các nhà đầu tư cá nhân và ngành công nghiệp năng lượng mặt trời quy mô lớn của nước này đẩy lượng mua vượt xa mức trung bình theo mùa.
(VNF) - Căng thẳng giữa Mỹ và Iran bất ngờ xoay chiều sau vụ bắt giữ tàu chở hàng, làm lung lay thỏa thuận ngừng bắn mong manh và thổi bùng lo ngại xung đột leo thang. Diễn biến này ngay lập tức khiến thị trường tài chính toàn cầu đảo chiều trong trạng thái thận trọng.
(VNF) - Giá dầu tăng vọt, trong khi hợp đồng tương lai Phố Wall lao dốc vào tối 19/4, khi các nhà giao dịch đánh giá lại căng thẳng leo thang giữa Mỹ và Iran liên quan đến eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng trọng yếu của thế giới.
(VNF) - Tỷ phú Elon Musk, giám đốc điều hành của Tesla và SpaceX, người đang trên đà trở thành tỷ phú nghìn tỷ đầu tiên trên thế giới, vẫn tiếp tục “khuấy động” cộng đồng tiền điện tử dù đã rút lui khỏi tuyến đầu của Bitcoin.
(VNF) - Chỉ trong gần 50 ngày, chiến sự Iran đã khiến hơn 500 triệu thùng dầu biến mất khỏi thị trường, tương đương khoảng 50 tỷ USD, đẩy tồn kho toàn cầu sụt giảm mạnh và gây áp lực kéo dài lên giá năng lượng cũng như kinh tế thế giới.
(VNF) - Iran tái áp đặt kiểm soát nghiêm ngặt tại eo biển Hormuz sau khi Mỹ không dỡ bỏ phong tỏa. Trong khi đó, Tổng thống Trump liên tiếp đưa ra cảnh báo cứng rắn, khẳng định sẽ buộc Tehran phải chấp nhận một thỏa thuận hòa bình bằng “mọi cách cần thiết”.
(VNF) - Tuần qua đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong căng thẳng Mỹ - Iran: từ đối đầu quân sự sang đối đầu kinh tế và năng lượng. Eo biển Hormuz trở thành trung tâm của cuộc chơi, trong khi các chính sách tài khóa và phong tỏa kinh tế đóng vai trò hỗ trợ chiến lược.
(VNF) - Eo biển Hormuz vẫn trong trạng thái “mở rồi lại đóng” đầy bất ổn, giữa lúc Mỹ và Iran vừa đàm phán vừa cáo buộc lẫn nhau. Dù có tín hiệu tiến triển, hai bên vẫn chưa thu hẹp được các bất đồng cốt lõi, khiến nguy cơ bất ổn khu vực và gián đoạn năng lượng toàn cầu tiếp tục hiện hữu.
(VNF) - Bảy tuần chiến tranh không thể lật đổ chính quyền thần quyền của Iran hoặc buộc họ phải đáp ứng tất cả các yêu cầu của Tổng thống Donald Trump. Tuy nhiên, đối với cả đối thủ và đồng minh của Mỹ, cuộc xung đột đã làm nổi bật một trong những điểm yếu cốt lõi của ông: áp lực kinh tế trong nước.
(VNF) - Thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran đã bộc lộ những dấu hiệu rạn nứt trong ngày 18/4 khi Tehran cảnh báo có thể tái phong tỏa Eo biển Hormuz nếu Washington tiếp tục áp đặt lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của nước này.
(VNF) - Cổ phiếu Netflix giảm mạnh sau khi sự ra đi bất ngờ của Chủ tịch kiêm đồng sáng lập Reed Hastings, M&A thất bại,... làm dấy lên lo ngại về tăng trưởng.
(VNF) - Giá vàng đã tăng vọt lên mức cao nhất trong gần 1 tháng sau khi Iran tuyên bố mở lại eo biển Hormuz cho hoạt động thương mại, góp phần xoa dịu lo ngại của nhà đầu tư về một cuộc xung đột kéo dài và áp lực lạm phát toàn cầu.
(VNF) - Việc Iran tuyên bố mở cửa eo biển Hormuz ngay lập tức khiến giá dầu lao dốc và thị trường toàn cầu “thở phào”, nhưng đằng sau động thái này là một thực tế khác: Tehran vẫn nắm trong tay đòn bẩy chiến lược quan trọng nhất của hệ thống năng lượng toàn cầu.
(VNF) - Châu Á đang bước vào giai đoạn khắc nghiệt nhất của cuộc khủng hoảng năng lượng khi các nguồn cung thay thế dần cạn kiệt. Từ Trung Quốc đến Ấn Độ, những nền kinh tế phụ thuộc lớn vào nhập khẩu dầu mỏ đang đối mặt với áp lực kép: giá nhiên liệu leo thang và rủi ro gián đoạn nguồn cung ngày càng hiện hữu, đe dọa tăng trưởng và làm gia tăng bất ổn kinh tế khu vực.
(VNF) - Công ty Cổ phần Giầy Thượng Đình đang lên kế hoạch chuyển đổi khu “đất vàng” tại số 277 đường Nguyễn Trãi (Hà Nội) thành tổ hợp căn hộ, văn phòng và trường học với tổng vốn đầu tư dự kiến gần 10.000 tỷ đồng.