“Chuyển động” trong đội ngũ cấp cao của các ngân hàng dự kiến tiếp nhận các ngân hàng yếu kém; cộng với việc Chính phủ đưa ra “deadline” trình phương án chuyển giao bắt buộc đối với 2 ngân hàng là GPBank và DongA Bank khiến nhiều người kỳ vọng sẽ có những bước chuyển mạnh mẽ trong tái cơ cấu NH yếu kém.
Trước đó, Thủ tướng đã yêu cầu NHNN phải khẩn trương trình phương án chuyển giao bắt buộc GPBank và DongA Bank trước ngày 20/12/2024. NHNN cũng bày tỏ quyết tâm sẽ hoàn thành việc chuyển giao 4 ngân hàng yếu kém trong năm 2024 này. Như vậy, chốt năm 2024, chặng đường tái cơ cấu ngân hàng yếu kém sẽ bước sang một chương hoàn toàn mới.
Kể từ khi NHNN mua lại ngân hàng 0 đồng đầu tiên – Ngân hàng VNCB (nay là Ngân hàng TM TNHH MTV Xây dựng Việt Nam – CBBank), hành trình tái cơ cấu các ngân hàng yếu kém đã kéo dài tới gần 10 năm.
Sau CBBank, NHNN tiếp tục mua lại 2 ngân hàng 0 đồng khác là Ngân hàng Đại dương (OceanBank) và Ngân hàng Dầu khí toàn cầu (GPBank). Đến tháng 8/2015, có thêm Ngân hàng Đông Á (DongA Bank) rơi vào diện kiểm soát đặc biệt.
Trong giai đoạn 2016 – 2020, việc tái cơ cấu các ngân hàng yếu kém chủ yếu gắn liền với Quyết định số 1058/2016/QĐ-TTg, trong đó nêu rõ: khuyến khích các nhà đầu tư nước ngoài nói chung và các định chế tài chính nước ngoài nói riêng mua lại, sáp nhập ngân hàng thương mại cổ phần yếu kém của Việt Nam.
Ban đầu, với những điều kiện hấp dẫn như cho phép tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại các ngân hàng yếu kém là 100% hay hạn chế cấp phép thành lập ngân hàng 100% vốn ngoại,…, đã có không ít đối tác ngoại bày tỏ sự quan tâm đến việc tham gia tái cơ cấu ngân hàng 0 đồng.
Dẫu vậy, vẫn chưa có một tổ chức nước ngoài nào tham gia vào công cuộc tái cơ cấu ngân hàng yếu kém. Những kỳ vọng về một thương vụ M&A để đời trước đó của CBBank và Tập đoàn J Trust của Nhật Bản hay OceanBank với đối tác nước ngoài cũng dần tắt lịm và không có ngân hàng yếu kém nào tìm được “bến đỗ”.
Thực trạng tài chính của các ngân hàng 0 đồng, chính vì vậy, cũng không có gì khởi sắc, thậm chí rơi vào cảnh lỗ chồng lỗ.
Mặc dù không cập nhật báo cáo tài chính từ khi vào diện kiểm soát đặc biệt nhưng theo cập nhật đến cuối năm 2019, lỗ lũy kế của OceanBank là 15.412 tỷ đồng trong khi con số này tại CBBank và GPBank lần lượt là 31.681 tỷ đồng và 16.280 tỷ đồng.
Chặng đầu của hành trình tái cơ cấu các ngân hàng yếu kém coi như 'lỡ hẹn'. Báo cáo lên Ủy ban Kinh tế của Quốc hội vào năm 2020, NHNN cho biết nguyên nhân của lần 'lỡ hẹn' này do việc triển khai cơ cấu lại 3 ngân hàng mua bắt buộc là “một quá trình khó khăn, phức tạp, chưa có tiền lệ, phải phối hợp chặt chẽ và lấy ý kiến của nhiều bộ, ngành và các cơ quan liên quan và phụ thuộc vào kết quả đàm phán với các nhà đầu tư”.
Giữa lúc việc tái cơ cấu các ngân hàng 0 đồng vẫn “dùng dằng”, chưa thể về đích thì ngành ngân hàng lại phải “đèo bòng” thêm một “gánh nặng” mới – đó là Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn (SCB). Vào ngày 15/10/2022, NHNN công bố quyết định kiểm soát đặc biệt để ổn định hoạt động của ngân hàng này sau những bê bối liên quan đến bà Trương Mỹ Lan. Việc tái cấu trúc ngân hàng yếu kém, từ chỗ chỉ có 4 cái tên là CBBank, OceanBank, GPBank, DongA Bank, đã có thêm SCB.
Cũng trong năm 2022, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề án “Cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng gắn với xử lý nợ xấu giai đoạn 2021 – 2025”. Từ cơ sở đó, kỳ vọng xử lý ngân hàng yếu kém đã chuyển trọng tâm từ các đối tác nước ngoài sang các nhà băng nội. Các ngân hàng thương mại lớn trong nước lúc bấy giờ như MB, Vietcombank, VPBank, HDBank,… được tin tưởng đã có nguồn lực tốt và am hiểu thị trường, sẵn sàng cho chặng tiếp theo trong hành trình tái cơ cấu ngân hàng yếu kém.
Khi đó, thông tin ban đầu cho biết, OceanBank được MB và CBBank được Vietcombank nhận để thực hiện tái cơ cấu giai đoạn tiếp theo còn DongABank được HDBank và GPBank được VPBank nhận nhiệm vụ hỗ trợ.
Tuy vậy, cũng phải đến gần cuối năm 2024, hành trình tái cơ cấu các ngân hàng yếu kém mới thực sự có bước chuyển đáng kể. Luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi năm 2024 có hiệu lực từ ngày 1/7/2024 đã “cấp” thêm nhiều “lợi thế” cho các nhà băng nhận chuyển giao bắt buộc, từ đó, góp phần tạo nên một giai đoạn “chưa từng có tiền lệ” như Thống đốc Nguyễn Thị Hồng nói.
Vào tháng 10/2024, OceanBank và CBBank chính thức được chuyển giao bắt buộc cho MB và Vietcombank. Chỉ sau hơn 1 tháng về nhà mới, những ngân hàng 0 đồng đã bắt đầu có những bước tiến mới.
Nổi bật nhất là Oceanbank, (nay đổi tên thành Ngân hàng TNHH MTV Việt Nam Hiện Đại, gọi tắt là MBV), chỉ từ ngày 17/10 – 13/12, tăng trưởng huy động vốn đạt 1.229 tỷ đồng, tăng trưởng tín dụng thêm 555 tỷ đồng.
Ngoài ra, theo chia sẻ của ông Lưu Trung Thái, Chủ tịch MB, MB và MBV cũng đã triển khai các khoản bán nợ với quy mô gần 6.000 tỷ đồng. Đồng thời, bộ máy nhân sự chủ chốt của MBV cũng được kiện toàn với 80 nhân sự có chất lượng cao, dày dặn kinh nghiệm được MB lựa chọn.
Trong khi OceanBank có những bước tiến mới, 2 ngân hàng yếu kém còn lại là GPBank và DongA Bank cũng dự kiến sẽ sớm được chuyển giao cho các ngân hàng khác. Trường hợp của SCB cũng đang được Chính phủ đốc thúc và khẳng định “không để chậm trễ hơn được nữa”, mở đường cho quá trình tái cấu trúc mạnh mẽ hơn vào năm 2025.
Theo Nghị quyết số 233/NQ-CP, NHNN sẽ phải trình phương án chuyển giao bắt buộc 2 ngân hàng GPBank và DongA Bank trước ngày 20/12/2024. Một phần tương lai của GPBank và Dong A Bank đang dần được sáng tỏ.
Dẫu vậy, dù cả 4 ngân hàng yếu kém có được chuyển giao trong năm 2024 như lãnh đạo NHNN kỳ vọng thì ngành ngân hàng vẫn chưa thể vội mừng bởi còn rất nhiều nhiệm vụ thách thức hơn đang chờ ở phía trước.
Khó khăn trước mắt chính là câu chuyện của ngân hàng SCB bởi đây có thể được xem một trong những trường hợp tái cơ cấu phức tạp nhất trong hệ thống tài chính Việt Nam trong lịch sử.
Đầu tiên phải kể đến việc SCB là ngân hàng có quy mô lớn nhất trong số các ngân hàng đang tái cơ cấu, với tổng tài sản vượt 750.000 tỷ đồng (theo báo cáo trước khi rơi vào diện kiểm soát đặc biệt vào tháng 10/2022). Chưa kể, SCB còn phải đối mặt với nhiều "bài toán khó", từ danh mục trái phiếu doanh nghiệp rủi ro cao, các khoản vay bất động sản tiềm ẩn nguy cơ mất vốn, đến các vấn đề pháp lý gắn liền với cổ đông lớn như Tập đoàn Vạn Thịnh Phát.
Với quy mô tài sản lớn, khối nợ xấu khủng, sự phức tạp về pháp lý và tài chính, cũng như áp lực duy trì niềm tin thị trường, việc xử lý SCB phải vô cùng cẩn trọng và được xem xét kỹ lưỡng nhằm tránh gây rủi ro lan tỏa cho toàn hệ thống ngân hàng. Chỉ một sai sót nhỏ trong xử lý SCB cũng có thể gây ra “hiệu ứng domino”, đe dọa đến sự ổn định hệ thống ngân hàng thương mại trong nước.
Trong khi đó, chặng đường mới của 4 ngân hàng yếu kém khác ngoài SCB sau chuyển giao bắt buộc cũng còn nhiều lắng lo và trăn trở. Bởi theo TS. Võ Trí Thành, nguyên Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), việc chuyển giao bắt buộc các ngân hàng yếu kém hiện mới chỉ xử lý được “phần nổi của tảng băng chìm”. Những yếu tố “gieo mầm” cho sự hình thành nên các ngân hàng yếu kém, đặc biệt là tình trạng sở hữu chéo, cho vay sân sau,…vẫn chưa được giải quyết triệt để.
Bài học từ SCB là minh chứng rõ nét nhất cho hệ quả của sở hữu chéo không được kiểm soát chặt chẽ. Tiền thân của ngân hàng SCB là sự hợp nhất giữa ba ngân hàng thương mại cổ phần, nhưng phần lớn cổ phần sau đó lại bị thâu tóm bởi nhóm cổ đông lớn liên quan đến Tập đoàn Vạn Thịnh Phát.
Chính sự chi phối quá mức này đã biến SCB thành một công cụ tài chính phục vụ cho lợi ích của cổ đông lớn, mà điển hình là các khoản vay khổng lồ phục vụ “sân sau” nhưng không có khả năng thu hồi.
Hệ lụy của sở hữu chéo không dừng lại ở một tổ chức mà còn tạo hiệu ứng dây chuyền tác động đến cả hệ thống. Nhìn rộng hơn, sở hữu chéo khiến rủi ro bị lan truyền qua các mối liên kết lợi ích trong ngành ngân hàng, gây mất an toàn hệ thống.
Mặc dù Luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi năm 2024 đã phần nào đưa những cổ đông thân tín, tiềm ẩn lợi ích nhóm “ra ánh sáng” nhờ giảm tỉ lệ sở hữu của các cá nhân/tổ chức. Song, như luật sư Trương Thanh Đức nói, nhóm cổ đông vẫn có thể “lách luật” bằng nhiều cách, chẳng hạn như nhờ đứng tên hộ, để duy trì quyền kiểm soát “ẩn danh”.
Nếu không giải quyết được vấn đề này một cách triệt để, 5 ngân hàng yếu kém sau chuyển giao rất dễ trở thành một SCB thứ hai, thứ ba.
Cùng với đó, các ngân hàng này sẽ gặp phải vô vàn thách thức trong việc khắc phục nợ xấu, khôi phục niềm tin của khách hàng, tái cấu trúc hoạt động và giữ vững vị thế trên thị trường ngày càng cạnh tranh. Dẫu vậy, sự quyết tâm từ các cơ quan quản lý, sự cải thiện trong khung pháp lý, cùng với sự hỗ trợ mạnh mẽ từ hệ thống ngân hàng sẽ là “ngôi sao hy vọng” đưa các ngân hàng này trở lại ổn định và phát triển.
Tags:
(VNF) - Vietcombank một lần nữa khẳng định vị thế dẫn đầu và năng lực vượt trội trong lĩnh vực kinh doanh ngoại hối khi tiếp tục được vinh danh tại sự kiện LSEG Vietnam FX Awards 2026.
(VNF) - Dù một số ngân hàng đã bắt đầu giảm lãi suất huy động nhưng mặt bằng lãi vay vẫn duy trì ở mức cao, có thời điểm lên tới 14 – 15%/năm. Theo TS. Lê Xuân Nghĩa, mức lãi suất này là quá cao trong bối cảnh hiện nay, khiến nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực sản xuất, không dám vay vốn để mở rộng hoạt động.
Chuyên gia cho rằng, giảm lãi suất cần có chọn lọc, hướng tới thực hiện mục tiêu tái cấp vốn ưu đãi hoặc bảo lãnh tín dụng cho các lĩnh vực then chốt như sản xuất, xuất khẩu, doanh nghiệp nhỏ và vừa, hay các dự án hạ tầng quan trọng.
(VNF) - Thực hiện chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) về ổn định mặt bằng lãi suất, Agribank chủ động hạ lãi suất tiền gửi, đồng thời, là ngân hàng tiên phong tuyên bố giảm 0,5% lãi suất cho vay.
(VNF) - Làn sóng giảm lãi suất đang diễn ra sôi nổi khi chỉ trong 2 ngày có tới gần 20 ngân hàng hạ lãi suấ huy động và cho vay.
(VNF) - Trong bối cảnh nền kinh tế đang đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển năm 2026 và giai đoạn tiếp theo, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) kiên định điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, nhằm giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất – kinh doanh.
(VNF) - Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) tiếp tục công bố đã hợp tác cùng Alipay+ ra mắt dịch vụ thanh toán QR xuyên biên giới dành cho khách hàng cá nhân Việt Nam tại hơn 50 quốc gia trên toàn thế giới.
(VNF) - Theo các chuyên gia ACBS, việc các ngân hàng giảm lãi suất chỉ là những phản ứng mang tính ngắn hạn. Để giải bài toán về các chỉ số an toàn và thanh khoản, NHNN sẽ nới lỏng quy định liên quan đến Thông tư 22, đặc biệt về việc cho phép tính tiền gửi Kho bạc vào tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) và loại trừ vốn vay liên ngân hàng ngắn hạn khỏi mẫu để tính LDR.
(VNF) - Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, HoSE: SSB) chủ động triển khai giảm 0,5%/năm lãi suất huy động đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, áp dụng cho các khoản tiền gửi phát sinh mới trên toàn hệ thống từ ngày 10/4/2026.
(VNF) - Nhiều ngân hàng đã công bố giảm lãi suất huy động ở kỳ hạn trung và dài hạn. Đáng chú ý, cũng đã có ngân hàng bắt đầu giảm lãi suất cho vay tới 1%/năm.
(VNF) - Chiều 9/4, Ngân hàng TMCP An Bình (ABBank) điều chỉnh giảm lãi suất, đồng hành cùng Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước ổn định mặt bằng lãi suất, hỗ trợ tăng trưởng.
(VNF) - Những ngân hàng đầu tiên đã hé lộ bức tranh kinh doanh quý I/2026 với nhiều kết quả tích cực so với cùng kỳ năm trước.
(VNF) - Chánh Thanh tra Ngân hàng Nhà nước Khu vực I mới đây đã ban hành kết luận thanh tra về việc thanh tra đột xuất đối với Công ty TNHH Vàng - Bạc - Đá quý Huy Thành.
(VNF) - Động thái ban đầu từ phía ngân hàng thương mại cùng với sự hỗ trợ chính sách của Ngân hàng Nhà nước sẽ tạo đà cho một làn sóng giảm lãi suất rõ nét hơn trong thời gian tới.
(VNF) - Các ngân hàng thương mại đã cam kết đồng thuận giảm lãi suất tiền gửi và lãi suất cho vay sau cuộc họp với Ngân hàng Nhà nước.
(VNF) - Eximbank điều chỉnh giảm hơn 60% kế hoạch lợi nhuận năm 2026 xuống 1.515 tỷ đồng, đồng thời tiếp tục đề xuất không chia cổ tức nhằm ưu tiên củng cố năng lực tài chính.
(VNF) - Một khoản vay vài triệu đồng. Nhưng thứ bị lấy đi không chỉ là tiền. Với nhiều nạn nhân, đó là vòng lặp bất tận của nợ nần, đe doạ, nhục mạ và thao túng.
(VNF) - Lãi suất trở thành một trong những vấn đề được các cổ đông của nhiều ngân hàng quan tâm trong kỳ ĐHĐCĐ thường niên năm nay.
(VNF) - Chủ tịch Trần Hùng Huy cho biết ACB có lợi thế về quy trình và năng lực đã tích lũy trong quá khứ. Tuy nhiên, cơ quan quản lý hiện đang có xu hướng chậm lại, nhằm lựa chọn thời điểm phù hợp với bối cảnh kinh tế vĩ mô.
(VNF) - Nhiều ngân hàng đẩy mạnh việc huy động vốn bằng cách phát hành chứng chỉ tiền gửi với lãi suất cao hơn gửi tiết kiệm. Đây là tín hiệu cho thấy cuộc đua giành thị phần tiền gửi đang căng thẳng.
(VNF) - Giá USD tự do tiếp đà lao dốc, mất mốc 27.000 đồng. Giá USD tại các ngân hàng cũng suy yếu, còn giá USD thế giới xuống mức thấp nhất trong vòng 1 tháng.
(VNF) - TPBank trở thành ngân hàng đầu tiên tại Việt Nam được Viện Tiêu chuẩn Anh Quốc (BSI) cấp chứng chỉ International Customer Experience Standard 2019 (ICXS2019), đồng thời đạt bậc xếp hạng cao nhất “International Excellence”.
(VNF) - Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank) tiếp tục khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế khi đồng thời được vinh danh tại hai giải thưởng quốc tế quan trọng: “Ngân hàng dành cho Khách hàng doanh nghiệp tốt nhất Việt Nam” và “Nền tảng số dành cho đơn vị chấp nhận thanh toán tốt nhất Việt Nam” trong khuôn khổ International Finance Awards 2025.
(VNF) - Trong lộ trình tăng tốc năm 2026, SHB đang đồng thời triển khai hai trụ cột quan trọng: nâng cao nền tảng vốn, nâng chuẩn quản trị theo thông lệ quốc tế; song song với đó là thúc đẩy kế hoạch kinh doanh bứt phá trên nền tảng chuyển đổi mạnh mẽ, toàn diện và định hướng phát triển bám sát các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước.
(VNF) - Ông Phạm Đức Ấn chính thức giữ chức Thống đốc Ngân hàng Nhà nước nhiệm kỳ 2026-2031 theo Nghị quyết được thông qua sáng 8/4.
(VNF) - Vietcombank một lần nữa khẳng định vị thế dẫn đầu và năng lực vượt trội trong lĩnh vực kinh doanh ngoại hối khi tiếp tục được vinh danh tại sự kiện LSEG Vietnam FX Awards 2026.
(VNF) - Hồ điều hòa Thụy Phương 2 có tổng mức đầu tư hơn 700 tỷ đồng được thực hiện theo lệnh khẩn cấp nhằm giải quyết tình trạng úng ngập tại các điểm nóng trong mùa mưa.
