Sinh kế bền vững: Hiện thực giấc mơ thoát nghèo nơi biên giới Gia Lai

Những xã biên giới của tỉnh Gia Lai, nơi điều kiện tự nhiên còn nhiều khắc nghiệt và đời sống đồng bào dân tộc thiểu số gặp không ít khó khăn, các chương trình mục tiêu quốc gia đang từng bước phát huy hiệu quả. Không mang tính hỗ trợ “cho không”, những chính sách giảm nghèo bền vững được triển khai theo hướng gắn với sinh kế lâu dài, phù hợp tập quán sản xuất của người dân. Từ cây giống, con giống, vốn vay ưu đãi đến các lớp tập huấn kỹ thuật, tất cả đang tạo nên điểm tựa để người dân vùng biên từng bước ổn định cuộc sống, vươn lên thoát nghèo ngay trên chính mảnh đất quê hương.

Hỗ trợ đúng nhu cầu, người dân tự tin thay đổi cách làm

la Nan là một trong những xã biên giới còn nhiều khó khăn của huyện Đức Cơ trước đây. Toàn xã có hơn 2.000 hộ dân với trên 8.600 nhân khẩu, trong đó gần 29% là đồng bào dân tộc thiểu số, chủ yếu là người Jrai. Sinh kế của người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nhỏ lẻ, phụ thuộc nhiều vào thời tiết; đất đai canh tác chưa được khai thác hiệu quả, nhiều diện tích bị bỏ hoang hoặc trồng cây kém năng suất.

Những năm gần đây, thông qua các chương trình mục tiêu quốc gia dành cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã Ia Nan đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ sát thực. Người dân được cấp cây giống phù hợp với thổ nhưỡng địa phương như điều, mì; được hỗ trợ vật nuôi, chủ yếu là bò sinh sản; đồng thời tham gia các lớp tập huấn kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi ngay tại thôn, làng.

Nhờ đó, tư duy sản xuất của người dân từng bước thay đổi. Những mảnh đất từng bỏ trống nay được cải tạo để trồng điều; nhiều hộ chuyển từ canh tác lúa rẫy sang trồng lúa nước, áp dụng giống mới cho năng suất cao hơn. Việc chủ động nguồn lương thực giúp bà con giảm đáng kể nguy cơ thiếu đói giáp hạt, đồng thời có điều kiện tính toán phát triển thêm các mô hình sản xuất khác.

Gia đình anh Rơ Lan Thuyên, ở làng Tung, là một trong những hộ cận nghèo được thụ hưởng chính sách hỗ trợ sinh kế. Năm 2023, gia đình anh được cấp một con bò giống và một số cây điều để trồng trên diện tích đất trước đây bỏ hoang.

“Lúc mới nhận bò, gia đình cũng lo vì chưa có nhiều kinh nghiệm. Nhưng được cán bộ hướng dẫn cách làm chuồng, cách chăm sóc, tiêm phòng nên yên tâm hơn”, anh Thuyên chia sẻ.

Sau hơn một năm chăm sóc, bò mẹ sinh thêm một bê con khỏe mạnh. Với anh Thuyên, đây không chỉ là tài sản có giá trị mà còn là “của để dành” giúp gia đình có thêm niềm tin để mở rộng chăn nuôi trong tương lai. Những hàng điều trồng trên đất cằn cũng sinh trưởng tốt, hứa hẹn mang lại nguồn thu ổn định trong vài năm tới.

Theo Trưởng thôn Rơ Lan Siếu, từ năm 2023 đến nay, làng Tung có hơn 20 hộ được hỗ trợ bò giống. Điểm đáng mừng là hầu hết các hộ đều chủ động làm chuồng trại phù hợp với điều kiện gia đình, thực hiện vệ sinh chuồng nuôi và chăm sóc vật nuôi theo đúng hướng dẫn. Nhờ đó, tỷ lệ bò sinh trưởng tốt và sinh sản cao, góp phần cải thiện rõ rệt thu nhập cho nhiều hộ nghèo và cận nghèo trong thôn.

Bên cạnh hỗ trợ vật chất, cán bộ xã, các hội đoàn thể còn thường xuyên bám địa bàn, tuyên truyền, vận động người dân thay đổi cách nghĩ, cách làm, xóa dần tâm lý trông chờ, ỷ lại. Sự đồng hành này giúp người dân mạnh dạn áp dụng kỹ thuật mới, chủ động hơn trong sản xuất, từng bước xây dựng sinh kế bền vững.

Lan tỏa hiệu quả giảm nghèo ở các xã biên giới

Không chỉ Ia Nan, xã biên giới Ia O cũng đang ghi nhận những kết quả tích cực trong công tác giảm nghèo. Toàn xã có hơn 11.000 nhân khẩu, phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số. Xuất phát điểm thấp, tỷ lệ hộ nghèo cao, song nhờ triển khai đồng bộ các chính sách hỗ trợ, diện mạo kinh tế - xã hội của Ia O đã có nhiều chuyển biến.

Địa phương tập trung vào các giải pháp trọng tâm như hỗ trợ bò giống, cây trồng phù hợp, mở lớp đào tạo nghề ngay tại xã, hướng dẫn kỹ thuật sản xuất và tạo điều kiện cho người dân tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi. Cách làm này giúp người dân không chỉ có phương tiện sản xuất mà còn nắm được kiến thức để khai thác hiệu quả các nguồn lực được hỗ trợ.

Kết quả cho thấy, số hộ nghèo của xã Ia O giảm từ 175 hộ năm 2024 xuống còn 108 hộ vào cuối năm 2025. Nhiều hộ vươn lên thoát nghèo bền vững, đời sống từng bước được cải thiện.

Tại thôn Mít Kom II, anh Puih Líu là một trong những hộ hưởng lợi từ chính sách tín dụng ưu đãi. Với khoản vay 14 triệu đồng, anh mua hai con bò giống để nuôi sinh sản. Nhờ tuân thủ đúng quy trình chăm sóc, phòng bệnh, sau một thời gian đàn bò đã phát triển lên sáu con. “Không phải bán bò ngay để có tiền liền, nhưng nuôi bò giúp gia đình có của để dành, yên tâm hơn trong chi tiêu và sản xuất”, anh Líu nói.

Tương tự, gia đình chị Chu Thị Thoa cũng được hỗ trợ một con bò giống. Trong bối cảnh thu nhập chủ yếu dựa vào công việc công nhân cao su và làm thuê theo ngày, việc bò mẹ sinh thêm bê con mang ý nghĩa rất lớn. Đó không chỉ là giá trị vật chất mà còn là “phao an toàn” giúp gia đình giảm bớt rủi ro trước những biến động của cuộc sống.

Chia sẻ với báo chí, Chủ tịch UBND xã Ia O Phan Đình Thắm cho biết, công tác an sinh xã hội luôn được địa phương xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Tất cả hộ nghèo và cận nghèo đều được cấp thẻ bảo hiểm y tế; các chính sách tín dụng ưu đãi, hỗ trợ tiền điện, nhà ở, đào tạo nghề được triển khai đầy đủ, kịp thời. Thời gian tới, xã sẽ tiếp tục tập trung vào phát triển sản xuất, lựa chọn giống cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện từng thôn, làng; đồng thời nâng cao năng lực quản lý tài chính và kỹ thuật sản xuất cho người dân.

Từ những con bò, hàng điều, thửa ruộng lúa nước, các chương trình giảm nghèo ở vùng biên giới Gia Lai đang tạo ra những thay đổi bền bỉ nhưng chắc chắn. Những sinh kế nhỏ, phù hợp với tập quán sản xuất của đồng bào dân tộc thiểu số không chỉ giúp người dân cải thiện thu nhập trước mắt mà còn mở ra hướng đi lâu dài. Đó chính là nền tảng để người dân vùng biên tự tin vươn lên, ổn định cuộc sống và xây dựng tương lai ngay trên mảnh đất quê hương mình.

Bên cạnh hiệu quả kinh tế, các chương trình mục tiêu quốc gia còn tạo chuyển biến rõ nét về xã hội tại các xã biên giới Gia Lai. Khi sinh kế dần ổn định, người dân yên tâm bám đất, bám làng, hạn chế tình trạng di cư lao động tự do. Nhiều hộ chủ động cải thiện nhà ở, đầu tư thêm tư liệu sản xuất, từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống.

Những kết quả đạt được tại Ia Nan, Ia O cho thấy, khi chính sách đi đúng hướng, sát thực tế và có sự đồng hành thường xuyên của cán bộ cơ sở, người dân sẽ chủ động vươn lên bằng chính sức lao động của mình. Đây không chỉ là nền tảng cho mục tiêu giảm nghèo bền vững, mà còn góp phần giữ vững ổn định xã hội, củng cố thế trận lòng dân và tạo động lực phát triển cho khu vực biên giới của tỉnh Gia Lai trong những năm tới.