Tái chế 5.000 tấn rác thải nhựa mỗi ngày: Lúng túng vì thiếu hướng dẫn chi tiết

1,8 triệu tấn rác thải nhựa thải ra môi trường mỗi năm

Một nghiên cứu của Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) cũng cho thấy mỗi năm thế giới sản xuất 400 triệu tấn nhựa, một nửa trong số đó được sản xuất chỉ để sử dụng một lần. Ước tính khoảng 79% thải ra bãi rác/bãi chôn lấp hoặc thải ra môi trường, 12% đốt tại các lò rác và chỉ 9% được tái chế.

Ông Đào Xuân Lại, Trưởng phòng Biến đổi khí hậu và môi trường của UNED tại Việt Nam nhận định: “Nếu chúng ta không hành động nhanh thì đến năm 2050 trở đi lượng rác tương đương với lượng cá trong đại dương, tác động đến sức khoẻ, môi trường và nền kinh tế”.

Tại Việt Nam, theo các báo cáo môi trường, Việt Nam phát sinh khoảng 1,8 triệu tấn rác thải nhựa mỗi năm, trong đó có một phần lớn không được tái chế hoặc xử lý đúng cách. Con số này tương đương với gần 5.000 tấn mỗi ngày, góp phần vào ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, đặc biệt là các đại dương.

Thống kê từ Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng chỉ ra có 0,28- 0,73 triệu tấn rác thải nhựa bị thải ra biển nhưng chỉ 27% trong số này được tái chế, tận dụng bởi các cơ sở, doanh nghiệp. Điều đáng nói, việc xử lý và tái chế rác thải nhựa còn nhiều hạn chế khi có đến 90% rác thải nhựa được xử lý theo cách chôn, lấp, đốt và chỉ có 10% còn lại là được tái chế. Theo các chuyên gia, điều này có thể dẫn đến thảm họa môi trường, ô nhiễm đại dương.

Chia sẻ về thực trạng ô nhiễm rác thải nhựa tại Việt Nam, ông Hoàng Đức Vượng, Chủ tịch Chi hội Nhựa tái sinh, Hiệp hội Nhựa Việt Nam nêu thực tế, năm 2023, Việt Nam nhập khẩu khoảng 7,5 triệu tấn hạt nhựa, đồng thời sản xuất trong nước hơn 2 triệu tấn và tăng trưởng khoảng 15%/năm. Như vậy nguyên liệu để sản xuất hạt nhựa nguyên sinh ở Việt Nam mỗi năm có khoảng 10 triệu tấn. Đây là một con số rất lớn, ông Vượng nói.

Theo ông Vượng, việc sản lượng gia tăng đồng nghĩa với lượng rác thải nhựa phát sinh ngoài môi trường nhiều, đang tạo ra những thách thức lớn về công tác quản lý cho các địa phương. Do đó, nếu không có giải pháp hữu hiệu, kịp thời thì những tác động tiêu cực từ rác thải nhựa sẽ trở nên rất nghiêm trọng, khó khắc phục.

Địa phương gặp khó vì thiếu hướng dẫn chi tiết

Có thể thấy, tình trạng ô nhiễm nhựa ở Việt Nam đang gia tăng nhanh chóng, tạo ra những thách thức lớn về quản lý môi trường và yêu cầu sự hợp tác và nỗ lực từ mọi tầng lớp trong xã hội để đối mặt và giải quyết vấn đề này.

Một số chuyên gia môi trường nhận định rằng, mặc dù Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách và triển khai các chương trình giảm rác thải nhựa, nhưng các nỗ lực này chưa đạt được tính bền vững. Do đó, cần một chiến lược dài hạn, tập trung vào việc xây dựng hệ thống quản lý và tái chế hiệu quả, kết hợp với chính sách nghiêm khắc và sự tham gia tích cực của toàn xã hội. Điều đáng chú ý, để giảm thiểu rác thải nhựa, các giải pháp cần phải được triển khai một cách đồng bộ và hiệu quả. Việc tăng cường tuyên truyền và nâng cao nhận thức là nền tảng quan trọng.

Đối với chính sách về giảm rác thải nhựa ở Việt Nam, TS. Nguyễn Sỹ Linh - Viện Chiến lược, Chính sách tài nguyên và môi trường nhấn mạnh, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đã quy định điều khoản riêng về chất thải nhựa tại Điều 73. Theo đó, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm hạn chế sử dụng, giảm thiểu, phân loại, thải bỏ chất thải là sản phẩm nhựa sử dụng một lần và bao bì nhựa khó phân hủy sinh học theo quy định.

Để góp phần đạt được mục tiêu trên, TS. Nguyễn Sỹ Linh khuyến nghị, cần tăng cường truyền thông và đào tạo chính sách để đảm bảo sự hiểu biết nhất quán về các chính sách và mục tiêu chính sách liên quan đến việc giảm thiểu, quản lý rác thải nhựa. Cùng với đó, tăng cường hỗ trợ cho các sáng kiến ​​địa phương thông qua phân bổ nguồn lực và hỗ trợ kỹ thuật cho chính quyền địa phương và cộng đồng để quản lý chất thải hiệu quả.

Trong tọa đàm “Giảm ô nhiễm nhựa” diễn ra mới đây, ông Lê Ngọc Tuấn – Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế - Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng đánh giá, xã hội hiện nay đã có sự nhận thức rõ ràng về vấn đề ô nhiễm nhựa. Cùng với đó, các tổ chức phi Chính phủ, cộng đồng đều đưa ra các giải pháp nhằm quyết vấn đề ô nhiễm nhựa. Tuy nhiên, theo ông Tuấn, các giải pháp này vẫn thiếu tính nỗ lực tập thể, do đó cần một thỏa thuận chung mang tính toàn cầu để kết nối cộng đồng không chỉ trong nước mà còn kết nối với các quốc gia khác trong việc triển khai các giải pháp.

“Ô nhiễm nhựa không phải là vấn đề mà các quốc gia có thể giải quyết đơn lẻ mà cần có sự cộng hưởng bao gồm vai trò của cơ quan Chính phủ để tạo ra hiệu quả lớn hơn thay vì đơn lẻ”, ông Tuấn nhấn mạnh.

Khẳng định thêm, ông Phạm Mạnh Hoài – Quản lý học phần Chính sách nhựa và Phát triển đối tác thuộc tổ chức Quốc tế về Bảo tồn thiên nhiên (WWF Việt Nam) cũng cho rằng, bên cạnh việc ban hành các chính sách, Việt Nam cần có các hướng dẫn cụ thể hơn để các địa phương cùng áp dụng đồng đều.

“Như việc phân loại rác, một năm trước đây, nhiều ý kiến cho rằng việc này khó thực hiện nhưng tới ngày 1/1/2025, tại một số địa phương đã thực hiện tốt việc này, có nhiều đơn vị thực hiện phân loại rác công khai, khuyến khích đến người dân trong việc thực hiện. Để khắc phục những trở ngại chúng ta vẫn cần có những nghiên cứu đánh giá, hướng dẫn cụ thể việc thực thi các quy định để trong tương lai, chúng ta có những sản phẩm đã được định hướng đón đầu, có thiết kế thân thiện với môi trường hoặc có khả năng tái chế, tăng tính tuần hoàn của nguyên liệu, qua đó khắc phục được các khó khăn”, ông Hoài nói