Bao kẹo cao su và những đồ uống đóng chai không phải tái chế

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định mới là sự điều chỉnh chính sách về trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), trong đó bao bì của kẹo cao su và một số đồ uống đóng chai sẽ không phải thực hiện trách nhiệm tái chế như quy định trước đây.

Theo quy định cũ, một số mặt hàng phải thực hiện đồng thời cả hai trách nhiệm là thu gom, xử lý và tái chế (kẹo cao su) hoặc phải thực hiện tái chế đối với bao bì đã thu gom và sử dụng lại (vỏ chai bia, chai nước 19l). Quy định này là không phù hợp và gây khó cho nhà sản xuất, nhập khẩu. Cụ thể, điều này dẫn đến bất hợp lý khi một sản phẩm phải gánh hai nghĩa vụ.

Chính vì vậy, Nghị định số 05/2025/NĐ-CP đã sửa đổi và quy định rõ, nhà sản xuất, nhập khẩu kẹo cao su không phải thực hiện trách nhiệm tái chế đối với bao bì thương phẩm của kẹo cao su. Mặt hàng này chỉ phải thực hiện trách nhiệm thu gom, xử lý theo đúng quy định.

Bên cạnh đó, Nghị định cũng nêu rõ, nhà sản xuất, nhập khẩu đã đưa ra thị trường bao bì nhưng bao bì đó được chính nhà sản xuất đó thu hồi, đóng gói để tiếp tục đưa ra thị trường thì nhà sản xuất, nhập khẩu không phải thực hiện trách nhiệm tái chế đối với bao bì này.

Cùng với đó, việc xác định doanh nghiệp có phải thực hiện trách nhiệm tái chế sẽ căn cứ theo doanh thu của các các sản phẩm có bao bì phải tái chế chứ không phải là doanh thu các sản phẩm khác hay tính theo giá trị nhập khẩu.

Về thời điểm thực hiện trách nhiệm tái chế, Nghị định số 05/2025/NĐ-CP nêu rõ, việc thực hiện trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì sẽ thực hiện sau khi kết thúc năm và thực hiện theo số thực tế đã sản xuất, nhập khẩu và đưa ra thị trường chứ không phải thực hiện từ đầu nằm giống như quy định trước đây.

Như vậy, nhà sản xuất, nhập khẩu đã tổ chức tái chế (thực hiện trách nhiệm tái chế đối với các sản phẩm sản xuất đưa ra thị trường và nhập khẩu trong năm 2024) theo số kế hoạch đã đăng ký trong năm 2024 thì được bảo lưu khối lượng đã tái chế để tính vào kết quả tái chế trong năm 2025.

Trường hợp nhà sản xuất, nhập khẩu lựa chọn hình thức đóng góp tài chính thì thực hiện đóng tiền 1 lần trước ngày 20 tháng 4 của năm kê khai.

Một trong những điểm mới của Nghị định số 05/2025/NĐ-CP là quy định về quy cách tái chế, theo đó, quy cách tái chế bắt buộc là các giải pháp tái chế phù hợp cho từng sản phẩm, bao bì chứ không yêu cầu tối thiểu về lượng vật liệu, nhiên liệu được thu hồi đối với tái chế sản phẩm, bao bì như trước đây.

Tỷ lệ tái chế bắt buộc của từng loại sản phẩm, bao bì được xác định dựa trên vòng đời, tỷ lệ thải bỏ, tỷ lệ thu gom, mục tiêu tái chế quốc gia, yêu cầu bảo vệ môi trường và điều kiện kinh tế - xã hội. Trong ba năm đầu tiên, tỷ lệ tái chế bắt buộc sẽ được quy định cụ thể và tăng dần mỗi ba năm một lần nhằm đạt được mục tiêu tái chế quốc gia.

Nhà sản xuất, nhập khẩu có thể tái chế sản phẩm, bao bì do mình sản xuất hoặc tái chế sản phẩm, bao bì cùng loại của nhà sản xuất, nhập khẩu khác để đạt được tỷ lệ tái chế bắt buộc. Tuy nhiên, phế liệu nhập khẩu, bao bì từ chất thải phát sinh trong quá trình sản xuất công nghiệp, hoặc sản phẩm lỗi trong quá trình sản xuất không được tính vào tỷ lệ tái chế bắt buộc.

Nghị định cũng yêu cầu các doanh nghiệp tự kiểm tra và báo cáo kết quả bảo vệ môi trường trước khi thực hiện sản xuất. Chính phủ cũng yêu cầu xây dựng cơ sở dữ liệu về môi trường để cải thiện khả năng truy cập và tìm kiếm thông tin của các cơ quan chức năng, doanh nghiệp và cộng đồng.