TP. HCM có cơ hội ở kinh tế số, công nghệ xanh, tài chính xanh

Tư vấn cách thoát bẫy thu nhập trung bình

Theo lãnh đạo TP. HCM, trước mắt, thành phố phải vượt qua 3 thử thách lớn, đó là nhanh chóng cải thiện hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, nhất là hạ tầng giao thông, công nghệ, môi trường; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, cải cách thể chế, thủ tục hành chính và có những cơ chế chính sách vượt trội; đột phá trong huy động nguồn lực đầu tư phát triển, tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi cho cộng đồng doanh nghiệp yên tâm đầu tư.

GS-TS Keun Lee, tiến sĩ kinh tế, Đại học Canada, nguyên Phó Chủ tịch hội đồng cố vấn quốc gia Hàn Quốc chia sẻ về thoát bẫy thu nhập trung bình và kinh nghiệm cho TP. HCM. Ông dẫn trường hợp một số thành phố khác trên thế giới như Penang (Malaysia), Thâm Quyến (Trung Quốc), nơi sở hữu rất nhiều các bằng sáng chế. Từ đó GS Lee cho rằng đầu tư cho nhân lực là cực kỳ quan trọng. Hiện Việt Nam đang ở mức thu nhập trung bình thấp. Trong 15 năm nữa phải thoát ra được, nếu không sẽ khó thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình.

Cũng theo GS Lee, các nước như Malaysia, Chile đã sử dụng các thế mạnh của mình, như dầu cọ và các sản phẩm khác để bứt phá. Việt Nam có cà phê và nhiều nông sản khác, có thể phát triển chế biến sâu tạo thế mạnh. Đồng thời thu hút FDI và chiếm lĩnh công nghệ, kiến thức của họ.

Ông Trịnh Hướng Đông, Phó Thị trưởng TP. Trùng Khánh (Trung Quốc), cho biết hiện con đường thương mại quốc tế mới trên đất liền và biển đã hình thành chuyến tàu liên vận đường sắt - đường biển, xe chuyến xuyên biên giới và chuyến tàu liên vận quốc tế, kết nối trong nội địa với 72 thành phố và 154 ga tàu tại 18 tỉnh (khu tự trị, thành phố trực thuộc trung ương) Trung Quốc, đồng thời tiếp cận 538 cảng tại 125 quốc gia và khu vực trên toàn cầu.

Việt Nam là một điểm nút quan trọng trong Con đường thương mại quốc tế mới trên đất liền và biển. Ông Trịnh nêu 4 sáng kiến hợp tác, trong đó có đẩy nhanh việc xây dựng và kết nối của cơ sở hạ tầng đường sắt và đường cao tốc giữa Trung Quốc và Việt Nam, hoàn thiện hệ thống tập hợp và phân phối logistics quốc tế, xây dựng mạng lưới vận tải cao tốc liên hợp bằng đường sắt và đường biển Trùng Khánh - Khâm Châu - Hải Phòng, mở ra tuyến tàu chất lượng cao của đường sắt Trung Quốc - Việt Nam, nâng cao năng lực dịch vụ tổng hợp và cùng nhau thúc đẩy logistics hành lang để nâng cao chất lượng, hạ thấp chi phí và tăng cường hiệu quả.

Bên cạnh đó là tăng cường sự phối hợp của chuỗi ngành công nghiệp và chuỗi cung ứng. Nâng cao chất lượng của thương mại điện tử xuyên biên giới' và cùng xây dựng dự án kiểu mẫu hợp tác xuyên biên giới về chuỗi cung ứng và chuỗi ngành công nghiệp Trung Quốc- Việt Nam.

Chọn ngành công nghiệp phù hợp

Ông Rich McClellan, Giám đốc quốc gia Viện Tony Blair cho rằng, để lựa chọn các ngành công nghiệp phù hợp nhất cho TP. HCM, cần áp dụng bộ tiêu chí đánh giá dựa trên ba khía cạnh chính: tác động của ngành, lợi thế cạnh tranh và sự phù hợp với các chiến lược quốc gia và của thành phố. Dựa theo nghiên cứu của viện, có bốn ngành chiến lược TP. HCM cần được ưu tiên đầu tư và phát triển.

Cụ thể ngành điện tử và sản xuất công nghệ cao, ngành này tận dụng cơ sở hạ tầng công nghiệp và lực lượng lao động lành nghề của TP. HCM, đưa thành phố trở thành trung tâm của khu vực.

Kế đến kinh tế số và dịch vụ công nghệ thông tin. Theo đó, tận dụng hệ sinh thái công nghệ đang phát triển sôi động của thành phố và lực lượng dân số trẻ am hiểu công nghệ, lĩnh vực này dự báo sẽ tăng trưởng nhanh chóng trong bối cảnh chuyển đổi số toàn cầu.

Với ngành năng lượng tái tạo và công nghệ xanh. Việc phát triển ngành này phải phù hợp với xu hướng phát triển bền vững toàn cầu, lĩnh vực này mang đến cho TP.HCM cơ hội dẫn đầu trong phát triển kinh tế xanh.

Với tài chính xanh, thành phố cần sớm đạt được khát vọng trở thành trung tâm tài chính quốc tế và phát triển tài chính xanh nhằm cung cấp nguồn vốn thiết yếu cho phát triển bền vững.

Để thúc đẩy sự phát triển của các ngành công nghiệp trên, cần kết hợp các chính sách chung và chính sách riêng cho từng ngành. Các chính sách chung tập trung vào việc cải thiện cơ sở hạ tầng, tinh gọn các thủ tục quản lý và đầu tư vào phát triển lực lượng lao động. Các chính sách riêng cho từng ngành bao gồm tạo ra các cụm công nghiệp công nghệ cao, ươm tạo các công ty khởi nghiệp công nghệ, đặt ra các mục tiêu năng lượng tái tạo tham vọng và phát triển hệ thống phân loại xanh để định hướng cho các khoản đầu tư bền vững.

Quan trọng nhất là con người

Ông Đức Đỗ, Tổng giám đốc ETLABS (Úc), cho rằng bối cảnh chuyển đổi công nghiệp tại Việt Nam liên hệ mật thiết với chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, và sẽ không có chuyện tách biệt ba yếu tố này. Tuy nhiên, quy mô chuyển đổi công nghiệp lớn hơn rất nhiều so với chuyển đổi số. Ông cũng nhận xét rằng chính sách chuyển đổi công nghiệp của Việt Nam và TP. HCM rất tương đồng với chính sách chung của thế giới.

Theo ông Đức Đỗ, quá trình chuyển đổi công nghiệp cần chuyển đổi 4 nội dung, trong đó quan trọng nhất là con người chứ không phải công nghệ. Ông nhấn mạnh, nếu coi dữ liệu là vàng của giai đoạn chuyển đổi, thì con người là kim cương. Xây dựng con người, văn hóa, hệ sinh thái cộng sinh, cộng tác cực kỳ quan trọng. Công nghệ chỉ là công cụ, và đằng sau nó là quy trình nghiệp vụ.

Bà Anna Skarbek, CEO Climateworks Center, chuyên gia đến từ Úc, đưa ra một số bài học thành công ở Úc để Việt Nam nghiên cứu áp dụng. Bà nhận định Việt Nam có tiềm năng rất lớn về xây dựng các KCN Net Zero. Trong đó tập trung vào năng lượng tái tạo. Bà cũng nhấn mạnh đến vai trò của Chính phủ trong thiết lập khuôn khổ chính sách, khuyến khích các chương trình hướng tới Net Zero.

Tại TP. HCM, bà Anna Skarbek khuyến nghị tích hợp Net Zero vào sự chuyển đổi công nghiệp ngay lập tức và hỗ trợ cho các KCN. Kiến nghị xây dựng lộ trình Net Zero cho TP. HCM để triển khai các KCN Net Zero, gửi thông điệp rõ ràng tới khu vực tư nhân.

Bà Anna Skarbek khuyến nghị TP. HCM tập trung vào lực lượng lao động với các kỹ năng cần thiết. Ngoài ra, hạ tầng tốt sẽ thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước.