Tranh cãi đánh thuế giữa Grab và ngành thuế: Graber chết chẹt
Tuấn Nguyễn -
16/12/2020 07:53 (GMT+7)
Trong khi Grab và một số hãng xe công nghệ điều chỉnh tăng giá cước để đối phó với Nghị định 126 (hiệu lực từ 5/12), ngành thuế vẫn khẳng định quy định đã rõ, không cần thông tư hướng dẫn. Tuy nhiên, phía doanh nghiệp cho rằng, nên có quy định tỉ lệ khấu trừ.
Tranh cãi đánh thuế giữa Grab và ngành thuế: Graber chết chẹt.
Grab gay gắt nêu lý
Theo báo cáo về thị trường gọi xe công nghệ Việt Nam của Công ty tư vấn thị trường công nghệ toàn cầu (ABI Research), 6 tháng đầu năm 2020, Grab vẫn chiếm 74,6% thị phần, tăng nhẹ so với 73% nửa đầu năm 2019.
Grab đã mở rộng cả sang dịch vụ đặt đồ ăn, giao hàng, thanh toán di động thông qua hợp tác với Moca. Grab cho biết, sẽ đầu tư thêm 500 triệu USD vào thị trường 90 triệu dân của Việt Nam trong 5 năm tới, nâng tổng số vốn đầu tư tại đây trong vòng 10 năm lên 700 triệu USD.
Trong khi đó, Be - ứng dụng gốc Việt đã dần bị Gojek Việt Nam bắt kịp với thị phần lần lượt là 12,4% và 12,3%. Một ứng dụng gốc Việt khác là FastGo cũng chiếm 0,7% thị trường, giảm nhẹ so với 1% vào năm ngoái.
Khi Nghị định 126 (NĐ 126) quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý thuế có hiệu lực. Theo quy định tại nghị định này, tổ chức hợp tác kinh doanh với cá nhân (bao gồm cả lĩnh vực taxi công nghệ), tổ chức phải có trách nhiệm khai thuế giá trị gia tăng (VAT) và xuất hóa đơn trên toàn bộ doanh thu. Tổ chức chỉ khấu trừ và khai thay, nộp thay cho cá nhân đối với thuế thu nhập cá nhân (TNCN) theo quy định của Luật Thuế TNCN, không phân biệt hình thức phân chia khoản tiền thu được giữa tổ chức và cá nhân.
Sau khi quy định được áp dụng, Grab đã thay đổi chính sách với lái xe bằng việc tăng tỉ lệ khấu trừ tính trên doanh thu cuốc xe đối với đối tác Grabbike từ 23,6% lên 27,273%; với Grabcar, mức khấu trừ mới là 28,3% và 32,8% so với mức 23,6% và 28,3% trước đó. Cùng với tăng chiết khấu, Grab cũng tăng giá cước từ 8% đến 10% đối với từng loại hình dịch vụ.
Ứng dụng gọi thức ăn của Hàn Quốc Baemin cũng nâng tỉ lệ chiết khấu của tài xế từ 20% lên 27,273% kể từ ngày 5/12. Tiếp đó, từ 0h ngày 12/12, Gojek bắt đầu điều chỉnh tăng giá cước các dịch vụ GoRide, GoSend và GoFood tại hai thành phố lớn là Hà Nội và TP.HCM.
Đại diện Grab Việt Nam cho rằng, Tổng cục Thuế không nhất quán trong việc xác định chủ thể phải chịu thuế VAT.
Grab Việt Nam cho biết, Tổng cục Thuế khẳng định rằng tài xế xe ôm công nghệ là người lao động của Grab và không phải chịu thuế VAT cho khoản doanh thu của mình. Tuy nhiên, trước đây, theo Công văn 384 cũng do Tổng cục Thuế ban hành vào năm 2017 đã hướng dẫn rằng khoản doanh thu từ hoạt động hợp tác kinh doanh phải được phân định cho hai chủ thể, trong đó phần doanh thu của Grab phải chịu thuế GTGT 10%, còn phần doanh thu của đối tác tài xế xe hai bánh phải chịu thuế 3% theo phương pháp tính thuế trực tiếp áp dụng đối với cá nhân kinh doanh.
Grab lập luận việc xác định những đối tượng nào phải nộp thuế, người nộp thuế - chịu thuế VAT phải căn cứ vào Luật thuế VAT. Theo đó, quy định Grab phải nộp thuế cho toàn bộ doanh thu, bao gồm cả phần doanh thu của đối tác tài xế là không phù hợp với Luật Thuế VAT.
Không cần đến thông tư hướng dẫn
Ngày 15/12, trả lời Tiền Phong về lập luận của Grab, bà Tạ Thị Phương Lan, Phó Vụ trưởng Vụ Quản lý thuế doanh nghiệp nhỏ, vừa và hộ kinh doanh, cá nhân (Tổng cục Thuế) khẳng định không có chuyện ngành Thuế bất nhất trong thu thuế VAT.
Theo bà Lan, trước khi có Nghị định (NĐ) 126, để đảm bảo cho Uber, Grab và các hãng xe công nghệ nộp thuế vào ngân sách nhà nước (NSNN), ngành Thuế tạm thời ra Công văn 384 hướng dẫn theo căn cứ pháp lý tại thời điểm đó. Nay có NĐ 126 của Chính phủ thì phải áp dụng theo NĐ này. “Một văn bản của cơ quan quản lý Nhà nước trước khi ban hành đã trải qua nhiều đơn vị tham gia góp ý, xây dựng, thẩm định”, bà Lan nhấn mạnh.
Đại diện Tổng cục Thuế cho hay, việc tăng giá cước hay điều chỉnh mức chiết khấu là quyền của Grab vì họ hoạt động kinh doanh. Còn khi đánh giá tác động của NĐ 126, theo bà Lan, cơ quan soạn thảo nhận thấy không có tác động đến tăng nghĩa vụ thuế. Chính sách thuế VAT áp dụng cho ngành vận tải từ trước đến nay vẫn 10% không thay đổi.
Bình luận về ý kiến NĐ 126 chỉ nói tổ chức phải khai thay, nộp thay thuế VAT cho cá nhân, không nói rõ Grabbike, bà Lan giải thích: “Đúng là các văn bản hướng dẫn về kinh doanh vận tải chưa có quy định với đối tượng 2 bánh. Thế nhưng, về mặt pháp luật thuế, cá nhân có hoạt động kinh doanh, phát sinh doanh thu, lợi nhuận đều thuộc đối tượng phải chịu thuế. Việc Grab nói quy định của ngành Giao thông Vận tải chưa có điều chỉnh đối với xe 2 bánh không có nghĩa là ngành Thuế không được thu, trừ những đối tượng miễn thuế thì có quy định được miễn rõ ràng”.
Nhiều ý kiến của chuyên gia cũng cho rằng, việc Grab nâng giá cước, tăng chiết khấu trên mỗi cuốc xe của tài xế xe ôm là bất công vì tài xế không được khấu trừ tiền mua sắm xe cộ, xăng dầu, hao mòn tài sản,...Như vậy không khác gì đánh thuế doanh thu. Theo đại điện Tổng cục Thuế, tài xế xe ôm không thuộc diện kê khai sổ sách kế toán, hóa đơn chứng từ nên họ chỉ phải nộp thuế TNCN 1,5%.
Các hộ kinh doanh cũng vậy, nếu không thực hiện sổ sách kế toán thì họ cũng nộp trên doanh thu chứ không được trừ chi phí gì. “Nếu nộp thuế khoán trên doanh thu thì mức thuế cực thấp. Trong khi DN đã phải nộp thuế TNDN 20% trên chênh lệch (doanh thu trừ chi phí), nên thuế TNCN với trường hợp không sổ sách kế toán chỉ phải nộp 1,5%. Khi xây dựng mức thuế 1,5%, các tài xế đã được ngành Thuế trừ ngầm một khoản cố định rồi”, bà Lan giải thích.
Theo bà Lan, Grab có sự nhập nhèm trên chứng từ mỗi cuốc xe gửi cho tài xế như “phí sử dụng ứng dụng và thuế”, không nói rõ thuế bị trừ là bao nhiêu phần trăm. “Grab khai chỉ được hưởng 20%, trong khi tài xế hưởng 80% nhưng thực sự tài xế Grab hưởng chỉ khoảng 60-63%”, bà Lan nói.
Khi được hỏi tại sao các hãng xe khác không phản ứng gay gắt như Grab, đại diện Tổng cục Thuế cho biết, các hãng khác cũng đang âm thầm tăng giá cước. Song, Grab đang chiếm thị phần quá lớn, tài xế Grab quá đông nên khi DN tăng giá cước và chiết khấu là tài xế đồng loạt phản ứng.
Trước ý kiến cho rằng, “Bộ Tài chính, ngành Thuế cần có thông tư hướng dẫn cụ thể việc thực hiện NĐ 126”, bà Lan nói: “Bộ Tài chính nếu được giao soạn có thông tư hướng dẫn thì mới phải soạn. Còn với thuế VAT đã có quy định rõ ràng, không cần hướng dẫn thêm”.
Bảo vệ quyền chính đáng của tài xế
Giữa đông Hà Nội giá lạnh, nhiều tài xế vẫn chạy ngoài đường. Không ít tài xế Grab có lúc đã phải so mình đứng lại, cố lấy năng lượng để làm việc tiếp. Nhìn vào những gì họ cố gắng có thể thấy, họ vừa muốn nỗ lực để mưu sinh, song cũng vừa nỗ lực để làm việc dưới thương hiệu Grab. Một Grab cho biết, họ được yêu cầu mặc trang phục riêng và cũng phải đáp ứng nhiều yêu cầu khắt khe của phía Grab để trở thành thành viên của Grab.
Tuy nhiên, sau khi ngành Thuế siết thu nhập, doanh nghiệp tăng chiết khấu, các tài xế là người chịu thiệt lớn nhất. Họ như chết chẹt giữa tranh cãi còn gay gắt. Họ thuộc về Grab, làm cho Grab nhưng mọi quyền lợi của một lao động bình thường gần như không có gì ngoài được sử dụng ứng dụng công nghệ. Bảo hiểm, chế độ, sự quan tâm của cung cách quản lý của “ông chủ” đối với nhân viên ấm tình cấp trên cấp dưới khó có thể nói ở đây. “Thời công nghệ phải chăng là như vậy, là tất cả cũng sẽ thoát khỏi mọi quy định luật pháp, trong đó có cả Luật Lao động?”, một tài xế Grab cho biết.
Theo ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội vận tải ô tô Việt Nam, mấu chốt nằm ở chỗ hợp đồng giữa các tài xế Grabbike và Grab là đối tác tài xế, không phải là hợp đồng lao động chính thức giữa doanh nghiệp và người lao động. Do đó, các cơ quan quản lý cần xem xét lại các quy định về hợp đồng lao động giữa doanh nghiệp - tài xế nhằm: Bảo vệ quyền của chính doanh nghiệp, của hành khách, đặc biệt là của tài xế khi phát sinh các tranh chấp với doanh nghiệp cũng như đảm bảo thu đúng, thu đủ thuế vào ngân sách nhà nước.
Bộ GTVT mới đây đã có văn bản yêu cầu các DN quản lý các ứng dụng đặt xe công nghệ báo cáo về việc đăng ký kinh doanh vận tải theo quy định của Nghị định 10/2020.
(VNF) - Nhiều doanh nghiệp quyết định "nói không" với cổ tức trong kỳ ĐHĐCĐ thường niên năm 2026, bao gồm cả những đơn vị từng có chính sách cổ tức rất tốt cho cổ đông.
(VNF) - Mùa công bố báo cáo tài chính quý 1/2026 khép lại với nhiều điểm sáng đáng chú ý, khi lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ so với cùng kỳ năm trước. Đặc biệt, số lượng doanh nghiệp đạt mức lợi nhuận trên 10.000 tỷ đồng đã tăng đáng kể.
(VNF) - Các chuyên gia đều chung nhận định, thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) tại Việt Nam đang tồn tại những khoảng trống rất lớn về cấu trúc thị trường, cần phải có chính sách đủ hấp dẫn để nâng cao xếp hạng tín nhiệm, thu hút các nhà đầu tư nước ngoài.
(VNF) - Tổng CTCP Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) ghi nhận kết quả kinh doanh bứt phá trong quý I/2026, với lợi nhuận sau thuế đạt 8.265 tỷ đồng – mức cao nhất kể từ khi doanh nghiệp đi vào hoạt động, đồng thời vượt gấp nhiều lần kế hoạch năm.
(VNF) - Với tỷ lệ sở hữu hơn 51% tại Dược Hậu Giang, Taisho Pharmaceutical không chỉ nắm quyền chi phối hoạt động doanh nghiệp mà còn đều đặn thu về hàng trăm tỷ đồng cổ tức mỗi năm, biến khoản đầu tư này thành một trong những "mỏ tiền mặt" ổn định nhất trong chiến lược mở rộng tại Đông Nam Á.
(VNF) - Thị trường tài sản số tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn cạnh tranh sôi động khi nhiều doanh nghiệp tăng tốc hoàn thiện hồ sơ, nâng vốn và tái cấu trúc để tham gia thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa.
(VNF) - Ngay từ những tháng đầu năm 2026, hàng loạt thương vụ thâu tóm, chuyển nhượng các doanh nghiệp, thương hiệu lớn đã được hoàn tất, tiếp tục khuấy động thị trường M&A trong nước.
(VNF) - Tập đoàn Tài chính Shinhan ghi nhận kết quả kinh doanh quý 1/2026 tích cực, với lợi nhuận ròng vượt kỳ vọng nhờ đà tăng trưởng mạnh của thu nhập ngoài lãi.
(VNF) - Thủ tướng Lê Minh Hưng chỉ đạo Bộ Tài chính triển khai các giải pháp mang tính đột phá nhằm nâng thị trường chứng khoán thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn chủ lực của nền kinh tế, qua đó tạo nền tảng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội.
(VNF) - Trong quý I/2026, hoạt động đầu tư vàng miếng và vàng xu tại Việt Nam ghi nhận mức giảm mạnh nhất trong khu vực, giảm 24% so với cùng kỳ năm trước do giá vàng tăng kỷ lục.
(VNF) - Năm 2025, tổng giá trị tài sản bị chiếm đoạt từ có thể vượt 17 tỷ USD với nhiều vụ việc nhắc tên Lazarus – nhóm tin tặc khét tiếng thị trường tiền mã hóa.
(VNF) - Tập đoàn Keppel đã chính thức khởi kiện các đối tác tại liên doanh dự án Thành phố Đế vương (Empire City) liên quan đến khoản tiền nợ thuế 6.877 tỷ đồng.
(VNF) - Thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) Việt Nam đang ở trong giai đoạn tái cấu trúc quan trọng sau chu kỳ tăng trưởng nóng và những biến động gây sụt giảm niềm tin.
(VNF) - Chính phủ ước tính nếu kéo dài thời gian áp dụng mức ưu đãi thuế với xe dưới 24 chỗ chạy bằng pin đến hết năm 2030, số giảm thu ngân sách là khoảng 10.000 tỷ đồng/năm.
(VNF) - Không còn khoản thu đột biến từ thanh lý tàu như năm trước, Công ty CP Vận tải biển Việt Nam dự kiến lợi nhuận năm 2026 giảm gần 28% dù doanh thu vẫn tăng mạnh. Kế hoạch này phản ánh áp lực từ biến động thị trường vận tải biển và sự phụ thuộc lớn vào các nguồn thu bất thường trong cơ cấu lợi nhuận của doanh nghiệp.
(VNF) - VN-Index tăng mạnh trước kỳ nghỉ lễ nhờ sự thăng hoa của nhóm cổ phiếu họ Vin. Dòng tiền vẫn co cụm trong khi áp lực bán lan rộng ở phần lớn các nhóm ngành.
(VNF) - Tại ĐHĐCĐ thường niên năm 2026, SCIC cho biết Nhựa Tiền Phong nằm trong kế hoạch thoái vốn của SCIC. Khi thoái vốn, SCIC sẽ thực hiện đấu giá công khai theo quy định.
(VNF) - Nhiều doanh nghiệp quyết định "nói không" với cổ tức trong kỳ ĐHĐCĐ thường niên năm 2026, bao gồm cả những đơn vị từng có chính sách cổ tức rất tốt cho cổ đông.
(VNF) - Sân vận động PVF được khởi công vào tháng 10/2025, với sức chứa lên tới 60.000 chỗ ngồi, nằm trong quần thể tổ hợp thể thao - dịch vụ rộng khoảng 92ha tại Hưng Yên.