Trung Quốc đầu tư suy yếu, Fitch Ratings phát cảnh báo nghiêm trọng

Theo số liệu mới nhất, chỉ số đầu tư tài sản cố định (FAI) của Trung Quốc trong năm 2025 đã giảm 3,8%, xuống còn 48,52 nghìn tỷ nhân dân tệ (tương đương khoảng 6,8 nghìn tỷ USD). Đây là lần sụt giảm theo năm đầu tiên trong nhiều thập kỷ, phản ánh rõ sự suy thoái ngày càng nghiêm trọng của thị trường bất động sản, đồng thời cho thấy tác động từ việc Bắc Kinh siết chặt kiểm soát vay nợ của chính quyền địa phương, vốn từng là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế.

Fitch cho biết sự lao dốc mạnh của đầu tư trong nửa cuối năm 2025 đã khiến rủi ro tín dụng gia tăng rõ rệt trên nhiều lĩnh vực, bao gồm cả khu vực chính phủ. Trước đó, vào tháng 4, cơ quan xếp hạng này đã hạ xếp hạng tín nhiệm quốc gia của Trung Quốc từ “A+” xuống “A”, với lý do tình hình tài khóa suy yếu và nợ công gia tăng.

Theo Fitch, triển vọng tăng trưởng của một số lĩnh vực đang “xấu đi” do nhu cầu nội địa yếu, áp lực giảm phát lan rộng và sự suy thoái kéo dài của thị trường bất động sản.

Nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đã mất đà trong quý cuối năm 2025, khi tăng trưởng GDP chỉ đạt 4,5%, ghi nhận mức thấp nhất trong vòng 3 năm.

Bất động sản tiếp tục là điểm nghẽn lớn

Trong lĩnh vực đầu tư bất động sản, dòng vốn FAI đã giảm năm thứ 4 liên tiếp, với mức giảm mạnh 17,2% so với cùng kỳ năm trước. Sự suy yếu kéo dài của thị trường nhà ở tiếp tục làm tê liệt hoạt động xây dựng, kéo theo khó khăn cho các doanh nghiệp cung ứng vật liệu và dịch vụ thượng nguồn.

Doanh số bán nhà ở trên toàn quốc trong năm 2025 chỉ đạt khoảng 7,3 nghìn tỷ nhân dân tệ (xấp xỉ 1 nghìn tỷ USD), ghi nhận mức thấp nhất kể từ năm 2015. Trong khi đó, giá nhà ở thứ cấp tiếp tục xu hướng giảm sâu, làm xói mòn niềm tin của người mua.

Cuộc khủng hoảng bất động sản cũng đã đẩy nhiều nhà phát triển vào tình trạng tài chính bấp bênh. Tháng trước, Fitch đã hạ xếp hạng tín nhiệm của China Vanke, từng là nhà phát triển lớn nhất Trung Quốc, xuống mức “vỡ nợ có điều kiện”, sau khi doanh nghiệp này tìm cách gia hạn thời hạn thanh toán trái phiếu trong nước.

Đầu tháng này, Fitch tiếp tục hạ xếp hạng tín nhiệm của Dalian Wanda Commercial Management Group và Wanda Commercial Properties xuống mức "vỡ nợ giới hạn", sau khi hoàn tất các giao dịch hoán đổi nợ khó đòi. Tuần trước, Jingrui Holdings cũng đã bị yêu cầu giải thể hoạt động tại Hồng Kông.

Fitch dự báo GDP của Trung Quốc sẽ tăng khoảng 4,1% trong thời gian tới, chủ yếu nhờ cán cân thương mại ròng được cải thiện, trong bối cảnh tiêu dùng nội địa vẫn trì trệ. Tuy nhiên, cơ quan này cảnh báo rằng nếu tình trạng suy giảm hai chữ số kéo dài của FAI tiếp diễn, nền kinh tế sẽ khó duy trì mức tăng trưởng 4%–5% trong năm 2026.

Ở chiều ngược lại, Goldman Sachs cho rằng những lo ngại về sự sụt giảm đầu tư có thể đang bị phóng đại. Theo ngân hàng này, một phần nguyên nhân có thể đến từ việc “điều chỉnh thống kê đối với dữ liệu từng bị báo cáo quá mức trong quá khứ, thay vì phản ánh một sự chậm lại thực sự của hoạt động kinh tế”.

Gánh nặng tài chính của chính quyền địa phương

Ông Samuel Kwok, Giám đốc điều hành mảng Tài chính công quốc tế khu vực châu Á – Thái Bình Dương của Fitch Ratings, nhận định rằng các phương tiện tài chính của chính quyền địa phương (LGFV) vẫn còn rất xa mới có thể tự chủ trong việc trả nợ. Hiện các khoản nợ này được Fitch đánh giá dựa trên giả định rằng chính quyền trung ương sẽ can thiệp nếu rủi ro gia tăng.

Theo ông Kwok, một gói kích thích tài khóa “mạnh tay hơn dự kiến”, được tài trợ bằng việc gia tăng nợ công địa phương, có thể khiến triển vọng của các doanh nghiệp nhà nước, chính quyền địa phương và các LGFV xấu đi, đặc biệt nếu nguồn vốn vay mới tiếp tục được rót vào các khoản đầu tư mang tính chính sách, vượt quá khả năng hỗ trợ tài chính thực tế của địa phương.

Đầu tư phi chính sách được hiểu là các dự án được tài trợ ngoài ngân sách, thông qua LGFV, thay vì chi tiêu ngân sách trực tiếp nhằm đạt các mục tiêu chính sách của chính phủ.

Trong những năm gần đây, chính quyền địa phương đã chịu cú sốc lớn khi nguồn thu từ bán đất sụt giảm mạnh. Cùng với đó, việc Bắc Kinh siết chặt kiểm soát LGFV đã làm hạn chế đáng kể khả năng đầu tư của địa phương vào hạ tầng.

Theo bà Erica Tay, Giám đốc nghiên cứu kinh tế vĩ mô tại Maybank, tổng vốn đầu tư tài sản cố định không bao gồm bất động sản đã giảm 0,5% trong năm 2025, khi chi tiêu vốn từ ngân sách nhà nước bị thu hẹp do các địa phương ưu tiên trả nợ.

Bà Tay cho rằng, các nỗ lực của Bắc Kinh nhằm thúc đẩy xây dựng hạ tầng cho nền kinh tế số có thể giúp đầu tư công phục hồi nhẹ trong năm 2026, qua đó bù đắp một phần sự suy yếu kéo dài của lĩnh vực xây dựng bất động sản.

Fitch lưu ý rằng, dù việc đầu tư chậm lại của chính quyền địa phương có thể kìm hãm tăng trưởng tại một số “vùng kinh tế yếu hơn”, song việc siết chặt giới hạn vay mới về dài hạn có thể giúp cải thiện hồ sơ tín dụng của một số LGFV.

Ngân hàng đối mặt áp lực chất lượng tài sản

Fitch cũng cảnh báo rằng việc thúc đẩy tăng trưởng tín dụng quá mạnh có thể gây bất lợi cho hệ thống ngân hàng, khi biên lãi ròng bị thu hẹp hoặc đòn bẩy tài chính gia tăng đáng kể trên toàn hệ thống.

Theo cơ quan này, nếu đầu tư tiếp tục suy thoái sâu hơn và kéo theo tỷ lệ thất nghiệp tăng mạnh, chất lượng tài sản của các ngân hàng có thể bị ảnh hưởng, đặc biệt đối với các khoản thế chấp nhà ở và các chứng khoán được bảo đảm bằng tài sản. Tuy vậy, Fitch dự báo chất lượng tài sản ngân hàng chỉ “suy giảm nhẹ, nếu có”.

Tỷ lệ thất nghiệp toàn quốc của Trung Quốc trong năm 2025 đã tăng nhẹ lên 5,2%, so với mức 5,1% của năm trước đó.

Dù vậy, Fitch cho rằng Trung Quốc nhiều khả năng sẽ tiếp tục duy trì lập trường thận trọng trong điều hành chính sách tiền tệ. Các ngân hàng được kỳ vọng sẽ ưu tiên khách hàng có chất lượng tín dụng cao, thay vì chạy theo mục tiêu tăng trưởng cho vay – một cách tiếp cận được đánh giá là giúp giữ cho chất lượng tài sản của hệ thống nhìn chung ổn định.

Cơ quan xếp hạng tín nhiệm dự báo ngân hàng trung ương Trung Quốc sẽ cắt giảm thêm 20 điểm cơ bản đối với lãi suất repo ngược kỳ hạn 7 ngày trong năm nay, đưa mức lãi suất này xuống khoảng 1,2%. Tuy nhiên, dư địa nới lỏng mạnh hơn được cho là hạn chế, trong bối cảnh lợi nhuận của các ngân hàng đã chịu áp lực đáng kể.