Theo Nghị quyết 33/NQ-CP ngày 15/9/2019 của Chính phủ về thí điểm tự chủ toàn diện thì có 4 bệnh viện thuộc Bộ Y tế sẽ thực hiện chính sách này. Đến nay, mới có 2 bệnh viện thực hiện thí điểm là bệnh viện K và bệnh viện Bạch Mai.
Những lo lắng xung quanh việc nếu không có sự góp sức của tư nhân, các bệnh viện công sẽ không thể mua sắm được các trang thiết bị y tế đắt tiền, là có cơ sở và hợp lý. Nhưng cũng cần phải thấy rằng, sự nhập nhằng, công - tư lẫn lộn đã gây ra những thiệt hại to lớn cho ngành y tế khi một loạt bác sĩ giỏi, lãnh đạo đầu ngành vướng vòng lao lý.
Đã là “tư” thì phải đặt nặng yếu tố lợi nhuận; từ đó khó tránh khỏi việc “vẽ” ra các dịch vụ, lạm dụng chỉ định xét nghiệm, kê đơn không cần thiết để thu được nhiều tiền hơn từ người bệnh, từ bảo hiểm y tế. Sẽ không có một quy trình nào đủ hiệu quả để ngăn những biến tướng đó, bởi quy trình quá chặt thì sợ sai, sợ thanh tra, kiểm tra sẽ làm tê liệt hoạt động mua sắm, đấu thầu thuốc và thiết bị y tế, quy trình lỏng thì bệnh nhân tiếp tục là nạn nhân, y đức tiếp tục tha hóa.
Thật ra, ở bất cứ nước nào cũng có hai hệ thống gồm công và tư. Trong tư chia ra hai loại, đó là lợi nhuận và phi lợi nhuận. Trong thực tế, không có một nước nào lại cho phép đưa tư nhân vào bệnh viện công như ở Việt Nam và cũng không có nước nào yêu cầu bệnh viện công phải tự chủ, phải làm kinh doanh.
Về mặt tổ chức, nếu hệ thống công - tư trong y tế không được minh bạch hóa sẽ làm hỏng hệ thống y tế công. Trong khoảng 5 năm hoặc thậm chí 10 năm nữa, người thu nhập thấp sẽ là người chịu thiệt, lúc ấy các bệnh viện công ngày càng thui chột, đạo đức y tế sẽ đi xuống. Và nếu cứ như thực tế hiện nay, đừng bao giờ nói đến chuyện đạo đức, bởi ngay trong các bệnh viện công không có một động lực nào để khuyến khích nhân viên tuân thủ các giá trị đạo đức.
Khi cho kinh doanh, lãnh đạo bệnh viện sẽ rơi vào áp lực lợi nhuận, từ đó tạo ra các dịch vụ và ít nhiều có sự “móc ngoặc, ăn chia” phần trăm hoa hồng để đưa máy móc vào vận hành. Câu chuyện lạm dụng chỉ định là điều tất yếu.
Những vấn đề đặt ra là chúng ta đã sai ở đâu? Vì sao lại dẫn đến tình trạng này? Tôi cho rằng việc đặt vấn đề tự chủ ở bệnh viện công đã sai ngay từ triết lý ban đầu, bởi dịch vụ công thì không thể yêu cầu tự chủ được. Đã tự chủ để có nguồn thu thì phải kinh doanh, phải có lợi nhuận. Khi bệnh viện phải tạo ra các dịch vụ để có lợi nhuận, điều đó đã dẫn đến thực trạng hiện khá phổ biến là trong cùng bệnh viên công, có người bệnh được thuê nằm riêng một phòng rộng rãi, đầy đủ tiện nghi, có cả chỗ để xe ô tô, trong khi những bệnh nhân khác chen chúc 2 - 4 người/giường.
Trong bệnh viện công lập, nơi nhà nước đầu tư từ đất đai đến cơ sở vật chất, máy móc, thiết bị, tình trạng người có tiền được hưởng giá dịch vụ rẻ (so với tư nhân), được ưu tiên chăm sóc, là rất bất bình đẳng. Do đó, điều mà chúng ta cần giải quyết là làm sao để nâng hiệu quả vận hành bệnh viện công, chứ không phải là thực hiện tự chủ trong bệnh viện công.
Để giải quyết vấn đề trên, không phải bằng cách lẫn lộn công - tư, mà phải khắc phục bằng giải pháp chính sách ở cấp độ nền tảng hơn với hai giải pháp song song.
Đó là một mặt, khuyến khích xã hội hóa đúng bản chất, bằng cách tạo môi trường cho bệnh viện tư phát triển. Mặt khác, trả bệnh viện công về đúng bản chất “công”, là chỉ cung cấp dịch vụ y tế công cho những nhóm người dân nhất định, ở một mức độ chất lượng cơ bản. Không thể đòi hỏi bệnh viện công vừa đồng thời phục vụ đối tượng phổ thông, lại vừa có chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh tối ưu.
Với bệnh viện công, cần từng bước giới hạn đối tượng phục vụ là những nhóm dân cư có thu nhập trung bình hoặc thu nhập thấp và đáp ứng mức độ chăm sóc y tế cơ bản. Bệnh viện công không thể bố trí riêng mỗi bệnh nhân một phòng, mà phải chấp nhận nằm phòng chung, miễn là đáp ứng mỗi giường một người. Nhà nước sẽ có trách nhiệm đầu tư đầy đủ để bệnh viện công đáp ứng mức độ cơ bản đó.
Đương nhiên, mục tiêu này cần có lộ trình để thực hiện từng bước: chỉ khi y tế ngoài công lập phát triển mạnh, đáp ứng được nhu cầu người dân, thì bệnh viện công mới có thể thu hẹp phạm vi phục vụ vào các nhóm ưu tiên.
Vài thập kỷ trước, khi khu vực y tế tư còn yếu, ngân sách thiếu tiền thì liên kết công - tư giúp hài hòa lợi ích giữa 2 bên. Nhưng hiện nay, khu vực y tế tư nhân đã phát triển mạnh mẽ với nhiều phân khúc, từ cao cấp đến cơ bản, đáp ứng các nhu cầu khám chữa bệnh của người dân. Thậm chí, nhiều bệnh viện tư còn chú ý đầu tư, mua sắm các trang thiết bị y tế hiện đại nhất để thực hiện các kỹ thuật cao.
Y tế tư nhân sẽ nhanh chóng phát triển hơn nữa, mở rộng mạng lưới đến tận vùng nông thôn, miền núi, khi chúng ta có chính sách hợp lý, chú trọng vào tạo lập môi trường cạnh tranh công bằng, bình đẳng, như minh bạch và bình đẳng tiếp cận nguồn chi trả của Bảo hiểm xã hội Việt Nam.
Đặc biệt, thị trường dịch vụ y tế tư nhân cần là một thị trường có cạnh tranh, với nhiều phân khúc khách hàng, nhiều mức giá. Vì thế, không thể kiểm soát hành chính về giá cả đối với dịch vụ y tế tư nhân. Công cụ kiểm soát chỉ có thể là tiêu chuẩn, quy chuẩn và đánh giá chất lượng dịch vụ chứ không thể kiểm soát giá.
Không lo việc tự định giá của y tế tư nhân sẽ ảnh hưởng tới quyền lợi người bệnh, vì người bệnh có quyền lựa chọn dịch vụ khám chữa bệnh cho cá nhân. Nếu giá dịch vụ khám chữa bệnh của bệnh viện này đưa ra không hợp lý, bệnh nhân sẽ chọn bệnh viện khác.
Thay vì yêu cầu tự chủ, thì tiêu chí để đánh giá bệnh viện công là hiệu quả vận hành và hiệu quả hoạt động. Tính đúng, tính đủ chi phí dịch vụ y tế, từ đó bảo hiểm y tế trả mức cơ bản; phần vượt quá người dân tự bù đắp – là yêu cầu bắt buộc. Thiết kế chính sách theo hướng: các bệnh viện công phải cạnh tranh lẫn nhau và cạnh tranh với bệnh viện tư trong việc tiếp cận nguồn chi trả từ Quỹ Bảo hiểm y tế, cũng là một giải pháp nâng cao hiệu quả khác.
Tiến trình này sẽ mất thời gian, nhưng chắc chắn khả thi. Đến lúc đó, người dân muốn dùng các kỹ thuật cao sẽ vào bệnh viện tư. Điều này mới thực sự là xã hội hóa y tế đúng nghĩa khi tư nhân được cung cấp dịch vụ y tế cho những nhóm đối tượng có khả năng chi trả và có nhu cầu cao hơn mức cơ bản.
Quỹ Bảo hiểm y tế sẽ chi trả phí dịch vụ cơ bản dù người dân vào bệnh viện công hay tư, còn người bệnh sẽ phải chi trả phần phí dịch vụ tăng thêm. Người dân được quyền lựa chọn dùng mức bảo hiểm y tế chi trả cơ bản để đến bệnh viện công hay bệnh viện tư. Trường hợp những bệnh nhân nghèo, cận nghèo không đủ tiền chi trả, thì các nguồn từ thiện nguyện sẽ hỗ trợ để giải quyết một phần. Thực tế, bệnh nhân nghèo vào bệnh viện công, thì cũng không được miễn phí.
Đã đến lúc xem lại tư duy tiếp cận. Việc “đại phẫu” ngành y cần được thảo luận và nhìn sâu lại từ gốc chính sách, từ những triết lý gốc rễ nhất.
Tags:
(VNF) - Aeon, nhà bán lẻ lớn nhất Nhật Bản, đang đặt cược lớn vào Việt Nam, xác định đây là một trong những thị trường ưu tiên hàng đầu nhờ tốc độ tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ và quá trình hiện đại hóa nhanh chóng của ngành bán lẻ.
(VNF) - Volvo ES90 được định vị ở phân khúc sedan thuần điện hạng sang, cạnh tranh trực tiếp với các đối thủ như BMW i5, Mercedes-Benz EQE/ EQS hay Lexus ES 500e. Trong khi đó, EX90 cạnh tranh với Mercedes EQE.
(VNF) - Ngày 28/9, tại TP.HCM, Tập đoàn TTC và Liên danh NIG - Bsquare đã ký kết hợp tác toàn diện, đánh dấu bước tiến mới trong quan hệ giữa các bên.
(VNF) - Bộ Công Thương đề xuất chuyển toàn bộ số dư Quỹ bình ổn giá xăng dầu từ các doanh nghiệp đầu mối về tài khoản riêng tại Kho bạc Nhà nước, đồng thời kiểm toán độc lập để xác định chính xác số dư trước khi xử lý.
(VNF) - Giá vàng trong nước tiếp tục chững lại trong phiên đầu tuần, bất chấp giá vàng thế giới liên tục "đi lùi".
(VNF) - MyTV chính thức sở hữu bản quyền phát sóng FIFA ASEAN Cup 2026, mang đến cho khán giả cơ hội theo dõi trực tiếp và trọn vẹn các trận đấu của giải, đặc biệt là hành trình của Đội tuyển Việt Nam.
(VNF) - Điện mặt trời áp mái đang được thúc đẩy mạnh, nhưng điện sản xuất không trùng thời điểm sử dụng đang trở thành nút thắt của nhiều dự án.
(VNF) - Cán cân thương mại Việt Nam - UAE tiếp tục duy trì thặng dư lớn, cho thấy lợi thế xuất khẩu của Việt Nam tại thị trường Trung Đông.
(VNF) - Kết thúc tuần, giá bạc thế giới suy yếu trước sức ép kép từ đồng USD tăng giá và lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ đi lên.
(VNF) - Sau sáp nhập, Quảng Ngãi hình thành không gian du lịch đặc biệt, kéo dài từ đại ngàn Măng Đen đến biển đảo Lý Sơn. Tuy nhiên, để biến lợi thế “rừng - biển” thành động lực tăng trưởng, địa phương được khuyến nghị phải thay đổi tư duy phát triển, tái cấu trúc sản phẩm và tăng cường liên kết vùng.
(VNF) - Giá vàng thế giới trải qua một tuần khó khăn khi mọi nỗ lực trụ vững trên mốc 4.350 USD/ounce đều thất bại trước áp lực từ lợi suất trái phiếu Mỹ tăng, kỳ vọng Fed giữ lập trường cứng rắn.
(VNF) - Chỉ hơn một giờ trước khi đội tuyển Việt Nam bước vào trận ra quân tại FIFA ASEAN Cup 2026, bài toán bản quyền truyền hình của giải đấu tại thị trường Việt Nam mới có lời giải. Thương vụ được chốt sau nhiều tuần giằng co quanh mức giá từng được chào lên tới khoảng 3 triệu USD, tương đương gần 80 tỷ đồng.
(VNF) - Việt Nam đang tiến hàng sửa đổi Luật An toàn thực phẩm, trong đó dự kiến bổ sung trách nhiệm đối với các nền tảng giao đồ ăn như Grab, Shopee và Green SM, từ công khai thông tin người bán đến tiếp nhận phản ánh của khách hàng và người giao hàng.
(VNF) - Giá vàng trong nước dao động trong biên độ hẹp vào phiên sáng 26/9 sau nhiều phiên tăng, giảm trái chiều.
(VNF) - Kết quả kinh doanh 8 tháng với doanh thu tăng 52%, lợi nhuận tăng hơn hai lần và đòn bẩy tài chính tiếp tục giảm đang cho thấy những chuyển biến rõ nét tại Masan Group (HOSE: MSN). Cùng với việc được các định chế tài chính đánh giá cao tại IR Awards 2026, doanh nghiệp đang từng bước củng cố niềm tin bằng các kết quả có thể đo lường.
(VNF) - Một căn bếp mới tại điểm trường Nà Chao, Tuyên Quang mang đến điều kiện tốt hơn cho những bữa ăn bán trú của hơn 50 học sinh. Với Công ty Cổ phần Chứng khoán Nhất Việt (VFS), đây cũng là một dấu mốc tiếp nối hành trình đồng hành cùng trẻ em vùng khó, từ những hỗ trợ về tri thức, công nghệ đến cơ sở vật chất thiết thực.
(VNF) - Quản lý điểm bán chỉ hiệu quả khi xác định đúng phạm vi, đối tượng và lộ trình, để mục tiêu giảm tiếp cận thuốc lá không tạo thêm rào cản khó thực thi.
(VNF) - Trong cuộc đua MPV ngày càng khốc liệt, khi doanh số được chia sẻ cho nhiều lựa chọn khác, Toyota Veloz Cross vẫn duy trì đà tăng trưởng nhờ khả năng đáp ứng đa dạng nhu cầu sử dụng và các chính sách bán hàng được duy trì xuyên suốt.
(VNF) - Từ một doanh nghiệp có vốn điều lệ 20 tỷ đồng cùng sự tham gia của cổ đông gắn liền với tên tuổi nghệ sĩ nổi tiếng, đến đường dây sản xuất hàng giả quy mô hơn 1.000 tấn vừa bị triệt phá, vụ án tại Thanh Hóa đang đặt ra nhiều câu hỏi lớn về quản trị doanh nghiệp, lỗ hổng giám sát dòng vốn và những "tấm bình phong" tạo dựng niềm tin trên thị trường.
(VNF) - Sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng toàn cầu, cùng đà tăng trưởng của các ngành điện tử, ô tô và công nghiệp, đang mở rộng dư địa cho logistics Việt Nam. Theo DHL Supply Chain (thuộc Tập đoàn DHL - Đức) , đây cũng là những lý do quan trọng đằng sau quyết định xây dựng khu phức hợp logistics lớn nhất Đông Nam Á tại Việt Nam.
(VNF) - Giữa lúc thị trường bất động sản đang trải qua nhịp điều chỉnh, việc chỉ trong một ngày, một môi giới vừa chốt liền 2 căn Vinhomes với tổng giá trị gần 20 tỷ đồng cho thấy một thực tế rõ ràng: dòng tiền chưa từng rút lui, chỉ đang chảy về các dự án đủ uy tín. Xu hướng này mở ra không gian rộng lớn cho những môi giới bản lĩnh, biết chọn đúng chủ đầu tư để đồng hành.
(VNF) - Đà giảm của giá vàng thế giới vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại khi tiếp tục "đổ đèo" trong phiên sáng 25/9.
(VNF) - Đối với UAE, yêu cầu Halal tập trung chủ yếu vào thực phẩm, đồ uống, nông sản chế biến, thủy sản, mỹ phẩm, dược phẩm và thực phẩm bổ sung.
(VNF) - Vietjet ký kết thoả thuận với Starlink để đưa Internet tốc độ cao lên bầu trời. Theo đó, Vietjet cung cấp miễn phí cho hành khách trên tất cả các chuyến bay của các hãng hàng không mang thương hiệu Vietjet. Giai đoạn đầu, Starlink sẽ được trang bị trên 120 tàu bay Vietjet và tiếp tục triển khai trên toàn đội tàu tương lai.
(VNF) - Từ vùng cao đến biên giới, hải đảo, gần 40.000 trẻ em khắp cả nước đã được tham gia các hoạt động vui hội trăng rằm, trải nghiệm những sân chơi bổ ích và đón nhận các phần quà dinh dưỡng từ Vinamilk. Trong đó, chương trình "Trăng về đại ngàn - Vui hội Trung thu" dành cho trẻ em thụ hưởng Quỹ sữa Vươn cao Việt Nam tại Đắk Lắk là một điểm nhấn, góp phần mang đến cho các em một mùa Trung thu ý nghĩa.
(VNF) - Aeon, nhà bán lẻ lớn nhất Nhật Bản, đang đặt cược lớn vào Việt Nam, xác định đây là một trong những thị trường ưu tiên hàng đầu nhờ tốc độ tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ và quá trình hiện đại hóa nhanh chóng của ngành bán lẻ.
(VNF) - Thanh Hà Cienco 5 đang được đẩy mạnh xây dựng, với nhiều dãy liền kề, biệt thự dần hiện hữu. Đây cũng là địa điểm được Hà Nội dự kiến bố trí nhà ở cho cư dân tại các dự án sai phạm của Mường Thanh trong trường hợp phải di dời.
