'Xanh hóa' bao bì: Chi phí lớn, công nghệ mới cần nhân lực trình độ cao

Hơn 41% người tiêu dùng sẵn lòng ưu tiên sản phẩm có bao bì 'xanh'

Chia sẻ tại hội thảo "Lộ trình chính sách và giải pháp thực tiễn cho ngành bao bì hướng tới mục tiêu Net Zero", đánh giá về bối cảnh ngành bao bì, bà Nguyễn Như Hảo, Quản lý thương mại, Phòng Giải pháp bao bì – Rieckermann Việt Nam cho biết tại Việt Nam, bao bì nhựa dự kiến sẽ tăng từ 10,07 triệu tấn (năm 2023) lên 15,09 triệu tấn (năm 2028), với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) là 8,44%.

Trên thực tế, theo bà Hảo, người tiêu dùng với nhận thức ngày càng cao, quan tâm đến vấn đề môi trường. Nghiên cứu của Vietnam Report cho thấy hơn 41% người tiêu dùng sẵn lòng ưu tiên sản phẩm có bao bì thân thiện với môi trường và 57% sẵn sàng chi trả nếu giá không quá chênh lệch so với sản phẩm thông thường. Đối với các cam kết quốc gia và quốc tế về môi trường, Việt Nam đã tham gia các cam kết quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính, hướng tới mục tiêu Net Zero.

Về tính cấp thiết của các giải pháp giảm phát thải, bà Hảo cho rằng lợi ích của việc triển khai ngay các giải pháp giảm phát thải sẽ giúp doanh nghiệp (DN) giảm chi phí vận hành, tăng hiệu năng sản xuất, giảm phát thải carbon và giảm thiểu rủi ro đến từ việc phát thải. Các giải pháp cũng sẽ giúp DN giảm rủi ro pháp lý, tăng lợi thế cạnh tranh, đặc biệt ở thị trường xuất khẩu.

Ông Hoàng Minh Anh Tú – Tổng giám đốc Alta Group cũng cho hay ngành bao bì phát triển nhanh với tốc độ trung bình 15-20% mỗi năm. Theo đó, lượng rác thải bao bì tăng nhanh đã gây ra áp lực lên môi trường.

Theo cam kết của Chính phủ Việt Nam tại Hội nghị Thượng đỉnh về Biến đổi Khí hậu lần thứ 26 (COP26), Việt Nam hướng tới mục tiêu đạt mức phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050 cũng đã đặt ra yêu cầu cấp bách về chuyển đổi xanh trong sản xuất bao bì và trong sử dụng bao bì.

Về lợi ích môi trường, theo ông Tú, việc chuyển đổi xanh trong sản xuất bao bì sẽ giúp giảm lượng chất thải rắn, ngăn chặn ô nhiễm đất và nước, tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên. Cùng với đó, giảm áp lực lên các bãi chôn lấp rác; giảm rác thải nhựa khó phân hủy; bảo vệ các hệ sinh thái tự nhiên; đồng thời giúp tái chế và tái sử dụng vật liệu hạn chế khai thác tài nguyên mới.

Về lợi ích kinh tế, việc chuyển đổi xanh trong sản xuất bao bì cũng sẽ giúp nâng cao giá trị thương hiệu, thu hút người tiêu dùng ưu tiên các sản phẩm xanh, góp phần tăng trưởng bền vững. Bên cạnh đó, mở rộng thị trường và cơ hội xuất khẩu đặc biệt sang các quốc gia có tiêu chuẩn môi trường nghiêm ngặt.

Cũng theo đại diện Alta, việc chuyển đổi xanh trong sản xuất bao bì còn giúp DN giảm chi phí xử lý rác thải nhờ khả năng tự phân hủy hoặc tái chế hiệu quả của sản phẩm; giảm các loại phí môi trường liên quan.

Tuy nhiên, ông Tú cũng cho hay, DN gặp nhiều thách thức khi triển khai ứng dụng bao bì nhãn sinh thái. Theo đó, đối với nhà sản xuất, việc sử dụng bao bì sinh thái có vốn đầu tư ban đầu lớn, chi phí máy móc và thiết bị cao. Ngoài ra, việc "xanh hoá" trong năng lượng và trong hoạt động sản xuất cùng công nghệ tiên tiến cũng đòi hỏi nhân lực trình độ cao. Bên cạnh đó, các DN cũng đều gặp khó khăn trong việc phổ biến công nghệ. Trên thực tế, công nghệ sản xuất bao bì phân hủy sinh học chưa phổ biến và khó khăn trong việc tìm kiếm nhà cung cấp thiết bị và nguyên liệu. Cùng với đó, việc thiếu đội ngũ kỹ thuật có chuyên môn là vấn đề các DN cũng thường xuyên gặp phải.

Về chi phí, ông Tú chỉ ra, DN tham gia chuyển đổi xanh trong sản xuất bao bì cũng bị vướng mắc trong vấn đề chi phí sản xuất cao. Thông thường, chuyển đổi sang nguyên liệu thân thiện với môi trường đòi hỏi chi phí cao bởi vật liệu nhựa sinh học đắt đỏ; cụ thể, PLA, PBAT và vật liệu từ tinh bột đắt hơn nhựa thông thường. Bên cạnh đó, các DN cũng gặp áp lực cạnh tranh về giá, giá thành sản phẩm tăng gây áp lực.

Về thói quen tiêu dùng, trên thực tế, người tiêu dùng cũng chưa sẵn sàng thay đổi và vẫn có thói quen ưa chuộng sản phẩm bao bì giá rẻ và tiện lợi. Thị trường hiện nay, người tiêu dùng vẫn khó tiếp cận bao bì sinh thái do sự ưa chuộng sản phẩm bao bì truyền thống. Theo đó gây hạn chế trong tiếp cận bao bì nhãn sinh thái.

Chuyển giao công nghệ để giảm giá bao bì

Đưa ra giải pháp, ông Tú cho rằng đối với nhà sản xuất, cần có sự hỗ trợ từ Chính phủ, trong đó bao gồm các chính sách ưu đãi thuế, nguồn vốn vay lãi suất thấp, trợ cấp tài chính.

Ngoài ra, theo ông Tú, DN cũng cần chuyển giao công nghệ sản xuất xanh với mục tiêu giảm giá thành bao bì. Bên cạnh đó, triển khai các chương trình đào tạo và tập huấn, đào tạo kỹ thuật viên, tập huấn nhân viên DN. Cùng với đó, áp dụng tiêu chuẩn sản xuất nhãn sinh thái và tăng cường hợp tác quốc tế, tiếp thu công nghệ từ các nước phát triển; học hỏi kinh nghiệm sản xuất.

Đối với người tiêu dùng, cần nâng cao nhận thức cộng đồng thông qua các chương trình truyền thông, giáo dục và quảng bá rộng rãi; đẩy mạnh chương trình sống xanh với việc sử dụng bao bì nhãn sinh thái hoặc khuyến khích tái chế và ưu tiên các sản phẩm xanh trong các chương trình kích cầu.

Chia sẻ tại hội thảo, ông Phạm Hồng Quân, Sáng lập viên RACE TO NET ZERO cũng cho hay thị trường carbon sẽ giúp thúc đẩy DN đầu tư vào các dự án giảm phát thải, góp phần đạt mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam. Bên cạnh đó, tạo ra cơ hội thu hút đầu tư vào các dự án xanh, thúc đẩy phát triển kinh tế và xã hội; giúp DN Việt Nam thích ứng với xu thế phát triển bền vững toàn cầu, nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, trong thị trường carbon, DN lại đối mặt với khó khăn khi chi phí tuân thủ cao. Việc đầu tư vào công nghệ sạch để giảm phát thải, có thể khiến DN tăng chi phí hoạt động. Ngoài ra, nhiều DN chưa nắm rõ cơ chế giao dịch tín chỉ carbon, hạn chế khả năng tham gia cũng như khó tiếp cận vốn xanh.

Về giải pháp hỗ trợ DN, ông Quân cho rằng cần cung cấp tín dụng xanh, quỹ hỗ trợ đổi mới công nghệ sạch, miễn giảm thuế cho DN áp dụng công nghệ tái chế và giảm phát thải.

Liên quan đến ngành bao bì, ông Quân cũng chỉ ra cần có bộ tiêu chuẩn cụ thể về tín chỉ carbon cho sản phẩm nhựa tái chế, hướng dẫn DN bao bì, nhựa tham gia thị trường carbon.

Ở khía cạnh hợp tác quốc tế, vị chuyên gia cũng gợi ý các DN cần tham gia vào các chương trình bù trừ carbon toàn cầu, hợp tác với các tổ chức quốc tế về công nghệ tái chế nhựa. Cùng với đó, cần đầu tư công nghệ sản xuất nhựa sinh học từ nguyên liệu tái tạo như sắn, ngô, bã mía, thay thế nhựa nguyên sinh từ dầu mỏ; công nghệ tái chế hóa học để tái sử dụng nhựa vô hạn mà không giảm chất lượng; sử dụng năng lượng tái tạo trong sản xuất để giảm phát thải CO2

DN cũng cần áp dụng hệ thống quản lý rác thải hiệu quả, triển khai hệ thống phân loại rác tại nguồn; phát triển mạng lưới thu gom RTN thông qua EPR, yêu cầu DN chịu chi phí xử lý bao bì và ứng dụng tín chỉ nhựa để thêm nguồn lực các dự án thu gom và tái chế.

Trong quá trình chuyển đổi bền vững, DN nên sử dụng thay thế nhựa dùng 1 lần bằng bao bì tái sử dụng; sử dụng nhựa tái chế thay vì nhựa nguyên sinh; tối ưu hóa thiết kế bao bì (giảm nguyên liệu và lượng phát thải khi vận chuyển)

"Đối với vấn đề nguồn lực và hợp tác quốc tế, cần thiết có các khoản vay ưu đãi cho chuyển đổi xanh, tái chế để thúc đẩy thị trường tín chỉ nhựa và doanh nghiệp cũng cần học hỏi kinh nghiệm về kinh tế tuần hoàn, các cam kết Hiệp ước về nhựa, kết nối thị trường quốc tế đáp ứng CBAM EU", ông Quân nhấn mạnh.

Hội thảo "Lộ trình chính sách và giải pháp Thực tiễn cho ngành bao bì hướng tới mục tiêu Net Zero nằm trong khuôn khổ 2 triển lãm quốc tế ProPak Vietnam 2025 về Công nghệ xử lý, chế biến & Đóng gói Bao bì và triển lãm Plastics & Rubber Vietnam 2025 về nguyên phụ liệu, thiết bị, máy móc ngành nhựa & cao su.

Sự kiện sẽ diễn ra tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC), TP. HCM trên tổng diện tích 13.000m², quy tụ hơn 410 đơn vị trưng bày đến từ 29 quốc gia và vùng lãnh thổ, cùng sự tham gia của 10 nhóm gian hàng quốc tế.