Biến thể chế thành “cao tốc” phát triển kinh tế

Kinh tế Việt Nam đủ sức chống chịu trước các cú sốc

Theo Báo cáo kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025 và 5 năm 2021 – 2025 và Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 vừa được Quốc hội thông qua, kinh tế Việt Nam khẳng định đủ sức chống chịu trước các cú sốc bên ngoài, duy trì tốc độ tăng trưởng thuộc nhóm cao hàng đầu thế giới. GDP năm 2025 dự kiến tăng trên 8%; bình quân giai đoạn 2021 - 2025 tăng 6,3%, cao hơn nhiệm kỳ trước (6,2%).

Quy mô nền kinh tế tăng từ 346 tỷ USD năm 2020 lên 510 tỷ USD năm 2025, tăng 5 bậc, lên vị trí 32 thế giới; GDP bình quân đầu người năm 2025 ước đạt khoảng 5.000 USD, gấp 1,4 lần năm 2020, vào nhóm thu nhập trung bình cao.

Bên cạnh đó, hệ thống kết cấu hạ tầng phát triển đột phá với nhiều công trình quy mô lớn, hiện đại, có tính kết nối, lan tỏa và định hình cho tương lai. Cơ cấu lao động chuyển dịch tích cực; tỷ lệ lao động nông nghiệp giảm từ 28,3% năm 2020 xuống còn 25% năm 2025; tỷ lệ lao động qua đào tạo tăng từ 64,5% năm 2020 lên 70% năm 2025.

Nhiều dự án tồn đọng, kéo dài nhiều năm được xử lý quyết liệt, đạt kết quả tích cực, góp phần giải phóng nguồn lực cho phát triển. Chính phủ đã trình Bộ Chính trị cho ý kiến xử lý 5 ngân hàng yếu kém (4 ngân hàng thương mại và Ngân hàng Phát triển Việt Nam đã hoạt động ổn định, hiệu quả). 12 dự án, doanh nghiệp thua lỗ và các dự án năng lượng quan trọng tồn đọng kéo dài được giải quyết. Gần 1.200 dự án với tổng giá trị 675.000 tỷ đồng được tháo gỡ vướng mắc, đưa vào sản xuất kinh doanh.

Đề cập đến những kết quả đã đạt được trong nhiệm kỳ vừa qua, ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế của Quốc hội đánh giá đây là sự nỗ lực rất lớn, đáng ghi nhận của Chính phủ khi đã thực hiện các giải pháp phù hợp trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu khó khăn, biến động tạo ra nhiều áp lực đối với nền kinh tế trong nước.

Bên cạnh sự nỗ lực của Chính phủ, ông Phan Đức Hiếu cũng nhắc đến những đóng góp của cộng đồng doanh nghiệp và các cơ quan, ban, ngành từ Trung ương đến địa phương đã cùng đoàn kết thống nhất, thực hiện đồng bộ các giải pháp, khắc phục khó khăn để chung tay phát triển nền kinh tế của cả nước.

Ông Phan Đức Hiếu khẳng định một trong những động lực to lớn tạo ra thành công và giúp chúng ta gặt hái được kết quả tốt đẹp như ngày hôm nay là đất nước đang trong giai đoạn đẩy mạnh cải cách thể chế, tháo gỡ các nút thắt, khơi thông mọi nguồn lực, phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế. Những kết quả chúng ta đạt được cũng thể hiện rõ nét những nỗ lực của Quốc hội trong việc cải cách thể chế, tạo hành lang phát triển thông thoáng hơn trong giai đoạn mới, tình hình mới với nhiều biến động, cơ hội và thách thức đan xen. Những kết quả này sẽ là nền tảng và là tiền đề thuận lợi, tạo đà cho đất nước phát triển xa hơn ở giai đoạn tiếp theo.

“Cao tốc” thể chế

Về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026, Quốc hội đề ra các chỉ tiêu chủ yếu gồm 15 chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Trong đó, tăng trưởng GDP phấn đấu đạt 10% trở lên; GDP bình quân đầu người đạt 5.400 - 5.500 USD; CPI bình quân tăng khoảng 4,5%; năng suất lao động xã hội bình quân tăng khoảng 8%; tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều giảm khoảng 1 - 1,5%...

Đánh giá về khả năng hoàn thành mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số trong giai đoạn tới, ông Phan Đức Hiểu cho rằng với sự nỗ lực không ngừng nghỉ của Chính phủ và công tác cải cách thể chế đang được đẩy mạnh mẽ như hiện nay, mục tiêu tăng trưởng của Việt Nam hoàn toàn có thể có thể đạt được.

Để đảm bảo thực hiện thành công mục tiêu này, Chính phủ đã chủ động đưa ra nhiều nhóm giải pháp cần thiết như duy trì sự ổn định kinh tế vĩ mô hay các giải pháp thay đổi cơ cấu nền kinh tế để hướng đến mục tiêu tăng trưởng cao, tăng trưởng nhanh và tăng trưởng bền vững… các nhóm giải pháp này là cần thiết và đang nhận được sự ủng hộ của Quốc hội.

Tuy nhiên, để đảm bảo đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế như kỳ vọng, bên cạnh việc thực hiện các giải pháp trên, ông Hiếu cũng cho rằng cần nâng cao hơn nữa chất lượng của thể chế. Cần phải hành động quyết liệt hơn trong việc đưa chủ trương, chính sách vào đời sống kinh tế, xã hội và thực tiễn; đưa thể chế trở thành nền tảng quan trọng để bảo vệ và thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội và hoạt động sản xuất kinh doanh.

Các chính sách mới cần phải được thực thi để tạo ra các tác động tích cực như chính mục tiêu của chính sách đó đã xác định. Do vậy, việc tổ chức thực thi chính sách kịp thời, hiệu quả và biến mục tiêu chính sách thành những kết quả thực sự để doanh nghiệp, người dân thụ hưởng từ đó đóng góp nhiều hơn, phục vụ sự phát triển kinh tế của đất nước là vấn đề quan trọng cần thực hiện.

Bên cạnh việc thúc đẩy tổ chức thực thi chính sách kịp thời, hiệu quả, ông Phan Đức Hiếu cũng lưu ý Chính phủ cần có cơ chế để các doanh nghiệp, các tổ chức, đơn vị của Nhà nước gặp khó khăn khi giải quyết các thủ tục cụ thể báo cáo, phản ánh và được giải quyết những khó khăn, vướng mắc kịp thời.

Đánh giá khả năng hoàn thành mục tiêu kinh tế - xã hội trong giai đoạn tới, đại biểu Trần Văn Lâm (đoàn Bắc Ninh) cho rằng một yếu tố quan trọng góp phần giúp chúng ta có thể hoàn thành được mục tiêu tăng trưởng trong giai đoạn tới là Việt Nam đang trong giai đoạn đẩy mạnh cải cách thể chế, hoàn thiện các chính sách, tháo gỡ các điểm nghẽn, vướng mắc kìm hãm sự phát triển của kinh tế của đất nước… Đây là động lực quan trọng giúp chúng ta đạt mức độ tăng trưởng cao hơn giai đoạn trước. Do vậy, mục tiêu tăng trưởng 10% là rất khả thi và chúng ta có thể đạt được.

Theo các đại biểu, cải cách thể chế về bản chất, là làm mới “luật chơi” để khơi thông và bảo vệ các quyền tự do kinh doanh, thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh, tạo niềm tin vào pháp quyền. Cải cách thế chế không chỉ là việc sửa đổi luật, mà là cải cách tư duy và phương thức điều hành phát triển. Mỗi đạo luật được thông qua trong kỳ họp Quốc hội lần này phải được nhìn nhận không đơn thuần là “văn bản pháp lý”, mà là “năng lượng thể chế”, giúp tạo ra niềm tin, kích hoạt nguồn lực xã hội và chuyển hóa tầm nhìn phát triển thành hành động cụ thể.