Blockchain: Vùng đất mới cho khát vọng kỳ lân Việt

Nhiều dự án blockchain do người Việt phát triển đã ghi dấu ấn trên thị trường quốc tế, cho thấy năng lực công nghệ của Việt Nam hoàn toàn có thể cạnh tranh trên sân chơi toàn cầu. Về mặt chính sách, các văn bản như Chiến lược Blockchain quốc gia, Luật Công nghiệp Công nghệ số cùng các dự thảo thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa đang dần định hình một hành lang pháp lý rõ ràng, minh bạch hơn cho lĩnh vực này. Song song đó, sự nhập cuộc mạnh mẽ của các tập đoàn lớn như FPT, Viettel, Vingroup, Techcombank… đang góp phần đặt nền móng cho một hệ sinh thái blockchain mang đậm dấu ấn Việt Nam.

Nhằm làm rõ hơn những chuyển động mới trong bức tranh blockchain tại Việt Nam, Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance đã có cuộc trao đổi với TS Đỗ Văn Thuật, Giám đốc Giải pháp và Kiến trúc Blockchain, Công ty 1Matrix.

Thưa ông, Việt Nam đang ở đâu trên bản đồ blockchain thế giới?

TS. Đỗ Văn Thuật: Việt Nam nằm trong Top 5 các quốc gia có tỷ lệ người dân chấp nhận và sở hữu tài sản mã hóa cao nhất thế giới, lên tới 17%, cao gấp khoảng 3 lần so với tỷ lệ trung bình toàn cầu là 6 - 6,5%, theo báo cáo của Triple-A. Các số liệu mới nhất của Chainalysis cũng cho thấy dòng tiền mã hóa chuyển về Việt Nam lên tới hàng trăm tỷ USD mỗi năm.

Tuy nhiên, thực tế thì Việt Nam mới chỉ là thị trường tiêu dùng các sản phẩm dịch vụ của nước ngoài chứ chưa có nhiều sản phẩm lớn, ứng dụng nổi bật. Theo các số liệu không chính thức thì có đến 95% giao dịch tiền mã hoá (crypto) của người Việt Nam diễn ra trên các sàn nước ngoài chưa cấp phép và hầu hết các ứng dụng đều mang tính chất “ăn xổi”, thậm chí là ứng dụng rác, lừa đảo.

Trong khi đó, số lượng sản phẩm và dự án blockchain do người Việt phát triển đã đạt được thành công lớn, được thế giới ghi nhận chỉ đếm trên đầu ngón tay, như Kyber Network hay Axie Infinity (game Play-to-earn của Sky Mavis). Đây là những dự án tỷ USD, có tên tuổi trên thế giới, là niềm tự hào của ngành blockchain Việt Nam, cũng là minh chứng cho tài năng của các kỹ sư công nghệ Việt Nam.

Tuy nhiên, kể từ giữa năm 2024, bức tranh ngành công nghệ blockchain Việt Nam đã chuyển biến tích cực và nhanh chóng khi được các cơ quan quản lý nhà nước quan tâm nhiều hơn. Dấu ấn đầu tiên đáng kể nhất chính là việc Chính phủ ban hành Chiến lược Blockchain Quốc gia tại Quyết định 1236/QĐ-TTg ngày 22/10/2024, đề ra mục tiêu đến 2030, Việt Nam trở thành quốc gia thuộc nhóm dẫn đầu khu vực và có vị thế quốc tế trong ngành blockchain.

Sau đó là hàng loạt các văn bản quan trọng, giúp định hướng cho các ngành công nghệ mới, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tăng trưởng kinh tế như Nghị quyết 57-NQ/TW và Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị. Đến tháng 6/2025 này, chúng ta lại được chứng kiến sự ra đời của Luật Công nghiệp Công nghệ số, lần đầu tiên chính thức công nhận tài sản số, tài sản mã hóa. Cùng thời điểm đó, dự thảo Nghị định thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa tập trung cũng đang tích cực được soạn thảo, trình Chính phủ xem xét và đang rất được cộng đồng quan tâm.

Nhờ sự ủng hộ và quyết liệt của các nhà lập pháp, chúng ta có thể thấy thị trường blockchain trong nước trở nên sôi động hơn rất nhiều. Những doanh nghiệp trước đây chỉ dám âm thầm phát triển công nghệ nay đã dám công khai, mạnh dạn chia sẻ ý tưởng, gọi vốn đầu tư và công bố lộ trình phát triển sản phẩm trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Có thể nói rằng, bức tranh ngành blockchain Việt Nam đang thay đổi rất tích cực và rất có thể, chỉ 2-3 năm nữa, chúng ta sẽ có thêm nhiều kỳ lân công nghệ, nhiều dự án nổi bật và tạo được dấu ấn rõ nét trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Theo như ông nói, bức tranh ngành blockchain đang có nhiều thay đổi tích cực. Vậy xin hỏi đâu là yếu tố then chốt để các dự án blockchain “Make in Vietnam” có thể đi xa, thưa ông?

Hiện tại chúng ta đã có Luật Khoa học Công nghệ và Đổi mới Sáng tạo, Luật Công nghiệp Công nghệ số bao phủ các vấn đề về tài sản mã hóa, công nghệ blockchain và được Nhà nước xác định là các lĩnh vực chiến lược và trọng điểm quốc gia.

Nền tảng pháp lý đã rõ ràng và thuận lợi, lực lượng kỹ sư công nghệ tài năng của Việt Nam cũng đã sẵn sàng. Chỉ còn “một cây nữa chụm lại để nên hòn núi cao”, đó là cam kết đầu tư mạnh mẽ và lâu dài của chính phủ và các doanh nghiệp trong nước, tập trung vào chính sách đãi ngộ nhân tài, mua sắm thiết bị, nghiên cứu công nghệ và thị trường, thúc đẩy hợp tác và kinh doanh.

Điều này cần phải có sự phối hợp cộng hưởng nhịp nhàng, bền bỉ giữa Nhà nước và các doanh nghiệp tư nhân mới có thể thúc đẩy các dự án blockchain lớn “Make in Vietnam”, đưa nền công nghiệp blockchain của Việt Nam lên hàng top đầu thế giới.

Hiện tại, chúng tôi đã thấy nhiều tên tuổi lớn bày tỏ sự ủng hộ đối với công nghệ blockchain. Trong tương lai, chúng tôi kỳ vọng thêm nhiều sự gia nhập thị trường của nhiều tập đoàn hàng đầu khác như Techcombank, Vingroup, Viettel, FPT, HDBank,...

Vậy nếu so với các nước trong khu vực, Việt Nam có lợi thế gì để phát triển các dự án blockchain, thưa ông?

Việt Nam đi sau, nhưng có khá nhiều lợi thế để có thể nhanh chóng bắt kịp và thậm chí là vươn lên dẫn trước trên thị trường blockchain và tài sản mã hóa toàn cầu.

Đầu tiên, có thể kể đến lợi thế lớn nhất là nguồn lực lập trình viên và kỹ sư blockchain đông đảo, ham học và có khả năng tiếp cận nhanh với các công nghệ mới. Chúng ta đã có nhiều dự án tầm cỡ thế giới (Axie Infinity, Kyber Network) như tôi đã đề cập ở trên và nhiều tài năng công nghệ được công nhận toàn cầu.

Thứ hai là chi phí phát triển thấp. So với các nước như Singapore, Thái Lan, Hàn Quốc hay Nhật Bản, chi phí triển khai một dự án blockchain tại Việt Nam thấp hơn nhiều lần, phần lớn là do chi phí lương cho kỹ sư công nghệ ở Việt Nam đang thấp hơn nhiều so với mặt bằng chung của khu vực và trên thế giới. Đây là lợi thế chi phí cực kỳ quan trọng trong giai đoạn nghiên cứu và phát triển công nghệ blockchain, thử nghiệm và tinh chỉnh sản phẩm, khi mà dự án còn chưa có doanh thu, thậm chí chưa gọi được vốn bên ngoài.

Thứ ba là mức độ chấp nhận công nghệ cao và sẵn sàng thay đổi. Người Việt trẻ có xu hướng nhanh nhạy và sẵn sàng thử nghiệm những công nghệ mới. Minh chứng là Việt Nam thuộc top đầu các quốc gia chấp nhận crypto với 17 triệu người sở hữu tài sản mã hóa. Điều này tạo ra một thị trường thử nghiệm lý tưởng cho các sản phẩm blockchain “Make in Vietnam”.

Cuối cùng là hành lang pháp lý về blockchain và tài sản số, tài sản mã hóa đang được hoàn thiện nhanh chóng và tích cực trên tinh thần ủng hộ đổi mới sáng tạo của các doanh nghiệp với nhiều văn bản pháp lý quan trọng như tôi đã đề cập ở trên.

Sự tổng hòa của các yếu tố này, theo tôi, là bệ phóng tuyệt vời để thị trường blockchain Việt Nam hoàn toàn có thể bứt phá mạnh mẽ trong giai đoạn 3 - 5 năm tới.

Nhiều người nói rằng làn sóng DeFi, GameFi thế hệ đầu đã qua và xu hướng tiếp theo sẽ là SocialFi, AI x Blockchain, hay RWA. Theo ông, đâu là cơ hội lớn tiếp theo cho các dự án blockchain Việt Nam?

Làn sóng FOMO (lo sợ bị bỏ lỡ cơ hội) của nhà đầu tư đối với DeFi, GameFi đã đi qua, nhưng thị trường vẫn còn đó, ngày càng trưởng thành hơn và phát triển mạnh mẽ hơn. Luật Khoa học Công nghệ và Đổi mới Sáng tạo, Luật Công nghiệp Công nghệ số đã tạo ra nền tảng pháp lý vững chắc, mở toang cơ hội cho tất cả các dự án blockchain Việt Nam “nói thật, làm thật”. Nhiều lĩnh vực mới đang dần được quy định và hướng dẫn rõ ràng, với cơ chế chính sách thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển.

Theo Quyết định 1131/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, blockchain được xác định là công nghệ chiến lược và các ứng dụng cụ thể được xác định là sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia bao gồm: Hạ tầng mạng Blockchain, Tài sản số, Tiền số, tiền mã hóa và Hệ thống truy xuất nguồn gốc.

Tôi cho rằng đây chính là các xu hướng mà doanh nghiệp và các nhà đầu tư cá nhân cần lưu ý trong thời gian tới.

Đối với hạ tầng mạng blockchain, 1Matrix cùng các đối tác như Sotatek, NCC, AlphaTrue đang tích cực triển khai để có thể sớm cung cấp giải pháp toàn diện cho các doanh nghiệp, tổ chức dịch vụ công - tư. Trong đó, các tổ chức cung cấp dịch vụ công hoàn toàn có thể ứng dụng blockchain để giải bài toán định danh số, quản lý văn bằng, hồ sơ y tế,... theo tiêu chuẩn toàn cầu để sớm bắt nhịp và trở thành động lực tăng trưởng của nền kinh tế số.

Đối với tài sản số, tài sản mã hóa, chúng tôi đặc biệt quan tâm tới RWA (Token hóa tài sản thực). Đây là lĩnh vực được các doanh nghiệp lớn trên thế giới đặc biệt quan tâm và dự báo sẽ chiếm 1/10 tổng GDP toàn cầu vào năm 2033 (khoảng 19.000 tỷ USD) nhờ khả năng thanh khoản cao, dễ dàng tiếp cận thị trường toàn cầu và được đảm bảo bằng tài sản thực.

Cuối cùng, Blockchain ứng dụng cho việc quản lý chuỗi cung ứng, truy xuất nguồn gốc, thương mại điện tử, cũng là một lĩnh vực tiềm năng và được xác định trong Danh mục công nghệ, sản phẩm công nghệ chiến lược.

Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi này!