Bổ sung chế tài buộc phá dỡ công trình vi phạm môi trường?

Theo Bộ này, sau khi tiến hành tổng kết, đánh giá thi hành Nghị định số 45/2022/NĐ-CP ngày 7 tháng 7 năm 2022 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, kết quả tổng kết việc thi hành Nghị định của 04/21 bộ, ngành và 42/63 tỉnh/thành phố cho thấy một số vấn đề bất cập khi triển khai áp dụng trong thực tiễn.

Cụ thể, hiện nay các hành vi vi phạm hành chính quy định buộc áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả nộp lại số lợi bất hợp pháp quy định tại Nghị định số 45/2022/NĐ-CP (trừ hành vi quy định tại điểm a khoản 4, khoản 5 Điều 17 và khoản 4, khoản 6 Điều 46), về bản chất là cá nhân, tổ chức đang trốn tránh việc xử lý chất thải và không phải là hành vi vi phạm thu được lợi theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính (Điều 37). Vì vậy dự thảo đã bỏ biện pháp thu lợi bất hợp bất hợp pháp đối với các hành vi nêu trên.

Về hành vi vi phạm liên quan đến đánh giá tác động môi trường, theo Nghị định số 45/2022/NĐ-CP quy định có hành vi thực hiện không đúng, không đầy đủ một trong các nội dung quyết định phê duyệt kết quả thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường, tuy nhiên quyết định phê duyệt kết quả thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường được xem xét trên cơ sở báo cáo báo cáo đánh giá tác động môi trường của chủ dự án, các nội dung tại Quyết định không cụ thể, chi tiết như nội dung Báo cáo, vì vậy dẫn đến việc khó khăn trong triển khai và không phù hợp với thực tế.

Về thực hiện tước quyền sử dụng giấy phép môi trường, Bộ cũng đánh giá hiện nay Nghị định số 45/2022/NĐ-CP đang quy định hình thức xử phạt bổ sung tước quyền sử dụng giấy phép môi trường của cơ sở vi phạm, tuy nhiên trên thực tế hiện nay đang sử dụng song song giấy phép môi trường và giấy phép môi trường thành phần. Như vậy, với quy định trên không thể tước quyền sử dụng giấy phép đối với các tổ chức vi phạm đang sử dụng giấy phép môi trường thành phần, điều này chưa phù hợp cần có sự điều chỉnh để đảm bảo tính công bằng.

Ngoài ra, Nghị định số 45/2022/NĐ-CP quy định chỉ xử phạt đối với các hành vi xây lắp, lắp đặt thiết bị, đường ống hoặc các đường thải khác để xả chất thải không qua xử lý ra môi trường; không vận hành hoặc vận hành không thường xuyên hoặc vận hành không đúng quy trình đối với công trình xử lý chất thải;... trong giai đoạn thi công. Điều này sẽ dẫn tới thiếu căn cứ để xử lý trong trường hợp các cơ sở đã đi vào hoạt động chính thức nhưng chỉ có báo cáo ĐTM do không thuộc trường hợp phải có Giấy phép môi trường theo quy định của pháp luật hoặc chưa đến thời hạn phải có GPMT theo quy định.

"Nghị định 45/2022/NĐ-CP quy định việc xử phạt vi phạm về bảo vệ môi trường khi “triển khai xây dựng” tuy nhiên pháp luật về môi trường chưa có quy định cụ thể thế nào là “triển khai xây dựng" dẫn tới việc áp dụng thiếu đồng bộ và không thống nhất; chưa có chế tài quy định trường hợp buộc phá dỡ các công trình đã xây dựng, lắp đặt trái quy định trong trường hợp quá thời gian khắc phục hậu quả", tờ trình của Bộ Nông nghiệp và Môi trường nêu rõ.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng cho rằng trong thực tế, nhiều tổ chức, cá nhân có vi phạm cùng một hành vi đối với nhiều quyết định phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường, giấy phép môi trường, vì vậy cần phải bổ sung quy định tổ chức, cá nhân thực hiện cùng một hành vi vi phạm hành chính đối với nhiều quyết định phê duyệt kết quả thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường, giấy phép môi trường thì bị xử phạt đối với từng quyết định phê duyệt, giấy phép.

Bên cạnh đó, quá trình áp dụng, nhiều địa phương có ý kiến rất nhiều trường hợp tổ chức vi phạm hành chính nhiều lần đối với các hành vi xả chất thải vượt quy chuẩn kỹ thuật, báo cáo công tác bảo vệ môi trường định kỳ, vi phạm quy định về quan trắc môi trường, vì vậy Bộ đề nghị quy định cụ thể để cho dễ áp dụng.

Cũng theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các mức phạt cần điều chỉnh để đảm bảo phù hợp với tính chất, mức độ của hành vi vi phạm và tính răn đe trong thực tế.

"Như vậy, để bảo đảm tính tương thích, phù hợp với các quy định của các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật Bảo vệ môi trường được sửa đổi, bổ sung; phù hợp với Luật Thanh tra năm 2022 và các văn bản hướng dẫn, thiết lập khung pháp lý đồng bộ khi các văn bản trên có hiệu lực thi hành, cũng như việc điều chỉnh các chức danh lập biên bản vi phạm hành chính và chức danh xử phạt thì việc xây dựng Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 45/2022/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường là hết sức cần thiết", Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh.