Cao tốc Bắc Giang – Lạng Sơn: 5 năm vận hành vẫn chưa hết vướng
Hoàng Ngân -
12/11/2025 16:08 (GMT+7)
(VNF) - Hơn 5 năm kể từ khi đi vào khai thác phục vụ người dân, những vướng mắc kéo dài tại dự án cao tốc Bắc Giang – Lạng Sơn vẫn chưa được xử lý dứt điểm. Trong kết luận mới nhất tháng 10/2025, Thanh tra Chính phủ chỉ ra lưu lượng phương tiện thực tế thấp hơn nhiều so với dự báo ban đầu, dẫn tới thâm hụt doanh thu, phương án tài chính đã phê duyệt của dự án không còn đảm bảo để thực hiện.
Dự án hoàn thành thần tốc, giải quyết bài toán ùn tắc và tai nạn trên Quốc lộ 1
Dự án BOT đầu tư xây dựng tuyến cao tốc Bắc Giang - TP. Lạng Sơn đoạn Km45+100-Km108+500, kết hợp tăng cường mặt đường Quốc lộ 1 đoạn Km1+800 - Km106+500 được triển khai từ năm 2015.
Còn nhớ, hơn hai năm kể từ ngày khởi công, dự án này vẫn “dậm chân tại chỗ” do chưa xong thủ tục, hợp đồng, nhà đầu tư khi đó (đứng đầu là UDIC) đã cho thấy sự yếu kém khi chưa huy động đủ vốn chủ sở hữu theo quy định.
Cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn
Tình hình dự án chỉ thay đổi theo chiều hướng tích cực khi Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) mời Tập đoàn Đèo Cả vào thay thế nhà đầu tư cũ, “giải cứu” dự án với tổng mức đầu tư hơn 12.000 tỷ đồng, hoàn toàn không sử dụng vốn Nhà nước.
Chỉ sau 2 năm được cứu, ngày 15/1/2020, tuyến cao tốc dài gần 65 km này chính thức đi vào khai thác, được giới chuyên gia đánh giá là kỳ tích về tiến độ trong ngành giao thông vận tải, đáp ứng niềm mong mỏi của Chính phủ và nhân dân.
Để đảm bảo tính minh bạch và khách quan trong quá trình triển khai dự án, Tập đoàn Đèo Cả đã chủ động mời Kiểm toán Nhà nước vào kiểm tra, giám sát. Chỉ tính riêng giai đoạn 2017–2020, đã có 5 kết luận kiểm toán được ban hành. Các kết luận ghi nhận những khó khăn, vướng mắc của dự án và nhà đầu tư, đánh giá việc tuân thủ pháp luật và kiến nghị Nhà nước xem xét hỗ trợ ngân sách cho dự án.
Đại diện nhà đầu tư cho biết, trải qua hơn 5 năm đưa vào vận hành khai thác, tuyến cao tốc đã phục vụ hơn 11 triệu lượt phương tiện lưu thông an toàn và thông suốt, trong khi tuyến QL1 đã phục vụ hơn 18 triệu lượt, đảm bảo giao thông ổn định. Dù vậy, các vướng mắc về việc bố trí vốn ngân sách Nhà nước hỗ trợ dự án vẫn chưa được giải quyết.
Theo quy định tại hợp đồng BOT, dự án được thu phí hoàn vốn tại 2 trạm trên QL1 (tại Km24+800, Km93+160) và các trạm trên tuyến cao tốc. Thực tế quá trình vận hành, doanh thu thu phí chỉ đạt 31,06 % so với phương án tài chính ban đầu, không đủ chi trả gốc và lãi phát sinh cho ngân hàng.
Theo đại diện nhà đầu tư, dự án phải giảm 1 trạm thu phí trên QL1 (trạm thu phí Km24+900) dẫn đến giảm nguồn thu trong suốt thời gian thu phí (giảm gần 5.500 tỷ đồng theo phương án tài chính), ảnh hưởng đến tỷ lệ phân lưu giữa QL1 và tuyến cao tốc, làm giảm lưu lượng trên cao tốc.
Bên cạnh đó, việc tăng giá vé theo lộ trình của hợp đồng BOT không được thực hiện gây thiệt hại 171 tỷ đồng. Chính sách miễn giảm giá vé khoảng 5.000 phương tiện phạm vi 10 km quanh trạm thu phí Km93+160 khiến doanh thu giảm 72 tỷ đồng trong giai đoạn 2018 - 2024.
Do đó, UBND tỉnh Lạng Sơn đã báo cáo Chính phủ tại các Văn bản số 402/BC-UBND ngày 13/8/2024, Tờ trình số 23/TTr-UBND ngày 06/3/2024, đề nghị bổ sung vốn NSNN 4.600 tỷ đồng vốn dự án ̣(chiếm 37,75% tổng mức đầu tư, nhỏ hơn mức 50% quy định tại Khoản 1 Điều 69 Luật PPP).
Cho đến nay, nhà đầu tư vẫn mòn mỏi chờ các vướng mắc được giải quyết từ các cấp có thẩm quyền để dự án tiếp tục vận hành hiệu quả. “Khi dự án gặp khó, nhà đầu tư đã chấp nhận vừa huy động nguồn lực, vừa làm, vừa gỡ khó, đưa dự án về đích, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội cho vùng. Vì vậy, khi gặp phải bất cập trong thể chế chính sách, nhà đầu tư rất cần có sự chung tay gỡ khó của địa phương và các cơ quan quản lý”, đại diện nhà đầu tư cho biết.
Tồn tại vướng mắc cần được cơ quan nhà nước tháo gỡ và giải quyết dứt điểm
Trao đổi với báo chí, ông Hồ Minh Hoàng - Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả khẳng định rằng việc hoàn thành dự án cao tốc Bắc Giang – Lạng Sơn là kết quả của sự đồng lòng từ người dân và đặc biệt là sự ủng hộ, chỉ đạo sát sao của HĐND, UBND tỉnh Lạng Sơn qua các thời kỳ.
Cụ thể, trong giai đoạn dự án gặp khó khăn do vụ án liên quan đến nhà đầu tư cũ khiến Dự án bị đình trệ gần 5 năm, Bí thư Tỉnh ủy Lạng Sơn khi đó là ông Trần Sỹ Thanh (nay là Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương) đã trực tiếp động viên nhà đầu tư mới là Tập đoàn Đèo Cả đứng ra nhận trách nhiệm “ Giải cứu ” đồng thời thống nhất phương án bỏ 1 trạm thu phí để tránh việc bất hợp lý khi bố trí trạm ở hai đầu tuyến theo phương án nhà đầu tư cũ đã ký với nhà nước sẽ xung đột với lợi ích của người dân.
Dự án này đã được hoàn thành với 63 km chỉ trong vòng 18 tháng (là kỷ lục nhanh nhất về GPMB, thi công cao tốc thời điểm đó). Tiếp nối tinh thần đó, Bí thư Tỉnh ủy Lạng Sơn nhiệm kỳ 2021-2024 là ông Nguyễn Quốc Đoàn (nay là phó tổng thanh tra Chính phủ) cũng nhiều lần động viên, đồng hành cùng nhà đầu tư và doanh nghiệp dự án, chủ động tháo gỡ các vướng mắc của Dự án BOT Bắc Giang Lạng Sơn thúc đẩy tuyến kết nối cao tốc Hữu Nghị – Chi Lăng để xóa nút thắt cổ chai (khi còn 30 km mới tới TP. Lạng Sơn), tất cả đã tạo ra được tiền đề để kết nối thực hiện được Dự án Đồng Đăng Trà Lĩnh – Cao Bằng bằng việc giảm được TMĐT từ 42.000 tỷ còn 21.000 tỷ từ việc tối ưu hướng tuyến.
“Tinh thần đồng hành của lãnh đạo tỉnh Lạng Sơn qua các thời kỳ chính là điểm tựa vững chắc để dự án được hoàn thành đúng tiến độ, góp phần tạo nền tảng cho việc triển khai tiếp hai dự án trọng điểm Hữu Nghị – Chi Lăng và Đồng Đăng – Trà Lĩnh. Đây cũng là bước đi quan trọng hướng tới mục tiêu hoàn thành 3.000 km đường cao tốc toàn quốc vào năm 2025 theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ”, đại diện nhà đầu tư bình luận.
Trong quá trình tìm lời giải cho các vướng mắc, sự vào cuộc đồng bộ của các cơ quan, trong đó có Thanh tra Chính phủ và Đảng bộ, chính quyền tỉnh Lạng Sơn được xem là yếu tố then chốt giúp đảm bảo sự công tâm, minh bạch và thúc đẩy sớm hoàn thiện cơ chế hỗ trợ dự án.
Cuối tháng 7/2025, tuyến cao tốc Bắc Giang – Lạng Sơn nằm trong danh sách các dự án của Bộ Xây dựng gặp khó khăn, vướng mắc được Thanh tra Chính phủ xem xét.
Trong kết luận thanh tra ngày 14/10/2025, Thanh tra Chính phủ nhận định trong bối cảnh nguồn ngân sách nhà nước rất khó khăn, triển khai chủ trương của Đảng về huy động nguồn lực đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông theo hình thức đối tác công tư, việc triển khai đầu tư dự án cao tốc Bắc Giang – Lạng Sơn bằng nguồn vốn của nhà đầu tư, hoàn thành đưa vào khai thác sử dụng đáp ứng tiến độ, chất lượng, đúng mục tiêu đầu tư, góp phần giảm tải về lưu lượng phương tiện, giảm ùn tắc và tai nạn giao thông trên tuyến QL1, rút ngắn thời gian di chuyển, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, nâng cao chất lượng đời sống nhân dân tại các địa phương có tuyến đường đi qua.
Thanh tra Chính phủ khẳng định Dự án BOT Bắc Giang – Lạng Sơn được đưa vào khai thác, cùng với tuyến cao tốc Hà Nội – Bắc Giang (hoàn thành năm 2016) và tuyến cao tốc Hữu Nghị – Chi Lăng (khởi công tháng 4/2024, dự kiến hoàn thành năm 2026) sẽ tạo thành trục cao tốc hoàn chỉnh kết nối Thủ đô Hà Nội với cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị.
Việc hình thành trục cao tốc liên thông này sẽ góp phần tăng năng lực vận tải, thúc đẩy giao thương quốc tế, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng Đông Bắc và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn được hoàn thành là cơ sở để khởi công thực hiện tuyến Hữu Nghị - Chi Lăng (tháng 4/2024), cùng cao tốc Hà Nội - Bắc Giang để tạo thành trục cao tốc hoàn chỉnh kết nối Thủ đô Hà Nội với cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, thúc đẩy giao thương kinh tế khu vực Đông Bắc đất nước
Theo Thanh tra Chính phủ, dự án không đạt mục tiêu ban đầu, hiệu quả thấp, đến thời điểm thanh tra doanh thu không đạt so với phương án tài chính trong Hợp đồng BOT và các phụ lục đã ký kết, dẫn đến DNDA thu phí không đủ trả lãi, gốc vay ngân hàng.
Bên cạnh tác động của dịch Covid-19 khiến lưu lượng phương tiện giảm, Thanh tra Chính phủ chỉ ra rằng lưu lượng dự báo chưa sát, lưu lượng phương tiện thực tế thấp hơn nhiều so với dự báo ban đầu, dẫn tới thâm hụt doanh thu, phương án tài chính đã phê duyệt của dự án không còn đảm bảo để thực hiện.
Đặc biệt, việc không thu phí tại Trạm Km24+900, QL1 theo hoàn cảnh khách quan tại thời điểm thực hiện, cũng như việc miễn giảm phương tiện quanh Trạm thu phí Km93+160, QL1 đã làm ảnh hưởng đến phương án tài chính của dự án.
Trao đổi với báo chí, PGS. TS Trần Chủng, Chủ tịch Hiệp hội các Nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam (VARSI) cho rằng, việc chậm xử lý thủ tục tăng vốn Nhà nước theo chủ trương được cấp có thẩm quyền phê duyệt, hay chậm xử lý vướng mắc tồn tại ở nhiều dự án BOT giao thông hiện nay đang ảnh hưởng không nhỏ đến tiến độ các dự án PPP và tâm lý các nhà đầu tư.
“Pháp luật cần mang tính kiến tạo, phát triển nhưng thẳng thắn nhìn nhận, thời gian qua, Luật PPP chưa đảm bảo được sự công bằng của các chủ thể tham gia. Luật pháp cũng chưa quy định ai sẽ là trọng tài đứng ra giải quyết xung đột giữa các chủ thể tham gia trong quá trình triển khai dự án PPP.
Việc chậm xử lý vướng mắc tại các dự án làm cho nhà đầu tư vất vả hơn trong hoàn thiện hồ sơ khi có sự thay đổi chính sách. Đây là sự lãng phí rất lớn về thời gian, làm nguội đi khát vọng và đánh mất cơ hội cho nhà đầu tư góp sức phát triển đất nước”, ông Chủng nhấn mạnh.
(VNF) - TS Nguyễn Sĩ Dũng khẳng định, sau hơn 51 năm kể từ ngày thống nhất đất nước, kinh tế Việt Nam đã trải qua hàng loạt bước ngoặt mang tính “mở khóa”, từ Đổi mới, hội nhập quốc tế đến tham gia các hiệp định thương mại thế hệ mới. Mỗi lần “mở cửa” không chỉ tạo ra tăng trưởng mà còn thúc đẩy nền kinh tế “nâng chuẩn”, từng bước hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực cạnh tranh và định hình vị thế Việt Nam trên bản đồ kinh tế toàn cầu.
(VNF) - Một trong những thay đổi đáng chú ý trong dự thảo là việc chuyển từ chỉ tiêu “tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi” (LDR) sang “tỷ lệ dư nợ cấp tín dụng so với huy động vốn” (CDR)
(VNF) - Thủ tướng yêu cầu xây dựng Đề án cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam gắn với thực hiện mục tiêu tăng trưởng ở mức cao, liên tục đến năm 2045, báo cáo cấp có thẩm quyền trong quý II/2026.
(VNF) - Một cựu nhân viên công ty tài chính bị tạm giam vì sử dụng thông tin của 60 khách hàng để thiết lập hợp đồng tín dụng trái phép, chiếm đoạt trên 1,86 tỷ đồng để chi tiêu cá nhân.
(VNF) - Từ ngày 1/7/2026, Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 chính thức có hiệu lực, mở rộng đáng kể các nhóm thu nhập được miễn thuế, từ bất động sản, tiền gửi ngân hàng, kiều hối đến các hoạt động khoa học – công nghệ và an sinh xã hội.
(VNF) - Hà Nội vừa công bố danh sách nhiều cơ sở vi phạm an toàn thực phẩm, trong đó có Dookki, Golden Gate và Sen Hồng. Các vi phạm chủ yếu liên quan đến vệ sinh khu chế biến, hệ thống thoát nước và thu gom rác thải.
(VNF) - Dự án nhà ở tái định cư N01 với gần 299 căn hộ nằm giữa ngã tư Duy Tân - Trần Thái Tông đang được gấp rút hoàn thiện đưa vào sử dụng sau 10 năm "đắp chiếu".
(VNF) - DNP Holding lên kế hoạch doanh thu 10.812 tỷ đồng trong năm 2026, tập trung nâng cao hiệu quả vận hành, phát huy hệ sinh thái và củng cố nền tảng tăng trưởng dài hạn ở các lĩnh vực thiết yếu.
(VNF) - Quốc hội khóa XVI đã chính thức có kỳ họp đầu tiên trong tháng 4/2026 với sự tham dự của 16 đại biểu là doanh nhân. Tiếp sau đây, hội đồng nhân dân các tỉnh thành cũng sẽ họp với sự có mặt của 75 đại biểu doanh nhân khác (có người vừa là đại biểu Quốc hội vừa là đại biểu HĐND). Trong chuyên đề này, Đầu tư Tài chính muốn nhìn lại những đóng góp của các đại biểu doanh nhân tại Quốc hội và HĐND, cũng như giới thiệu những gương mặt mới đang được kỳ vọng sẽ góp tiếng nói của mình vào công tác lập pháp nói chung, vào việc xây dựng các chính sách kinh tế nói riêng. Để có thể làm tốt cả hai vai doanh nhân - đại biểu, các doanh nhân sẽ cần phải nỗ lực nhiều hơn trong thời gian tới...
(VNF) - “Phải có nghị quyết mới xứng tầm với quy mô, phải tìm kiếm mô hình phát triển để đáp ứng kỳ vọng của Trung ương và cả nước đối với siêu đô thị”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh.
(VNF) - Đây được xem là bước đi quan trọng, nhằm thể chế hóa chủ trương “không hình sự hóa các quan hệ kinh tế”, “khuyến khích khắc phục thiệt hại” theo tinh thần của các Nghị quyết số 57, 66, 68 và 79.
(VNF) - Từ 1/7/2026, lương hưu và trợ cấp dự kiến tăng 8% theo đề xuất của Bộ Nội vụ, kèm cơ chế bổ sung cho nhóm hưởng thấp, qua đó thay đổi cách tính mức chi trả cho hàng triệu người.
(VNF) - Theo Luật sư Nguyễn Văn Tuấn, đề xuất nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế lên 1 tỷ đồng/năm sẽ giúp giảm đáng kể gánh nặng cho hộ kinh doanh nhỏ, nhưng điều quan trọng là phải đi kèm cơ chế quản lý minh bạch, chặt chẽ để hạn chế tình trạng “lách luật” và bảo đảm công bằng thuế.
(VNF) - Hôm nay, 26/4, trong không khí thiêng liêng của ngày Giỗ Tổ Hùng Vương, ngay sau Lễ dâng hương tại Đền Thượng, dâng hoa, dâng hương tại Lăng Hùng Vương, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gặp gỡ, nói chuyện thân mật với bà con nhân dân tại đây. Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance trân trọng giới thiệu toàn văn nội dung buổi nói chuyện của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
(VNF) - Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kỳ vọng Đà Nẵng sẽ trở thành một cực tăng trưởng lớn của cả nước, một đô thị biển hiện đại, thông minh, đáng sống.
(VNF) - Dịp lễ 30/4 – 1/5, 12 dự án thành phần cao tốc Bắc – Nam phía Đông sẽ được đưa vào khai thác cùng một số đoạn tuyến quan trọng như Cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, góp phần giảm áp lực giao thông và hoàn thiện dần mạng lưới hạ tầng quốc gia.
(VNF) - Thủ tướng yêu cầu Bộ Công an khẩn trương hoàn thiện và vận hành Cổng Dịch vụ công quốc gia cùng hệ thống điều phối giải quyết thủ tục hành chính ngay trong tháng 4, nhằm khắc phục tình trạng gián đoạn, bảo đảm dịch vụ công trực tuyến được triển khai đồng bộ, thông suốt trên toàn quốc.
(VNF) - Cách đây tròn 10 năm, sự cố môi trường biển xuất phát từ khu liên hợp gang thép Formosa đã trở thành một sự kiện chấn động. Nhân dịp này, VietnamFinance muốn nhìn lại sự kiện này và cập nhật những thông tin mới nhất về dự án công nghiệp quan trọng này.
(VNF) - Theo Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, việc vận hành VIFC “cần chuyển sang giai đoạn triển khai nhanh, rốt ráo, quyết liệt, không có lý do để chần chừ”.
(VNF) - TS Nguyễn Sĩ Dũng khẳng định, sau hơn 51 năm kể từ ngày thống nhất đất nước, kinh tế Việt Nam đã trải qua hàng loạt bước ngoặt mang tính “mở khóa”, từ Đổi mới, hội nhập quốc tế đến tham gia các hiệp định thương mại thế hệ mới. Mỗi lần “mở cửa” không chỉ tạo ra tăng trưởng mà còn thúc đẩy nền kinh tế “nâng chuẩn”, từng bước hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực cạnh tranh và định hình vị thế Việt Nam trên bản đồ kinh tế toàn cầu.
(VNF) - Khi cả nước bước vào kỳ nghỉ lễ 30/4 và 1/5, trên các công trường dự án cao tốc, hàng nghìn cán bộ, kỹ sư, công nhân vẫn miệt mài bám công trường, khẩn trương thi công để giữ vững tiến độ, góp phần đưa những dự án trọng điểm về đích đúng hẹn.
