'Chiến lược' khu phố không còn hộ nghèo: Cùng nhau 'mở ra công ăn chuyện làm hàng ngày'

TP.HCM: Tìm sinh kế tự thoát nghèo

Bà Minh Hoàng, cán bộ hội Phụ nữ phường Tân Thới Hiệp, TP. HCM chia sẻ với Vietnamfinance: 'để giúp các hộ nghèo thoát nghèo, thì việc quan trọng nhất hiện nay là tìm hiểu đúng tâm tự nguyện vọng của từng cá nhân, từng gia đình, rồi cùng họ mở ra công ăn chuyện làm hàng ngày, từ đó có thu nhập, dần dà có đồng ra đồng vào hàng ngày, hàng tháng ổn định."

Theo đó 75 khu phố của phường luân phiên tổ chức các lớp học nghề hoặc kỹ năng như làm bánh, làm trà sữa, nấu ăn hàng quán, nấu tiệc... Người học sau từng lớp, từng khóa tìm được cơ hội vay vốn, có thể tự mình mở ra điểm buôn bán nhỏ kiếm tiền nuôi bản thân và gia đình.

Để thoát nghèo ở TP .HCM bằng buôn bán nhỏ, người dân thường bắt đầu bằng các gánh hàng rong, quán ăn bình dân, tận dụng các khu phố ẩm thực được hỗ trợ (như phố hàng rong đầu tiên), vay vốn ưu đãi, và tập trung vào bán đồ ăn/thức uống ngon, sạch sẽ, giá hợp lý, giúp tăng thu nhập ổn định và cải thiện cuộc sống, như nhiều hộ tại các phường đã áp dụng và đã thành công.

Từ kinh nghiệm hàng chục năm gần gữi với các hộ gia đình để thoát nghèo, bà Hoàng kể, không phải ai cũng hợp với buôn bán, có người tính tình trầm lặng nhưng lại khéo tay, học nghề may vá, sau đó lại ổn định với công việc lên lai, may sửa quần áo trong khu xóm. Có người cũng học may, nhưng lại biết tính toán, vay vốn cả trăm triệu mua máy may, mở việc may gia công cho cả nhà phụ giúp, kiếm thu nhập ổn định cho gần chục người. Thậm chí, chỉ cần được hỗ trợ chiếc xe máy, nhiều người có thể tham gia chạy xe công nghệ, ổn định thu nhập.

Điển hình của việc tự tìm sinh kế thoát nghèo, là trường hợp cửa hàng tạp hóa kiêm bán đồ ăn nằm sâu trong hẻm 252 đường Vườn Lài, TP. HCM của vợ chồng bà Tuyền, trước đây là một chòi nhỏ chừng 4m2 được người thân cho mượn khoảnh đất trước nhà để dựng lên từ mấy tấm tôn cũ và có tuổi đời gần 20 năm. Tổ vay vốn khu phố đã hướng dẫn, giúp đỡ bà làm hồ sơ vay 50 triệu đồng vốn, đầu tư sửa chữa cửa hàng kiên cố hơn, thay mới bàn ghế nhựa, nhập thêm nhiều hàng hóa về bán. Nhờ đó, kinh tế gia đình cải thiện, ngoài tiền trả góp lãi vay hàng tháng, bà Tuyền cũng tích góp được khoản nhỏ lo cho con ăn học, để dành lúc khó khăn.

Gia đình chị Lê Thị Hiếu, phường An Phú Đông, TP. HCM, từng thuộc diện hộ nghèo của địa phương. Trước đây chị Hiếu làm thợ may, chồng chị làm công nhân, lương không đủ chi phí sinh hoạt gia đình. Sau đó chị Hiếu được hỗ trợ làm thủ tục vay vốn giảm nghèo, chị mở quán nước trước nhà, chịu khó kinh doanh để thoát ra khỏi khó khăn.

Một cựu cán bộ phường ở quận 8 (cũ) nhìn nhận: 'Mô hình trao phương tiện sinh kế là phù hợp với người dân nhất vì nơi đây trình độ chuyên môn của người dân khá thấp, tay nghề không cao do đó không đáp ứng được thị trường lao động vì thế việc trao phương tiện sinh kế sẽ giúp họ tự tin hơn với nghề vốn có của họ để họ có thể tự tin phát triển'.

Giảm nghèo bền vững: sinh kế là khâu khó nhất

Trong ba trụ cột của giảm nghèo bền vững, sinh kế là khâu khó nhất. Bởi sinh kế không chỉ là vốn, mà còn là kỹ năng; thị trường; sự phù hợp với sức khỏe, độ tuổi, hoàn cảnh gia đình. Hỗ trợ sinh kế như thế nào để sát nhu cầu, đừng để xảy ra tình trạng cấp con giống không phù hợp thổ nhưỡng, hỗ trợ máy móc nhưng thiếu đầu ra, cho vay vốn nhưng thiếu hướng dẫn quản lý...

Gia đình bà Phạm Thị Lan (Bình Chánh cũ) trước đây vốn khó khăn khi không có đất canh tác, không có nghề nghiệp ổn định, cuộc sống thiếu trước hụt sau, con đường đến trường của các con chị cũng có nguy cơ gián đoạn. Sau đó gia đình chị đã nhận được máy may, rồi nhận may gia công cho các cơ sở trên địa bàn, nhận sửa chữa quần áo cho bà con xung quanh. Nhờ vậy, gia đình có nguồn thu nhập ổn định, chồng bà Lan cũng được giới thiệu vào làm việc tại một công ty nhỏ nên hiện đã có chút đỉnh tích lũy

Các chương trình sinh kế càng không phải phát tiền, mà là hỗ trợ có điều kiện; gắn với đào tạo nghề, chuyển đổi việc làm; ưu tiên mô hình nhỏ, bền, phù hợp địa phương. Kết quả từ thực tiễn cho thấy những mô hình hiệu quả nhất thường là buôn bán nhỏ, dịch vụ tại chỗ; tổ hợp tác, nhóm nghề; việc làm tại doanh nghiệp gần nơi cư trú. Quan trọng nhất là người dân phải tham gia từ đầu, nói rõ mình làm được gì, không làm được gì, tránh trường hợp chỉ nhận cho có, rất dễ thất bại.

Bà Minh Hoàng chia sẻ kinh nghiệm thực tế, mở tiệm nhỏ bán nước, được phường hỗ trợ từ học nghề pha chế đến vay vốn, nhưng chính gia đình họ phải tự mình kích hoạt việc buôn bán. Đơn giản là nhu cầu khách hàng thích loại gì để đưa vào menu, khuyến mãi mua 1 tặng 1 hay tặng thêm topping, giao hàng tận nhà thế nào, quay video quảng cáo trên mạng xã hội....

Các chuyên gia chỉ ra, giảm nghèo bền vững là bài toán tổng hợp, cần chính sách đúng; tổ chức thực hiện sát thực tế; người dân chủ động, có trách nhiệm. Không ai có thể kéo một người thoát nghèo nếu chính họ không muốn bước đi. Tinh thần cốt lõi của giảm nghèo bền vững năm 2025 là chuyển từ hỗ trợ sang đồng hành, từ cho sang cùng làm. Sinh kế, cần được hiểu đúng là làm đúng, để người nghèo tự biết cách nuôi sống mình.

Gia đình ông Huỳnh Văn Beo (Phường Thạnh Mỹ Tây) từng thuộc diện hộ nghèo của phường nhưng nhờ được vay vốn ưu đãi, tặng xe máy để làm kế sinh nhai, kinh tế của gia đình ông đã dần khởi sắc. Thu nhập của gia đình ổn định hơn, nhà cửa cũng đã sửa sang lại sạch đẹp. Chương trình giảm nghèo của TP. HCM góp phần vào giải quyết vấn đề dân sinh, phát triển kinh tế, giữ vững chính trị, đảm bảo trật tự an toàn xã hội của TP. HCM.

Theo Ban Chỉ đạo Chương trình giảm nghèo bền vững TP. HCM, khẩu hiệu xuyên suốt trong hành trình giảm nghèo của thành phố là 'giảm nghèo thực chất, thoát nghèo bền vững'. Thống kê cho thấy, đầu giai đoạn 2021-2025, trên địa bàn có hơn 58.000 hộ nghèo và hộ cận nghèo, chiếm 2,29% trên tổng số hộ dân. Hướng đến mục tiêu giảm nghèo bền vững, Thành phố đã triển khai các chương trình, chính sách, giải pháp hỗ trợ cho hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo, góp phần hỗ trợ cải thiện, nâng cao thu nhập.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. HCM, năm 2025, Chương trình giảm nghèo thành phố có tổng kinh phí thực hiện hơn 13.291 tỷ đồng. Trong đó, bổ sung mới cho năm 2025 là hơn 1.239 tỷ đồng.

Trên cơ sở nguồn vốn của chương trình và nguồn vốn huy động từ các nguồn lực xã hội, Chương trình giảm nghèo thành phố đã phối hợp triển khai tập trung vào các nhóm chính sách lớn, như: hỗ trợ phát triển sinh kế, tín dụng ưu đãi, đào tạo nghề và giải quyết việc làm, bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội, giáo dục, cải thiện dinh dưỡng và hỗ trợ nhà ở.