Du lịch cộng đồng: Đưa bản làng tới thị trường, mở ra sinh kế bền vững
Châu Anh -
25/12/2025 10:05 (GMT+7)
(VNF) - Giữa những bản làng miền núi và các cộng đồng Pa Cô, Cơ Tu ở TP. Huế, du lịch cộng đồng không chỉ là trải nghiệm văn hóa mà còn là con đường mở ra sinh kế bền vững. Khi kết hợp với chương trình OCOP và các mô hình kinh tế địa phương, chính sách trở nên sống động, trực tiếp mang lại thu nhập ổn định, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho đồng bào, đồng thời đưa sản phẩm địa phương từ bản làng ra thị trường rộng lớn.
Từ nương rẫy đến homestay đón khách
Làng A Nôr, xã Hồng Kim cũ - nay là xã A Lưới 1, thành phố Huế, những tấm bảng giới thiệu sản phẩm OCOP đón khách ngay tại cổng làng: bánh A Quát, mật ong rừng, thảo dược, thổ cẩm… Anh Hồ A Lêng, thanh niên Pa Cô, dẫn khách vào homestay gia đình, vừa trò chuyện vừa khoe: “Trước đây, thu nhập cả gia đình chỉ 2–3 triệu đồng mỗi tháng từ nương rẫy. Từ khi tham gia du lịch cộng đồng và OCOP, thu nhập lên gần 12 triệu đồng, đồng thời học được kỹ năng phục vụ khách, nấu món ăn truyền thống, kể chuyện văn hóa dân tộc.”
Câu chuyện của anh Hồ A Lêng không phải cá biệt. Số liệu từ UBND TP. Huế cho thấy, giai đoạn 2021–2024, thành phố đã hỗ trợ hơn 650 hộ dân tộc thiểu số phát triển du lịch cộng đồng, trong đó hơn 200 hộ gắn OCOP, mở 15 homestay đạt tiêu chuẩn và hơn 30 tour trải nghiệm. Tổng doanh thu từ các mô hình đạt khoảng 8,5 tỷ đồng/năm, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo vùng dân tộc thiểu số từ 18,6% xuống còn 9,3%.
“Du lịch cộng đồng không chỉ tạo ra nguồn thu trực tiếp, mà còn là cách để người dân tự làm chủ thông tin, tự quản lý sản phẩm và kết nối thị trường,” - Giám đốc Ban Quản lý dự án OCOP TP. Huế, chia sẻ. “Chúng tôi không chỉ hỗ trợ vốn hay chứng nhận sản phẩm mà còn hướng dẫn kỹ năng, quản lý, truyền thông để người dân tự kể câu chuyện, tự tiếp thị.”
Thanh niên, phụ nữ dân tộc thiểu số ở các bản làng Huế trước đây chủ yếu sống dựa vào nương rẫy và chăn nuôi nhỏ lẻ, thu nhập bấp bênh và phụ thuộc hoàn toàn vào thiên nhiên. Chính sách OCOP và các chương trình mục tiêu quốc gia đặt ra cơ hội thay đổi căn bản. Tại thôn Dỗi, lớp tập huấn quản lý homestay, vệ sinh an toàn thực phẩm, tiếng Anh cơ bản, marketing online được tổ chức định kỳ. Chị chị A Lăng Thị Bé, người phụ nữ Cơ Tu ở thôn Dỗi (xã Khe Tre, TP. Huế), kể: “Trước chỉ biết trồng lúa, chăn bò. Khi học làm bánh dân tộc, hướng dẫn khách, đăng sản phẩm lên mạng – khách tự tìm đến. Thu nhập tăng, bớt lo tiền học của con.”
Du khách tham quan homestay, trải nghiệm đời sống và văn hóa cộng đồng của đồng bào Pa Cô.
Học hỏi và áp dụng OCOP cũng là điểm sáng. Nhiều sản phẩm nông sản, thủ công được cấp chứng nhận OCOP, nâng giá trị và khả năng tiêu thụ. Mật ong rừng thôn Dỗi được bán cho khách sạn với giá gấp 2–3 lần, mang lại lợi nhuận bền vững. Tương tự, ở thôn Ra Man, xã Phú Thượng, mô hình du lịch trải nghiệm kết hợp sinh kế đã giúp các hộ dân nâng thu nhập ổn định. Anh Hồ A Xa chia sẻ: “Trước đây, mùa được mùa mất, giờ khách tham dự lễ hội âm nhạc, ăn đặc sản, ở homestay – thu nhập ổn định. Sản phẩm OCOP như chè, dược liệu bán được giá, mỗi tháng hơn 10 triệu đồng.”
Báo cáo UBND TP. Huế ghi nhận, hơn 75% hộ tham gia du lịch cộng đồng kết hợp OCOP duy trì thu nhập ổn định trên 8 triệu đồng/tháng; tại vùng cao, tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 15–20% xuống dưới 10%. Những con số này không chỉ phản ánh hiệu quả kinh tế, mà còn chứng minh tính bền vững của mô hình.
Du khách quốc tế trải nghiệm nghề đan lát truyền thống của đồng bào Cơ Tu
Điều tạo nên khác biệt tại Huế là cách truyền thông được đặt vào trung tâm bài toán. Hệ thống gồm cổng thông tin du lịch, mạng xã hội giới thiệu sản phẩm; cán bộ cơ sở trực tiếp hướng dẫn, đào tạo kỹ năng tiếp thị, khai thác thị trường; và tổ chức tham quan mô hình thành công để học hỏi kinh nghiệm.
Tác động rõ rệt nhất là hành vi người dân. 93% hộ dân được tiếp cận thông tin chính sách đã chủ động tham gia; 87% sử dụng vốn ưu đãi đầu tư cơ sở hạ tầng; 80% hình thành chuỗi sinh kế từ du lịch cộng đồng kết hợp OCOP. “Truyền thông không chỉ là giới thiệu sản phẩm, mà là thay đổi tư duy. Khi người dân hiểu chính sách, tin chính sách và biết cách dùng chính sách, họ mới thực sự làm chủ sinh kế,” cán bộ xã Khe Tre, thành phố Huế cho biết.
Ở thôn Dỗi, du khách thưởng trà rừng, nghe câu chuyện lễ hội A Pier, âm nhạc Pa Cô, cách chăm sóc rừng và chăn nuôi gia súc. Hướng dẫn bởi chính người dân, trải nghiệm vừa giáo dục, vừa nâng cao nhận thức bảo vệ văn hóa và môi trường.
Hệ thống giám sát đồng bộ được TP. Huế triển khai: chính quyền, hội phụ nữ, đoàn thanh niên và tổ chức cộng đồng theo dõi tiến độ, doanh thu, hiệu quả kinh tế – dữ liệu này giúp đánh giá chính sách và nhân rộng mô hình. Hiệu quả bền vững của du lịch cộng đồng Huế không chỉ đến từ vốn hay chứng nhận OCOP, mà còn nhờ sự kết nối chặt chẽ giữa chính sách, đào tạo, hạ tầng, truyền thông và thị trường. Chuỗi sinh kế được hình thành từ homestay, sản phẩm OCOP, tour trải nghiệm, lễ hội văn hóa, và hướng dẫn viên cộng đồng.
Làm bánh A Quát truyền thống của đồng bào Pa Cô tại homestay...
Các lớp kỹ năng quản lý homestay, marketing, tiếng Anh và vệ sinh an toàn thực phẩm giúp người dân tự chủ và mở rộng dịch vụ. Nhiều sản phẩm được đưa lên các nền tảng trực tuyến, tiếp cận thị trường rộng hơn, góp phần tăng thu nhập ổn định. “Chúng tôi không chỉ hỗ trợ vật chất, mà hướng dẫn cách làm chủ thông tin, kể câu chuyện sản phẩm, kết nối khách hàng. Khi người dân tự chủ về thông tin, hiệu quả sinh kế bền vững mới được đảm bảo,” bà Nguyễn Thị Hương, Cán bộ Quản lý dự án OCOP TP. Huế nói.
Ngoài ra, du lịch cộng đồng còn bảo tồn văn hóa truyền thống: lễ hội A Pier, âm nhạc Pa Cô, nghi thức Cơ Tu… được tái hiện sống động, tạo điểm nhấn trải nghiệm cho du khách. Đây là yếu tố quan trọng giúp phát triển du lịch mà vẫn giữ gìn bản sắc văn hóa.
Cơ hội mới cho kinh tế địa phương
Từ Huế, có thể rút ra những bài học quan trọng cho các địa phương khác: liên kết chính sách đa chiều (OCOP, tín dụng ưu đãi, đào tạo nghề, hạ tầng và truyền thông) cần đồng bộ; truyền thông là đòn bẩy giúp người dân hiểu, tin tưởng và chủ động tham gia; chuỗi sinh kế bền vững tạo liên kết giữa hộ gia đình, sản phẩm, thị trường, dịch vụ – giúp giảm nghèo lâu dài; du lịch cộng đồng gắn với lễ hội, âm nhạc, nghề thủ công không chỉ tăng thu nhập mà giữ gìn bản sắc dân tộc.
Chính quyền TP. Huế đang nhân rộng mô hình, từ thôn Dỗi, Ra Man đến các xã miền núi khác, với mục tiêu 1.000 hộ dân được hưởng lợi từ du lịch cộng đồng gắn OCOP vào năm 2025, tăng cường khả năng tự chủ về kinh tế và nâng cao đời sống tinh thần.
Từ bản làng đến thị trường, du lịch cộng đồng Huế không còn là trải nghiệm đơn thuần, mà là công cụ sinh kế bền vững, minh chứng cho cách chính sách đi vào thực tế. Khi truyền thông được đặt đúng vị trí, người dân tự chủ, hiểu rõ quyền lợi, biết cách khai thác nguồn lực và kết nối thị trường, hiệu quả giảm nghèo và phát triển kinh tế vùng đồng bào dân tộc thiểu số được đảm bảo.
Du lịch cộng đồng Huế mở đường cho sinh kế bền vững là một trong những nội dung trọng tâm của Đề án 6 “Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch” (2021–2030). Hoạt động này không chỉ bảo tồn các di sản văn hóa dân tộc như lễ hội, nghề thủ công, trang phục, phong tục mà còn phát triển các sản phẩm du lịch độc đáo, kết nối cộng đồng, tạo thu nhập và việc làm ổn định cho đồng bào dân tộc thiểu số. Nhờ đó, người dân được nâng cao năng lực quản lý homestay, phục vụ khách, quảng bá sản phẩm OCOP và tham gia các tour trải nghiệm, đồng thời góp phần thúc đẩy du lịch xanh, bền vững và phát triển kinh tế - xã hội tại các vùng miền núi của TP. Huế.
(VNF) - Ngày 07/05/2026, Công ty Cổ phần Vinpearl đã ký kết biên bản ghi nhớ (MoU) với ba doanh nghiệp du lịch lữ hành Ấn Độ là Thomas Cook India, SOTC Travel và MakeMyTrip. Đây là bước đi chiến lược nhằm tiếp cận trực tiếp và toàn diện tới mọi phân khúc khách hàng, góp phần đưa Việt Nam thành “điểm đến ưu tiên” tại thị trường đông dân nhất hành tinh.
(VNF) - Sau khi Hà Nội có quyết định bỏ quy định xe bán tải vào nội đô, Ford Ranger Raptor mới vừa ra mắt tăng giá bán hàng trăm triệu đồng so với đời cũ.
(VNF) - Biến động địa chính trị tại Trung Đông đẩy giá dầu thế giới tăng vọt, buộc loạt “ông lớn” xăng dầu Việt Nam tăng tốc tích trữ hàng hóa và đẩy tồn kho lên mức kỷ lục.
(VNF) - Ferrari vừa công bố kết quả kinh doanh quý I/2026 vượt kỳ vọng của Phố Wall đồng thời tái khẳng định mục tiêu cho cả năm 2026, chỉ vài tuần trước khi hãng chuẩn bị ra mắt mẫu xe điện hoàn toàn đầu tiên của mình.
(VNF) - Trước đề xuất đưa hoạt động sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu ô tô ra khỏi danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện, Thaco, VinFast và TC Group đã đồng loạt kiến nghị cơ quan quản lý cân nhắc thận trọng.
(VNF) - Từ các định hướng chính sách, dòng vốn đã bắt đầu thực sự chảy vào ngành khoáng sản chiến lược. Sau khi các sáng kiến như Project Vault được triển khai, thị trường nhanh chóng ghi nhận những thương vụ quy mô lớn.
(VNF) - CTCP Sản xuất thương mại và Dịch vụ Ô tô PTM, doanh nghiệp phân phối dòng xe “bình dân” Trung Quốc MG, ghi nhận lợi nhuận sau thuế trong quý I “lao dốc” tới 97% xuống chỉ còn hơn 372 triệu đồng.
(VNF) - Dù đã có những động thái cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực xăng dầu, VCCI cho rằng cách tiếp cận hiện nay của Bộ Công Thương về quá trình cắt giảm điều kiện kinh doanh xăng dầu vẫn chưa chạm tới các rào cản cốt lõi, khiến hiệu quả cải cách còn hạn chế và chưa tương xứng với tiềm năng mở rộng cạnh tranh, thu hút thêm doanh nghiệp tham gia thị trường.
Thị trường pickleball tại Hà Nội đang chứng kiến một cuộc thanh lọc sân bãi mạnh mẽ, khi những tính toán sai lầm đẩy nhiều nhà đầu tư vào kịch bản trắng tay.
(VNF) - Quý I/2026, Tổng công ty Phát điện 3 – CTCP (EVNGENCO3, HoSE: PGV) ghi nhận kết quả sản xuất điện ổn định và lợi nhuận tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước, chủ yếu nhờ chi phí sản xuất điện giảm và biến động tỷ giá theo hướng thuận lợi.
(VNF) - TP.HCM và Đà Nẵng đã ghi nhận kết quả sơ bộ của đợt cao điểm 9 ngày vừa qua với việc thu hút hàng triệu khách du lịch, doanh thu đạt hàng nghìn tỷ đồng.
(VNF) - Giá vàng trong nước bất ngờ được điều chỉnh tăng nhẹ sau nhiều ngày đi ngang. Hiện giá vàng miếng SJC đang tiến gần tới mốc 167 triệu đồng/lượng.
(VNF) - Tasco ghi nhận kết quả kinh doanh khởi sắc trong quý I/2026 khi doanh thu hợp nhất đạt hơn 11.000 tỷ đồng. Đà tăng trưởng đến từ các mảng cốt lõi như phân phối ô tô, bảo hiểm và dịch vụ thu phí không dừng, cùng đóng góp từ mảng nước sạch và sản xuất sau khi hợp nhất DNP.
(VNF) - 4 tháng đầu năm 2026, Việt Nam ghi nhận nhập siêu 7,11 tỷ USD trong bối cảnh nhập khẩu tăng mạnh hơn xuất khẩu. Dù tổng kim ngạch thương mại tiếp tục tăng trưởng cao, cán cân thương mại đã đảo chiều so với cùng kỳ năm trước.
(VNF) - Một vụ án trốn thuế quy mô lớn trong lĩnh vực kinh doanh hàng hiệu online vừa được Viện Kiểm sát Nhân dân Hà Nội truy tố, với số tiền doanh thu bị che giấu lên tới 835 tỷ đồng trong hơn 5 năm.
(VNF) - Chi tiêu trực tuyến tại Việt Nam tiếp tục bùng nổ trong những tháng đầu năm 2026, phản ánh rõ xu hướng dịch chuyển mạnh sang mua sắm số. Dữ liệu từ các nền tảng cho thấy mỗi ngày người tiêu dùng chi gần 1.700 tỷ đồng và thực hiện khoảng 13 triệu đơn hàng trên các sàn thương mại điện tử, đưa quy mô thị trường lên mức kỷ lục và duy trì tốc độ tăng trưởng vượt xa kênh bán lẻ truyền thống.
(VNF) - Bộ Tài chính đang lấy ý kiến cho dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về việc tiếp tục cắt giảm các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, trong đó có đề xuất đáng chú ý là bỏ yêu cầu giấy phép đối với một số lĩnh vực như casino, karaoke và vũ trường.
(VNF) - Ngày 07/05/2026, Công ty Cổ phần Vinpearl đã ký kết biên bản ghi nhớ (MoU) với ba doanh nghiệp du lịch lữ hành Ấn Độ là Thomas Cook India, SOTC Travel và MakeMyTrip. Đây là bước đi chiến lược nhằm tiếp cận trực tiếp và toàn diện tới mọi phân khúc khách hàng, góp phần đưa Việt Nam thành “điểm đến ưu tiên” tại thị trường đông dân nhất hành tinh.
(VNF) - Dù công tác giải phóng mặt bằng đoạn Nguyễn Trãi - Đầm Hồng, thuộc Vành đai 2.5 Hà Nội, vẫn chưa hoàn tất, dọc tuyến đã xuất hiện nhiều công trình xây trên những thửa đất nhỏ hẹp, méo mó sau phá dỡ. Đáng nói, đa số đất trong khu vực đều có nguồn gốc là đất nông nghiệp.