Sau nâng hạng chứng khoán: Dòng tiền trên thị trường chuyển hướng thế nào?

Giải tỏa tâm lý cho nhà đầu tư

Rạng sáng 8/10 (giờ Việt Nam), FTSE Russell – tổ chức cung cấp chỉ số và phân loại thị trường tài chính toàn cầu – đã công bố Báo cáo Phân loại quốc gia cổ phiếu tháng 9/2025, xác nhận Việt Nam đã đáp ứng đầy đủ các tiêu chí để được nâng hạng lên Thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market) theo Khung Phân loại quốc gia chứng khoán FTSE (FTSE Equity Country Classification Framework).

Theo lộ trình, các cổ phiếu Việt Nam sẽ chính thức được đưa vào rổ chỉ số FTSE Emerging sau một năm, dự kiến có hiệu lực từ 21/9/2026.

Mặc dù khả năng được nâng hạng đã được đánh giá lên tới 90% trước thời điểm công bố, song theo ông Phạm Lưu Hưng, Kinh tế trưởng kiêm Giám đốc Trung tâm Phân tích SSI Research, không phải tất cả nhà đầu tư nước ngoài đều đồng thuận với kịch bản này trước đó.

“Ngay đến hôm qua, khi chúng tôi tiếp xúc với các đoàn nhà đầu tư quốc tế, vẫn có những băn khoăn về việc điều gì sẽ xảy ra nếu Việt Nam không được nâng hạng. Đơn giản vì không phải ai cũng theo dõi thị trường Việt Nam một cách liên tục,” ông Hưng chia sẻ.

Quyết định của FTSE Russell đã giúp giải tỏa đáng kể tâm lý lo ngại của giới đầu tư, đồng thời phản ánh sự phối hợp hiệu quả giữa Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) và FTSE trong tiến trình nâng hạng. Nhiều vấn đề kỹ thuật đã được xử lý rất gấp rút. Việc hoàn tất trong thời gian ngắn như vậy là tín hiệu hết sức tích cực.

Trong thời gian qua, Việt Nam đã thực hiện hàng loạt cải cách để đạt được cột mốc này, bao gồm triển khai cơ chế giao dịch không yêu cầu ký quỹ trước (non-prefunding), rút ngắn quy trình mở tài khoản cho nhà đầu tư nước ngoài, sửa đổi Nghị định 155, cùng với việc đưa hệ thống KRX vào vận hành, hiện đại hóa hạ tầng giao dịch – yếu tố then chốt trong tiêu chí nâng hạng.

“Hiện nay, nếu so sánh với các quốc gia đã được nâng hạng trước đó, Việt Nam không ở nhóm dưới. Sau khi được nâng hạng, chúng ta có thể nhanh chóng vươn lên nhóm giữa và trong tương lai, khi thị trường phát triển hơn, Việt Nam hoàn toàn có thể góp mặt trong nhóm dẫn đầu của khối thị trường mới nổi,” ông Hưng khẳng định.

Một số lo ngại của nhà đầu tư trước sự kiện nâng hạng là khả năng xuất hiện hiện tượng “front-running” của các quỹ ETF (việc mua bán đón đầu trước thời điểm chính thức có hiệu lực). Ông Lê Đức Huy, Trưởng bộ phận Chiến lược thị trường, Công ty cổ phần Chứng khoán Agribank (Agriseco) cho rằng, các quỹ ETF lớn thường tuân thủ nguyên tắc nghiêm ngặt, do đó khả năng họ thực hiện giao dịch mua bán trước khi thông tin có hiệu lực là ít khi xảy ra.

Tuy nhiên, dòng vốn đầu tư cá nhân và tổ chức khác có thể trở nên sôi động hơn trong giai đoạn này. Việc Việt Nam chiếm tỷ trọng lớn trong rổ Frontier có thể khiến dòng vốn từ các quỹ ETF theo dõi chỉ số này rút bớt khỏi Việt Nam - đây cũng có thể là một phần nguyên nhân lý giải cho đà bán ròng mạnh của khối ngoại trong vài tháng gần đây.

Còn theo ông Phạm Lưu Hưng, quy mô của các nhóm quỹ chỉ dụng chỉ số Frontier là không lớn và họ không có áp lực phải bán ngay. Thời gian có hiệu lực còn khá dài (một năm). Ngay cả khi các quỹ tái cơ cấu danh mục, quy mô nhỏ của họ sẽ không gây tác động đáng kể đến thị trường Việt Nam ở thời điểm hiện tại.

Điểm khởi đầu cho mục tiêu cao hơn

Ông Hưng cũng cho rằng, nâng hạng không chỉ là đích đến mà còn là khởi đầu của chu kỳ mới. Việc được FTSE nâng hạng chỉ là bước đầu tiên trên 'thang điểm 10'. Mục tiêu xa hơn của Việt Nam là hướng tới nâng hạng theo MSCI, bộ chỉ số được các quỹ đầu tư toàn cầu sử dụng phổ biến hơn và có sức ảnh hưởng mạnh hơn tới dòng vốn. Chỉ khi đạt được tiêu chuẩn MSCI, Việt Nam mới thực sự đón nhận dòng vốn quy mô lớn và bước sang giai đoạn phát triển mới về chiều sâu.

“Nếu được nâng hạng theo tiêu chuẩn MSCI thì dòng vốn mới vào Việt Nam mới là '10 điểm'. Khi đó, Việt Nam mới có thể tự tin rằng dòng vốn nước ngoài vào thị trường sẽ khác hẳn về quy mô và chất lượng,” ông Hưng nhấn mạnh.

Ông Hưng cũng dự đoán, câu chuyện nâng hạng sẽ chưa dừng lại, mà có thể kéo dài thêm 1–2 năm nữa. Việt Nam hiện không chỉ nỗ lực đáp ứng các yêu cầu của FTSE, mà còn chủ động chuẩn bị cho tiêu chuẩn MSCI, thậm chí với những yếu tố chưa nằm trong khung đánh giá của FTSE như cơ chế bù trừ trung tâm (CCP) – hiện cũng đang được xem xét triển khai.

Để tiếp tục trên lộ trình nâng hạng, ngoài các yếu tố kỹ thuật, thanh khoản thị trường, quy mô vốn hóa và số lượng doanh nghiệp niêm yết quy mô lớn sẽ là những điều kiện tiên quyết để Việt Nam tiến xa hơn trong tương lai. Khi quy mô thị trường tăng trưởng mạnh, việc được nâng lên cấp độ cao hơn – chẳng hạn như Thị trường mới nổi phát triển (Advanced Emerging) – sẽ không còn là điều quá xa vời.

Về chiến lược đầu tư hợp lý trong giai đoạn hiện nay, ông Huy khuyến nghị việc tập trung vào các cổ phiếu có nền tảng kinh doanh tích cực, hưởng lợi trực tiếp từ làn sóng nâng hạng. Trong đó, ngành chứng khoán được kỳ vọng có kết quả kinh doanh tăng trưởng nhờ thanh khoản cải thiện, mảng cho vay ký quỹ và tự doanh đều hưởng lợi từ thị trường đi lên, đồng thời là nhóm thu hút dòng vốn ngoại trong câu chuyện nâng hạng. Ngoài ra, các cổ phiếu đầu ngành thuộc nhóm có triển vọng tăng trưởng tốt và khả năng lọt vào rổ chỉ số mới nổi cũng nên được ưu tiên trong danh mục của nhà đầu tư.

Một rủi ro mà ông Huy nhấn mạnh đó là việc Hội đồng Quản trị chỉ số FTSE Russell (IGB) đã nêu vấn đề liên quan đến khả năng tiếp cận các công ty môi giới quốc tế tại Việt Nam. Dù đây không phải tiêu chí bắt buộc trong phân loại lên nhóm Emerging, nhưng IGB cho rằng việc giải quyết vấn đề kết nối quốc tế là điều kiện cần thiết trong quá trình đánh giá.

“Nói cách khác, Việt Nam đã đáp ứng đầy đủ điều kiện tối thiểu để được nâng hạng vào tháng 3/2026. Tuy nhiên, nếu không có động thái cải thiện khả năng kết nối này, khả năng lùi kỳ hạn chính thức vẫn có thể xảy ra,” ông Huy cảnh báo.

Đồng quan điểm, ông Hưng cũng đánh giá vấn đề liên quan đến “global brokers” là rất quan trọng. Ông cho rằng việc giải quyết được vấn đề này sẽ giúp gia tăng thêm nhà đầu tư nước ngoài mở tài khoản và giao dịch được ở Việt Nam. Khi đó chúng ta có thể kỳ vọng được dòng vốn ngoại lớn hơn chảy vào Việt Nam, chứ không chỉ kỳ vọng vào dòng vốn hiện tại từ các quỹ.