Đầu tư giáo dục: Cần coi 'đầu ra' là thước đo của hiệu quả chính sách

Việt Nam đang ngày càng khẳng định vị thế là điểm đến hấp dẫn của đầu tư giáo dục quốc tế, nhờ dân số trẻ, cam kết cải cách và chiến lược quốc gia về phát triển nguồn nhân lực. Trong bối cảnh đó, việc đánh giá hiệu quả của các chính sách thu hút đầu tư nước ngoài trở thành yếu tố then chốt để Việt Nam nâng cao vị thế giáo dục trên bản đồ quốc tế. RMIT được biết đến là đại học quốc tế 100% vốn nước ngoài đầu tiên tại Việt Nam.

- Xin ông chia sẻ lý do chọn Việt Nam làm điểm đến đầu tư chiến lược, cùng những dấu mốc và cam kết quan trọng của RMIT trong hơn 2 thập kỷ qua?

Giáo sư Scott Thompson-Whiteside: Khi Đại học RMIT thành lập cơ sở tại TP. HCM vào năm 2000, đó là một dấu mốc mới trong hợp tác giáo dục giữa Úc và Việt Nam. Quyết định đầu tư vào Việt Nam vừa mang tầm nhìn chiến lược, vừa mang tính thực tế. Về tầm nhìn, Việt Nam có dân số trẻ, năng động và cam kết cải cách mạnh mẽ, điều này tạo nên một môi trường thuận lợi để đổi mới trong giáo dục đại học.

Về thực tế, chúng tôi nhìn thấy ở Việt Nam một đối tác thấu hiểu tầm quan trọng chiến lược của phát triển nguồn nhân lực đối với tiến bộ quốc gia. Trong suốt 25 năm qua, tầm nhìn chung đó đã được hiện thực hóa mạnh mẽ. Từ một cơ sở với 120 sinh viên ban đầu, RMIT nay đã trở thành một cộng đồng đại học sôi động với hơn 12.000 sinh viên, 1.300 nhân viên, và hơn 25.000 cựu sinh viên.

Vào tháng 6/2023, Đại học RMIT đã công bố giai đoạn tiếp theo trong Cam kết của RMIT với Việt Nam, bao gồm quỹ đầu tư chiến lược trị giá 250 triệu đô la Úc (tương đương hơn 3,8 nghìn tỷ đồng vào thời điểm đó), nhằm hỗ trợ giáo dục, nghiên cứu, hợp tác đối tác và phát triển cơ sở hạ tầng. Khoản đầu tư dài hạn này kế thừa nền tảng vững chắc của hơn hai thập kỷ qua, đồng thời thể hiện niềm tin mạnh mẽ của chúng tôi vào tương lai của Việt Nam. Nó cũng phản ánh định hướng phát triển của RMIT trong các lĩnh vực gắn liền với ưu tiên quốc gia, đặc biệt là chuyển đổi số, phát triển bền vững và đổi mới sáng tạo.

Hành trình của RMIT tại Việt Nam là câu chuyện về quan hệ đối tác, chia sẻ mục đích và niềm tin, minh chứng cho việc đầu tư quốc tế trong giáo dục, khi được dẫn dắt bởi các giá trị chung và khát vọng phát triển quốc gia, có thể tạo ra tác động xã hội và kinh tế bền vững.

- Từ góc nhìn của một nhà đầu tư giáo dục quốc tế, ông đánh giá thế nào về môi trường chính sách tại Việt Nam trong việc thu hút đầu tư vào giáo dục? Theo ông, đâu là những điểm Việt Nam có thể tiếp tục cải thiện để thu hút hiệu quả hơn nguồn vốn đầu tư quốc tế?

Việt Nam đã đạt nhiều tiến bộ trong việc xây dựng khung pháp lý rõ ràng và minh bạch hơn cho hợp tác quốc tế trong giáo dục đại học. Dự thảo Luật Giáo dục đại học (sửa đổi) đã đưa ra khung quy định rõ hơn cho đầu tư nước ngoài, hợp tác giáo dục và quyền tự chủ của các cơ sở giáo dục.

Mục tiêu của Việt Nam trong việc thu hút đầu tư nước ngoài thông qua mô hình liên kết hoặc phân hiệu cơ sở giáo dục đại học nước ngoài tại Việt Nam, cũng như tham vọng trở thành trung tâm thu hút sinh viên quốc tế, là tín hiệu rất tích cực. Điều này thể hiện cam kết mạnh mẽ đối với quốc tế hóa giáo dục và phát triển hệ thống giáo dục đại học chất lượng cao.

Tuy nhiên, khi lĩnh vực này ngày càng phát triển, tính linh hoạt sẽ là yếu tố then chốt. Các quy định cần thích ứng với các mô hình mới như học tập đa hình thức, học tập kết hợp thực tiễn và học tập suốt đời, đồng thời vẫn đảm bảo chất lượng. Khi số lượng và sự đa dạng của sinh viên đại học Việt Nam tăng lên, việc hỗ trợ sinh viên toàn diện, không chỉ về học tập mà còn về sức khỏe tinh thần và trải nghiệm cá nhân hóa, cần được chú trọng.

Giáo dục chất lượng cao đòi hỏi chuyển trọng tâm từ các chỉ số “đầu vào” (như diện tích khuôn viên trường hay số lượng sách trong thư viện) sang các chỉ số “đầu ra”, tức đo lường hiệu quả học tập, việc làm và trải nghiệm của sinh viên. Hiểu rõ hành trình học tập của sinh viên và cách tốt nhất để hỗ trợ các em đạt được những mục tiêu mong muốn đòi hỏi một sự thay đổi trong cách tiếp cận. Ngoài ra, giáo dục nghề và giáo dục đại học tại Việt Nam cần có sự hài hòa và tích hợp tốt hơn. Nhiều sinh viên tốt nghiệp nghề có thể học tiếp lên bậc đại học, trong khi đó một bộ phận sinh viên đại học lại quay lại học các chương trình nghề để bổ sung kiến thức và kỹ năng.

Giáo dục nghề, với tính ứng dụng cao và sự đồng hành của doanh nghiệp, trang bị các kỹ năng quan trọng cho nguồn nhân lực tương lai. Cuối cùng, cần có các quy định khuyến khích và tạo điều kiện hợp tác nghiên cứu giữa các trường đại học trong và ngoài nước, thông qua các chương trình tiến sĩ liên kết, đồng tài trợ nghiên cứu hoặc chia sẻ những cách làm tối ưu.

Phát triển năng lực nghiên cứu và đổi mới sáng tạo là yếu tố quan trọng nếu Việt Nam muốn nâng tầm vị thế trong chuỗi giá trị, chuyển mình từ “đất nước sản xuất” thành “quốc gia sáng tạo” – nơi thiết kế và phát triển sản phẩm, dịch vụ đáp ứng nhu cầu địa phương. Việt Nam cần nhiều nhà nghiên cứu trình độ tiến sĩ để giải quyết các thách thức trong nước như an ninh lương thực, xử lý rác thải, đô thị hóa nhanh và ngập lụt gia tăng do biến đổi khí hậu.

Tôi khuyến nghị các nhà hoạch định chính sách tập trung vào năm ưu tiên: phát triển khung pháp lý tập trung vào đầu ra của sinh viên; đơn giản hóa và khuyến khích hợp tác nghiên cứu giữa các trường trong và ngoài nước; tích hợp và hài hòa giáo dục nghề và giáo dục đại học; nâng cao khả năng công nhận lẫn nhau về bằng cấp và xây dựng chính sách thu hút sinh viên quốc tế. Những bước đi này sẽ giúp các trường đại học quốc tế như RMIT đóng góp hiệu quả hơn cho phát triển nguồn nhân lực và tăng trưởng bền vững của Việt Nam.

- Ông nhận định ra sao về xu hướng đầu tư vào giáo dục tư thục và đại học quốc tế tại Việt Nam trong 5 - 10 năm tới, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế và chuyển đổi số?

Việt Nam đang bước vào một thời kỳ mới của đầu tư giáo dục. Trong 5-10 năm tới, chúng tôi kỳ vọng sự tăng trưởng mạnh mẽ của khu vực tư nhân và quốc tế, được thúc đẩy bởi hội nhập kinh tế, chuyển đổi số và nhu cầu ngày càng cao về nguồn nhân lực có tay nghề.

Các khoản đầu tư có thể tập trung vào ba hướng chính. Một là hạ tầng và cơ sở đào tạo, mở rộng mạng lưới cơ sở của các trường tư và quốc tế tại nhiều vùng miền. Hai là giáo dục số và mô hình đào tạo xuyên quốc gia, như học trực tuyến, kết hợp hoặc chương trình song bằng, giúp tiếp cận nhóm học viên đa dạng hơn – từ khu vực nông thôn tới người đi làm. Ba là nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, kết nối giữa trường đại học, doanh nghiệp và chính phủ để cùng phát triển các giải pháp cho thách thức quốc gia và khu vực.

Các tập đoàn giáo dục toàn cầu ngày càng quan tâm tới Việt Nam không chỉ như một thị trường sinh viên, mà như một trung tâm chiến lược của khu vực Đông Nam Á, nhờ vào sự ổn định chính trị, tầng lớp trung lưu mở rộng và cam kết mạnh mẽ của Chính phủ đối với cải cách giáo dục.

Thách thức, đồng thời cũng là cơ hội, nằm ở việc đảm bảo tăng trưởng đi đôi với chất lượng. Đây chính là lúc sự đồng bộ trong chính sách và hợp tác đóng vai trò quan trọng nhất. Thành công sẽ thuộc về những mô hình kết hợp tiêu chuẩn quốc tế với tính phù hợp địa phương, trong đó đầu tư không chỉ hướng vào cơ sở vật chất mà còn vào con người – giảng viên, nhà nghiên cứu, sinh viên và cộng đồng. Xin chân thành cảm ơn ông!