EVFTA sẽ được trình Nghị viện châu Âu phê chuẩn vào đầu năm 2019

Trong ngày 17/10, hội kiến với Chủ tịch Nghị viện châu Âu Antonio Tajani. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đề nghị, trên cơ sở Ủy ban châu Âu đã thông qua Hiệp định Thương mại tự do EU - Việt Nam, Nghị viện châu Âu sớm xem xét phê chuẩn Hiệp định này cũng như Hiệp định bảo hộ đầu tư vào đầu năm tới.

Ngay sau khi Ủy ban châu Âu thông qua EVFTA, tối 17/10, giờ Việt Nam, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã tiếp Chủ tịch Ủy ban Thương mại quốc tế của Nghị viện châu Âu Bernd Lange. Đây là cơ quan có vai trò rất quan trọng trong việc thúc đẩy phê chuẩn Hiệp định Thương mại tự do EU - Việt Nam.

Tại buổi tiếp, Chủ tịch Ủy ban Thương mại quốc tế của Nghị viện châu Âu cũng khẳng định sẽ tiếp tục ủng hộ tăng cường quan hệ hợp tác Việt Nam - EU trên tất cả các lĩnh vực.

VietnamFinance trân trọng giới thiệu toàn văn Hiệp định EVFTA!

Hiệp định thương mại EU-Việt Nam

Brussels, ngày 17 tháng 10 năm 2018

Tạo cơ hội kinh tế - bảo vệ những giá trị

1. Loại bỏ thuế quan

Hiệp định thương mại EU – Việt Nam sẽ loại bỏ hơn 99% tất cả các loại thuế quan, và loại bỏ một phần còn lại thông qua hạn ngạch thuế quan không đồng, gọi tắt là Hạn ngạch thuế quan (TRQs).

65% thuế xuất khẩu của EU vào Việt Nam sẽ bị loại bỏ khi Hiệp định có hiệu lực, phần còn lại sẽ bị loại bỏ trong vòng 10 năm. Thuế của EU đối với hàng nhập khẩu từ Việt Nam sẽ bị loại bỏ dần trong 7 năm. Cách tiếp cận bất đối xứng này có tính đến thực tế rằng Việt Nam là một nước đang phát triển.

Thỏa thuận sẽ loại bỏ thuế quan đối với một loạt các sản phẩm xuất khẩu chính của EU:

-       Hầu hết tất cả máy móc và thiết bị sẽ được miễn thuế hoàn toàn khi Hiệp định có hiệu lực, và sau 5 năm sẽ cắt bỏ thuế cho các hàng hóa còn loại. Số lượng hàng hóa được miễn thuế hiện tại chiếm khoảng 35%.

-       Xe máy có động cơ lớn hơn 150 cc sẽ được miễn thuế hoàn toàn sau 7 năm (thuế hiện hành là 75%) và thuế ô tô sau 10 năm (giảm từ mức 78%)

-       Phụ tùng ô tô sẽ được miễn thuế sau 7 năm (thuế hiện hành là 32%).

-       ½ sản phẩm dược phẩm xuất khẩu của EU sẽ được miễn thuế khi Hiệp định có hiệu lực và phần còn lại cắt bỏ hoàn toàn thuế sau 7 năm (hiện đang bị áp thuế lên đến 8%).

-       Tất cả hàng dệt may xuất khẩu sẽ được loại bỏ thuế khi Hiệp định có hiệu lực (mức thuế hiện tại là 12%).

-       Gần 70% hóa chất xuất khẩu của EU sẽ được miễn thuế khi Hiệp định có hiệu lực (mức thuế hiện hành ở mức 5%) và phần còn lại sau 3, 5 hoặc 7 năm (mức thuế hiện tại lên đến 25%).

-       Rượu vang và rượu mạnh sẽ được miễn thuế hoàn toàn sau 7 năm (giảm từ mức thuế hiện tại là 50% và 48%)

-       Thịt lợn đông lạnh sẽ được miễn thuế sau 7 năm, thịt bò sau 3 năm, sản phẩm từ sữa sau tối đa 5 năm và thực phẩm chế biến sau tối đa 7 năm.

-       Thuế suất đối với gà sẽ giảm dần về 0% trong 10 năm tới.

Đối với các sản phẩm nông nghiệp nhạy cảm, EU sẽ không mở cửa hoàn toàn thị trường hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam. Hạn ngạch sẽ giới hạn số lượng hàng hóa được miễn thuế tại thị trường châu Âu. Các mặt hàng này bao gồm gạo, ngô ngọt, tỏi, nấm, trứng, đường và các sản phẩm có chứa nhiều đường, tinh bột sắn, tinh bột chế biến khác, ethanol, surimi và cá ngừ đóng hộp.

Việc loại bỏ thuế nhập khẩu một số sản phẩm của Việt Nam (ví dụ trong ngành dệt may và giày dép) sẽ phải chịu thời gian chuyển tiếp 7 năm. Theo thỏa thuận, để hưởng lợi từ việc tiếp cận ưu đãi, hàng hóa được yêu cầu là phải sử dụng vải sản xuất tại EU, Việt Nam hoặc Hàn Quốc – một đối tác mà EU có thỏa thuận thương mại. Điều này đảm bảo các sản phẩm từ các quốc gia mà EU không ký kết hiệp địn thương mại sẽ không được tiếp cận không công bằng với EU thông qua Việt Nam.

Bên cạnh việc loại bỏ thuế quan, Việt Nam cũng sẽ loại bỏ thuế xuất khẩu hiện tại của mình trong thương mại song phương với EU, và đồng ý không gia tăng một số loại thuế đặc biệt sẽ có hiệu lực.

2. Bảo vệ chỉ dẫn địa lý châu Âu

169 sản phẩm thực phẩm và đồ uống đặc biệt của châu Âu có nguồn gốc địa lý cụ thể sẽ được bảo vệ khỏi sự sao chép trên thị trường Việt Nam. Việc sử dụng các chỉ dẫn địa lý (GIs) như Champagne, phô mai Parmigiano Reggiano, rượu Rioja hoặc phô mai Feta sẽ được bảo vệ tại Việt Nam đối với các sản phẩm nhập khẩu từ khu vực EU và có xuất xứ từ EU. Điều này mang lại lợi ích cho nông dân châu Âu và các doanh nghiệp nhỏ chuyên sản xuất các sản phẩm truyền thống.

Các GI của Việt Nam cũng sẽ được công nhận và bảo hộ tại thị trường EU, thúc đẩy việc nhập khẩu các sản phẩm chất lượng như chè Mộc Châu, cà phê Buôn Ma Thuột.

Hiệp định cho phép các GI mới được thêm vào trong danh sách các GI được bảo hộ.

3. Giảm rào cản phi thuế quan đối với hàng xuất khẩu của châu Âu

EU và Việt Nam đã đồng ý vượt qua các quy định được đưa ra trong thỏa thuận Rào cản Kỹ thuật về Thương mại của WTO. Đặc biệt, Việt Nam cam kết tăng cường sử dụng các tiêu chuẩn quốc tế khi soạn thảo các quy định của mình. Hiệp định có một chương quy định về các biện pháp vệ sinh và kiểm dịch động thực vật, làm cho thương mại trong các sản phẩm thực vật và động vật dễ dàng hơn. Quan trọng hơn, Việt Nam sẽ công nhận EU là một thực thể độc lập với mục đích ủy quyền cho xuất khẩu động vật và thực vật.

Hiệp định cũng bao gồm một phụ lục với các cam kết sâu rộng nhằm giải quyết các rào cản phi thuế quan trong lĩnh vực ô tô, bao gồm cả việc công nhận chứng nhận hợp chuẩn toàn bộ xe EU sau 5 năm kể từ khi Hiệp định có hiệu lực.

Ngoài ra, tính đến sự gia tăng hội nhập của thị trường EU, Việt Nam chấp nhận việc đánh dấu xuất xứ "Sản xuất tại EU" cho hàng phi nông nghiệp (ngoại trừ dược phẩm, vẫn còn ở mức độ lớn theo sự chấp thuận của quốc gia trong EU). Các dấu hiệu xuất xứ cụ thể của Tiểu bang sẽ tiếp tục được chấp nhận.

Các quy định về cấp giấy phép xuất nhập khẩu, thủ tục hải quan, buôn bán thực phẩm và sản phẩm động vật, cũng sẽ tạo thuận lợi cho việc tiếp cận hàng hoá EU tại thị trường Việt Nam. 

4. Mua sắm công

Theo Hiệp định, các công ty EU sẽ được hưởng lợi từ một cấp độ tiếp cận thị trường mua sắm Việt Nam mà các công ty đến từ quốc gia khác không được hưởng.

Các công ty EU có thể đấu thầu các hợp đồng công khai với các bộ của Việt Nam và các doanh nghiệp nhà nước, và với hai thành phố lớn nhất Việt Nam là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.
Thỏa thuận này hoàn toàn phù hợp với các quy định của Hiệp định Mua sắm Chính phủ của WTO, do đó mức độ minh bạch và công bằng về thủ tục so với các hiệp định thương mại khác của EU với các nước phát triển và các nước đang phát triển cao hơn. 

5. Bảo vệ các tiêu chuẩn bảo vệ môi trường và xã hội

EU và Việt Nam đã nhất trí mạnh mẽ và toàn diện trong một chương về thương mại và phát triển bền vững, với một danh sách đầy đủ các cam kết. Chúng bao gồm những điều sau đây:

Thực hiện có hiệu quả các tiêu chuẩn lao động cốt lõi và các Công ước của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), các Hiệp định Môi trường Đa biên mà EU và Việt Nam đã phê chuẩn, cùng với việc đảm bảo phê chuẩn các Công ước ILO cơ bản chưa được phê chuẩn.
Thực hiện có hiệu quả các thỏa thuận môi trường quốc tế, như Hiệp định Paris.
Ngăn chặn một cuộc đua: không phá hoại luật lao động và môi trường trong nước để thu hút thương mại và đầu tư.
Hành động trong các lĩnh vực có liên quan cụ thể ở Việt Nam như bảo tồn và quản lý bền vững động vật hoang dã, đa dạng sinh học, lâm nghiệp và thủy sản.
Sự tham gia của xã hội dân sự trong việc theo dõi và đưa ra lời khuyên về việc thực hiện chương Thương mại và Phát triển bền vững ở cả hai bên.
Giải quyết tranh chấp được thiết kế riêng cho chương Thương mại và Phát triển bền vững. 

6. Thúc đẩy dân chủ và tôn trọng nhân quyền

Có một liên kết thể chế và pháp lý giữa Hiệp định thương mại tự do và Hiệp định đối tác và hợp tác EU-Việt Nam . Liên kết này cho phép các biện pháp được coi là phù hợp trong trường hợp vi phạm nhân quyền, bao gồm cả việc đình chỉ Hiệp định Thương mại. 

7. Tạo một sân chơi bình đẳng cho các công ty EU và các sản phẩm sáng tạo

Hiệp định Thương mại EU-Việt Nam sẽ tạo ra sân chơi cho các doanh nghiệp nhà nước và các doanh nghiệp tư nhân khi các doanh nghiệp nhà nước tham gia vào các hoạt động thương mại. Ngoài ra còn có các quy tắc về tính minh bạch và tham vấn về trợ cấp trong nước. Đây là những quy tắc đầy tham vọng mà Việt Nam đã từng đồng ý trong một thỏa thuận quốc tế.

Về quyền sở hữu trí tuệ , Việt Nam đã cam kết một mức độ bảo hộ cao vượt xa các tiêu chuẩn của Hiệp định về các quyền liên quan đến thương mại của WTO về quyền sở hữu trí tuệ (TRIPS). Với thỏa thuận này, các sáng kiến, tác phẩm nghệ thuật và thương hiệu của EU sẽ được bảo vệ tốt hơn, chống lại việc sao chép bất hợp pháp, thông qua các quy định thực thi mạnh mẽ hơn.

Ngành dược phẩm EU nói riêng sẽ được hưởng lợi từ việc cải thiện vấn đề bảo vệ dữ liệu thử nghiệm và từ khả năng mở rộng thời hạn của bằng sáng chế lên đến hai năm nếu có sự chậm trễ trong việc cấp phép. Việt Nam cũng đã thực hiện các cam kết về mua sắm dược phẩm, ví dụ như cho phép các công ty có vốn châu Âu nhập khẩu và bán thuốc cho các nhà phân phối và bán buôn trong nước. 

8. Mở cửa thị trường Việt Nam cho các nhà cung cấp dịch vụ EU

Việt Nam cam kết cải thiện đáng kể sự tiếp cận của các công ty EU đối với một loạt các lĩnh vực dịch vụ, bao gồm: dịch vụ kinh doanh; dịch vụ môi trường; dịch vụ bưu chính và chuyển phát nhanh; ngân hàng; bảo hiểm; vận tải hàng hải.
Hơn nữa, thỏa thuận sẽ bao gồm một điều khoản cho phép các kết quả tốt nhất của các hiệp định thương mại khác đang được đàm phán tại thời điểm này được đưa vào hiệp định thương mại EU-Việt Nam.

9. Thúc đẩy đầu tư song phương

Việt Nam cam kết mở rộng đầu tư sản xuất trong các lĩnh vực chính: thực phẩm và đồ uống; phân bón và vật liệu tổng hợp nitơ; lốp và ống; găng tay và các sản phẩm nhựa; gốm sứ; vật liệu xây dựng.

10. Giải quyết tranh chấp hiệu quả hơn

Cơ chế giải quyết tranh chấp được thiết lập bởi thỏa thuận này nhanh hơn và hiệu quả hơn cơ chế giải quyết tranh chấp trong khuôn khổ WTO.

Nó áp dụng cho hầu hết các khu vực của thỏa thuận và được dự định là phương sách cuối cùng, nếu EU và Việt Nam không tìm được giải pháp bằng các phương tiện khác. Thỏa thuận này cung cấp khả năng tham vấn chính thức và hòa giải tự nguyện để giải quyết các biện pháp ảnh hưởng bất lợi đến thương mại và đầu tư song phương.