Mới đây, Hiệp hội doanh nghiệp nước ngoài như BritCham, EuroCham, JCCI, KOCHAM, ThaiCham… đã có văn bản gửi Văn phòng Chính phủ và Bộ Công Thương, bày tỏ quan ngại về tiến độ triển khai các dự án năng lượng, đặc biệt là những vướng mắc liên quan đến cơ chế thanh toán trong lĩnh vực năng lượng tái tạo.
Theo BritCham, Quy hoạch Điện VIII (điều chỉnh) đã nhận được sự đón nhận tích cực từ cộng đồng đầu tư quốc tế, được xem là nền tảng quan trọng cho tăng trưởng kinh tế, bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy chuyển dịch xanh.
Tuy nhiên, để hiện thực hóa quy hoạch này, Việt Nam buộc phải dựa vào nguồn vốn tư nhân quy mô lớn, trong đó có dòng vốn quốc tế. Và chính tại đây, những vướng mắc tồn đọng đang trở thành lực cản đáng kể.
Cụ thể, khoảng 12 GW điện gió và điện mặt trời đã được hưởng cơ chế giá FIT đang phát sinh tranh chấp liên quan đến việc chưa có văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu (chấp thuận nghiệm thu - CCA) tại thời điểm công nhận vận hành thương mại (COD). Hệ quả là nhiều dự án bị chậm thanh toán hoặc chỉ được thanh toán một phần theo hợp đồng mua bán điện (PPA) đã ký với Tập đoàn Điện lực Việt Nam từ năm 2023.
Dòng tiền bị gián đoạn không chỉ tạo áp lực vận hành, mà còn đẩy doanh nghiệp vào trạng thái rủi ro tài chính kéo dài.
Theo phân tích của BritCham, các tranh chấp hiện nay không dừng ở cấp độ từng dự án, mà có thể lan sang ba trụ cột quan trọng.
Thứ nhất, về tài chính – kế toán, việc sụt giảm doanh thu hợp đồng buộc doanh nghiệp phải điều chỉnh ghi nhận doanh thu, đánh giá lại tài sản và thực hiện các nghĩa vụ công bố thông tin. Với doanh nghiệp niêm yết, điều này đồng nghĩa lợi nhuận suy giảm, áp lực lên giá cổ phiếu, xếp hạng tín nhiệm và cả các cam kết nợ vay.
Thứ hai, về rủi ro tín dụng, các vi phạm nghĩa vụ thanh toán theo PPA nếu kéo dài hoặc lặp lại có thể bị các tổ chức tài chính xem là dấu hiệu suy yếu năng lực tín dụng. Hệ quả là nguy cơ bị hạ bậc tín nhiệm, chi phí vốn tăng và điều kiện vay bị siết chặt.
Thứ ba, về pháp lý, trong trường hợp nghĩa vụ thanh toán không được thực hiện đầy đủ, các nhà đầu tư hoàn toàn có thể lựa chọn con đường tranh chấp, bao gồm khởi kiện tại Việt Nam hoặc các cơ quan tài phán quốc tế.
Đáng chú ý, cộng đồng nhà đầu tư quốc tế - nhiều trong số đó đang trực tiếp rót vốn vào các dự án bị ảnh hưởng đang theo dõi sát diễn biến. Theo BritCham, nếu tình trạng kéo dài, các báo cáo tài chính cuối năm có thể ghi nhận những khoản thua lỗ lớn liên quan đến hàng tỷ USD đầu tư, kéo theo nguy cơ vi phạm các nghĩa vụ tài chính.
Những cảnh báo này một lần nữa gợi lại nguy cơ tranh chấp quốc tế nếu các vướng mắc không sớm được xử lý theo Nghị quyết 233/NQ-CP về tháo gỡ khó khăn cho các dự án năng lượng tái tạo.
Tại Công điện 118/CĐ-TTg, Thủ tướng đã yêu cầu Bộ Công Thương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam khẩn trương rà soát, đề xuất phương án xử lý đối với các vướng mắc liên quan đến giá FIT. Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy khoảng cách đáng kể giữa chính sách và kỳ vọng thị trường.
Giải pháp tạm thời của Tập đoàn Điện lực Việt Nam là chuyển nhiều dự án sang mức thanh toán thấp hơn (giá FIT thấp hơn hoặc giá trần chuyển tiếp), thậm chí chỉ trả chi phí vận hành (O&M) với các dự án chưa hoàn tất nghiệm thu. Cách làm này đã vấp phải phản ứng mạnh từ phía nhà đầu tư.
Lý do, theo các doanh nghiệp, tại thời điểm được công nhận COD, quy định pháp luật chưa yêu cầu văn bản chấp thuận nghiệm thu là điều kiện bắt buộc. Việc hồi tố điều kiện này, theo họ, không chỉ gây thiệt hại tài chính mà còn làm xói mòn tính ổn định của chính sách.
Đáng chú ý, từ đầu năm 2025, EVN đã áp dụng đơn giá tạm tính đối với các dự án vướng mắc. Một số nhà đầu tư cho rằng động thái này “chưa phù hợp với tinh thần Nghị quyết 233”, đồng thời cảnh báo sẽ yêu cầu thanh toán cả phần lãi phát sinh đối với khoản tiền bị chậm trả.
Câu hỏi đặt ra là: nguồn lực nào sẽ được sử dụng để xử lý các chi phí phát sinh này, và việc áp dụng cơ chế tạm thời của EVN khi chưa có kết luận cuối cùng của cơ quan quản lý có đảm bảo đúng quy định pháp luật?
Ở góc độ rộng hơn, câu chuyện không chỉ là tranh chấp giữa bên mua – bán điện, mà là phép thử đối với tính nhất quán và khả năng thực thi chính sách của Việt Nam trong lĩnh vực năng lượng.
Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút vốn cho chuyển dịch xanh ngày càng gay gắt, việc xử lý dứt điểm các “điểm nghẽn” như cơ chế FIT không chỉ giúp giải phóng dòng tiền cho doanh nghiệp, mà còn là yếu tố then chốt để củng cố niềm tin của nhà đầu tư - điều kiện tiên quyết để Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh đi từ kỳ vọng đến hiện thực.
Tags:
(VNF) - Sau nhiều năm bế tắc và phải hủy thông báo mời thầu do không có nhà đầu tư nộp hồ sơ, siêu dự án Nhà máy nhiệt điện LNG Nghi Sơn vừa có chuyển biến quan trọng với sự xuất hiện của Tập đoàn Trung Nam.
(VNF) - Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng vừa ký quyết định về việc mở rộng và ban hành Quy chế hoạt động của Khu Công nghệ cao.
(VNF) - Với nhu cầu hành khách dự báo vượt 190 triệu lượt mỗi năm vào năm 2030, Việt Nam đang lên kế hoạch đưa thêm 7 sân bay mới vào khai thác và đẩy mạnh đầu tư mở rộng hạ tầng hàng không trên cả nước.
(VNF) - Đà Nẵng có cơ hội trở thành biểu tượng tiên phong của Việt Nam trong phát triển khu thương mại tự do, nhưng điều kiện tiên quyết là phải xây dựng được hệ sinh thái kinh tế mở, tạo dòng hàng hóa quy mô lớn và thu hút các nhà đầu tư mỏ neo có khả năng dẫn dắt chuỗi cung ứng.
(VNF) - UBND TP. Đà Nẵng đang kêu gọi đầu tư 5 vị trí thuộc dự án Trung tâm tài chính quốc tế, trải rộng tại các vị trí đắc địa ven sông Hàn, ven biển và khu vực trung tâm đô thị.
(VNF) - Từ xi măng, thép đến nông nghiệp và lâm nghiệp, thị trường carbon đang tạo ra cả áp lực lẫn cơ hội cho doanh nghiệp. Trong cuộc chơi mới này, giá trị tín chỉ carbon không còn đồng nhất khi cùng một lượng CO₂ giảm phát thải có thể được định giá khác nhau tới 5 lần trên thị trường.
(VNF) - Bộ Chính trị vừa ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, xác định định hướng mới trong thu hút, quản lý và sử dụng dòng vốn FDI nhằm phục vụ mục tiêu tăng trưởng chất lượng cao và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn tới.
(VNF) - Cảng Hàng không Quốc tế Gia Bình - mô hình Trung tâm kinh tế hàng không thế hệ mới, là điển hình trong thu hút đầu tư tư nhân để cùng phát triển hạ tầng, vừa giảm gánh nặng cho ngân sách vừa phát huy được tính sáng tạo, năng động của doanh nghiệp tư nhân.
(VNF) - Hà Nội sẽ cải tạo, chỉnh trang hệ thống đường ven hồ Tây với tổng chiều dài khoảng 13,5km. Một số đoạn tuyến được nghiên cứu mở rộng lên quy mô mặt cắt ngang khoảng 21m.
(VNF) - Khi thị trường carbon trong nước đi vào vận hành, doanh nghiệp Việt không chỉ có thêm công cụ giảm phát thải mà còn đứng trước cơ hội tiếp cận thị trường tín chỉ carbon toàn cầu được dự báo đạt quy mô 24 tỷ USD vào năm 2030.
(VNF) - TP. Đồng Nai, đã quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư xây dựng cầu Cát Lái và cầu Long Hưng. Cầu Cát Lái có tổng mức đầu tư từ hơn 20.600 tỷ đồng tăng lên hơn 24.000 tỷ đồng; cầu Long Hưng, tổng mức đầu tư được điều chỉnh từ hơn 12.400 tỷ đồng lên hơn 12.700 tỷ đồng.
(VNF) - Phương Trang, Thanh Bình Phú Mỹ và Sài Gòn - Đà Nẵng là 3 nhà đầu tư vừa được chấp thuận triển khai các dự án tại Khu thương mại tự do Đà Nẵng với tổng vốn hơn 15.000 tỷ đồng.
(VNF) - Dù mục tiêu giải ngân 100% vốn đầu tư công được Chính phủ đặt ra trong năm 2026 nhưng tiến độ thực hiện vẫn đối mặt nhiều thách thức. Theo TS. Phan Đức Hiếu, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, đầu tư công đang bị “ghìm” bởi hai điểm nghẽn lớn là thiếu hụt nguồn nguyên vật liệu xây dựng và biến động giá cả.
(VNF) - Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội yêu cầu đối với các hộ dân thuộc diện thu hồi đất thì nơi ở mới phải có hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đồng bộ, điều kiện sống và các dịch vụ thiết yếu bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.
(VNF) - Lượng khí thải của giải đấu được dự báo lên tới 7,8 triệu tấn CO2e, trong đó 87% đến từ hoạt động di chuyển của người hâm mộ, đặt ra thách thức cho các cam kết Net Zero của FIFA.
(VNF) - UBND tỉnh Hà Tĩnh vừa chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư thực hiện dự án Cụm công nghiệp (CCN) Cổng Khánh 3 với tổng vốn đầu tư gần 447 tỷ đồng. Đáng chú ý, để triển khai dự án này, địa phương sẽ thực hiện thủ tục đóng cửa mỏ đá xây dựng Khe Đá Bạc, mở đường cho việc hình thành một khu công nghiệp mới quy mô 75ha tại cửa ngõ phía Bắc tỉnh.
(VNF) - Công ty CP Đầu tư xây dựng TTA Việt Nam vừa được UBND tỉnh Hà Tĩnh chấp thuận đầu tư Dự án Nhà máy sản xuất cánh tuabin gió Vũng Áng với tổng vốn gần 900 tỷ đồng.
(VNF) - Trong quy hoạch mới vừa được HĐND tỉnh Bắc Ninh thông qua, địa phương này định hướng hình thành khu thương mại tự do quy mô khoảng 5.000ha gắn với cảng hàng không quốc tế Gia Bình.
(VNF) - Liên danh Công ty Cổ phần Tập đoàn Thái Bình Dương và Công ty Cổ phần Quản lý xây dựng Nhật Bản đề xuất dự án Đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng Khu B - Khu công nghiệp Thọ Lộc tại Nghệ An.
(VNF) - WHA Industrial Development International (SG) PTE. LTD đã nộp hồ sơ đề xuất đầu tư dự án khu công nghiệp 400ha phía Tây cao tốc đoạn qua huyện Thăng Bình, TP. Đà Nẵng.
(VNF) - Khi các nút thắt về giao thông và thể chế được tháo gỡ, TP.HCM cùng Đồng Nai và Tây Ninh sẽ tạo thành ba trụ cột vững chắc, mở rộng không gian tăng trưởng và tạo sức lan tỏa mạnh mẽ đến các khu vực lân cận. TP. HCM, ngày 9/6 vừa tổ chức
(VNF) - Tập đoàn sản xuất điện tử toàn cầu Foxconn hợp tác với Brookfield để đầu tư và phát triển các dự án năng lượng tái tạo tại Việt Nam.
(VNF) - Không chỉ là những trung tâm mua sắm quen thuộc với người tiêu dùng, AEON Mall còn là mô hình đầu tư bất động sản bán lẻ quy mô lớn của Nhật Bản.
(VNF) - Liên danh PV Power, LILAMA và B.Grimm Power (Thái Lan) sẽ đầu tư siêu dự án Nhà máy nhiệt điện LNG Vũng Áng III tại Hà Tĩnh. Đây là nguồn điện LNG công suất 1.500MW với tổng vốn hơn 51.430 tỷ đồng.
(VNF) - Tập đoàn TH của doanh nhân Thái Hương được cho là đang triển khai kế hoạch huy động vốn quy mô lớn thông qua việc chào bán cổ phần cho các quỹ đầu tư quốc tế.
(VNF) - Sau nhiều năm bế tắc và phải hủy thông báo mời thầu do không có nhà đầu tư nộp hồ sơ, siêu dự án Nhà máy nhiệt điện LNG Nghi Sơn vừa có chuyển biến quan trọng với sự xuất hiện của Tập đoàn Trung Nam.
(VNF) - Khi hoàn thành, cầu Đại Ngãi sẽ thông tuyến Quốc lộ 60, giúp rút ngắn khoảng 80km quãng đường từ các tỉnh duyên hải Đồng bằng sông Cửu Long đi TP.HCM so với lộ trình hiện hữu qua Quốc lộ 1.
