Giá phân bón tăng vọt làm dấy lên lo ngại về nạn đói toàn cầu

Quỳnh Anh - 23/03/2022 19:50 (GMT+7)

(VNF) - Các biện pháp trừng phạt mới nhất áp dụng đối với Nga và Belarus đã khiến giá phân bón toàn cầu tăng vọt lên mức cao nhất mọi thời đại. Hai quốc gia này là những nhà xuất khẩu kali lớn, rất quan trọng đối với ngành nông nghiệp toàn cầu vốn đang lao đao vì những gián đoạn liên quan đến đại dịch.

VNF
Giá phân bón thế giới đang tăng phi mã do những bất ổn nguồn cung và giá khí đốt tăng cao.

Tuần trước, giá phân bón đã tăng gần 10% lên mức cao nhất từng được ghi nhận, theo Chỉ số giá phân bón Bắc Mỹ của Green Markets. Chỉ số cho thấy giá phân bón hiện tại cao hơn 40% so với một tháng trước, trước khi chiến dịch quân sự của Nga ở Ukraine bắt đầu.

Giá amoniac, nitơ, kali, urê, phốt phát, sunfat và nitrat cũng đã tăng 30% kể từ đầu năm, vượt qua cả mức cao nhất từng ghi nhận trong cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008.

Mức tăng đối với phân bón là do bị ảnh hưởng phần nhiều bởi nguồn cung từ Nga và Belarus. Được biết, Nga và Belarus là những nhà xuất khẩu lớn một số hợp chất bón phân quan trọng, bao gồm urê và kali. Giá urê đã tăng 60% kể từ khi phương Tây áp đặt các lệnh trừng phạt đối với hai nước. Ví dụ, giá urê hạt đục tại Nola (Mỹ) đang giao dịch ở mức cao nhất trong 34 năm là 880 USD/tấn so với mức 182 USD được ghi nhận vào năm 2020. 

Năm 2021, Nga là nước xuất khẩu phân đạm hàng đầu thế giới và là nhà cung cấp lớn thứ hai về cả phân bón kali và phân lân, chiếm 14% xuất khẩu phân bón toàn cầu, theo Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc.

Thương mại giữa Nga và phần còn lại của thế giới đã bị gián đoạn nghiêm trọng từ sau cuộc tấn công Ukraine, và sẽ gây ra hiệu ứng lan truyền mạnh mẽ trên các thị trường thực phẩm toàn cầu, theo CRU.

Các nền kinh tế trên thế giới đã và đang đối phó với tình trạng lạm phát cao trong lịch sử chủ yếu do giá thực phẩm và năng lượng tăng vọt. Chỉ số Lương thực và Nông nghiệp của Liên hợp quốc cho thấy giá lương thực đang ở mức cao nhất mọi thời đại, nên tình trạng thiếu phân bón kéo dài sẽ ảnh hưởng đến năng suất canh tác dài hạn.

Trưởng bộ phận Phân bón của CRU Chris Lawson chia sẻ với CNBC: “Với thị trường ngũ cốc và hạt có dầu vốn đã eo hẹp, cũng như tầm quan trọng của cả Nga và Ukraine trong các thị trường đó, lạm phát giá lương thực là một nguy cơ ngày càng nổi bật”. 

Giá phân bón tăng cao cũng trở nên trầm trọng hơn do chi phí khí đốt tự nhiên tăng, vì khí đốt là nguyên liệu quan trọng để sản xuất phân bón gốc nitơ. Giá năng lượng đã tăng vọt trong bối cảnh EU có kế hoạch cắt giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung dầu khí của Nga và các lệnh cấm do Mỹ và một số quốc gia khác áp đặt.

Không những vậy, tình hình cũng đang trở nên trầm trọng hơn do lệnh cấm xuất khẩu phân bón của Trung Quốc, chủ yếu là nitơ và phốt phát. Biện pháp này có hiệu lực vào tháng 6/2022, được thực hiện nhằm hạn chế việc tăng giá lương thực trong nước.

Hơn nữa, tranh chấp lao động tại Đường sắt Thái Bình Dương của Canada dự kiến sẽ gây thêm áp lực lên chuỗi logistic toàn cầu. Nutrien của Canada, nhà sản xuất phân bón lớn nhất thế giới, cho biết họ có thể khắc phục được tình trạng ngưng vận chuyển hàng hoá trong vài ngày, nhưng nếu tình trạng này kéo dài lâu hơn, công ty sẽ phải cân nhắc tới việc giảm tốc sản xuất kali. 

Trước nhiều nguy cơ liên quan tới nguồn cung phân bón và giá cả leo thang, Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) đã cảnh báo “tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng” cho hàng chục quốc gia trải dài khắp Châu Mỹ Latinh, Trung Phi, Trung Đông và Trung Á do xung đột và điều kiện môi trường thất thường.

David M. Beasley, giám đốc điều hành của Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) của Liên hợp quốc cũng nói với The New York Times rằng thế giới đang trên bờ vực của tình trạng mất an ninh lương thực tồi tệ nhất kể từ Thế chiến thứ Hai.

Trước đó, trong một nghiên cứu hồi đầu tháng, Giám đốc Barclays Anh, nhà kinh tế cao cấp châu Âu Fabrice Montagné và Trưởng bộ phận Nghiên cứu Kinh tế Christian Keller cũng cảnh báo rằng quy mô và cường độ cú sốc nguồn cung phân bón có thể gây ra những tác động như cuộc khủng hoảng lương thực toàn cầu năm 2008 và trở thành mồi lửa cho những bất ổn kinh tế, chính trị và bất ổn xã hội ở các quốc gia, cả ở các nền kinh tế phát triển và mới nổi.

Xem thêm >> Xung đột Nga - Ukraine có thể giúp lợi nhuận ngành phân bón tăng phi mã nửa đầu năm

Theo RT, CNBC
Cùng chuyên mục
Nắng nóng khiến châu Âu khó 'tuyên chiến' thương mại với Trung Quốc

Nắng nóng khiến châu Âu khó 'tuyên chiến' thương mại với Trung Quốc

(VNF) - Liên minh châu Âu (EU) đặt mục tiêu thu hẹp mức thâm hụt thương mại kỷ lục với Trung Quốc trước tháng 10. Thế nhưng, đợt nắng nóng nghiêm trọng nhất trong lịch sử khu vực lại đang thúc đẩy nhu cầu nhập khẩu máy điều hòa không khí sản xuất tại Trung Quốc lên mức chưa từng có.

Ngân hàng Thế giới sẽ chấm dứt cho Trung Quốc vay vốn từ năm 2031

Ngân hàng Thế giới sẽ chấm dứt cho Trung Quốc vay vốn từ năm 2031

01/07/26 15:49 (GMT+7)

(VNF) - Ngân hàng Thế giới (WB) sẽ từng bước chấm dứt hoạt động cho vay đối với Trung Quốc vào năm 2031, sau nhiều năm liên tục cắt giảm quy mô tín dụng. Động thái này phản ánh vị thế mới của Trung Quốc khi đã trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, theo ba nguồn tin am hiểu kế hoạch cho biết hôm 1/7.

Nhà ở xã hội: 'Của để dành' của các nền kinh tế

Nhà ở xã hội: 'Của để dành' của các nền kinh tế

01/07/26 15:30 (GMT+7)

(VNF) - Nếu nhìn theo cách thông thường, nhà ở xã hội là chương trình hỗ trợ người thu nhập thấp có chỗ ở với giá rẻ. Nhưng khi quan sát cách các quốc gia phát triển vận hành, có thể thấy đây không còn là một chính sách phúc lợi đơn thuần.

Cuộc đua mới của các ngân hàng lớn

Cuộc đua mới của các ngân hàng lớn

01/07/26 13:00 (GMT+7)

(VNF) - Từng chỉ được xem là công cụ hỗ trợ vận hành, giúp nhân viên ngân hàng xử lý công việc nhanh hơn, AI giờ đây đang vượt xa vai trò tự động hóa đơn thuần. Theo các chuyên gia của McKinsey & Company, cuộc dịch chuyển này đang diễn ra nhanh chóng, khi các ngân hàng bắt đầu khai thác AI như một năng lực chiến lược thay vì chỉ là công cụ nâng cao năng suất.

Giá vàng hướng đến quý giảm mạnh nhất hơn một thập kỷ

Giá vàng hướng đến quý giảm mạnh nhất hơn một thập kỷ

01/07/26 13:00 (GMT+7)

(VNF) - Giá vàng đang trên đà ghi nhận quý sụt giảm mạnh nhất trong hơn một thập kỷ khi làn sóng đầu cơ của nhà đầu tư cá nhân dần hạ nhiệt. Kỳ vọng lãi suất tiếp tục duy trì ở mức cao, cùng với dòng tiền dịch chuyển sang cổ phiếu AI và các tài sản rủi ro khác, đang tạo áp lực lớn lên kim loại quý này.

Cuộc chuyển dịch âm thầm của ngành quảng cáo

Cuộc chuyển dịch âm thầm của ngành quảng cáo

01/07/26 08:00 (GMT+7)

(VNF) - Từng chỉ giữ vai trò hỗ trợ trong các chiến dịch truyền thông, người sáng tạo nội dung (content creator) đang dần trở thành một trong những kênh kết nối quan trọng nhất giữa thương hiệu và người tiêu dùng. Việc các tập đoàn toàn cầu mạnh tay dịch chuyển ngân sách sang lĩnh vực này được xem là dấu hiệu cho thấy nền kinh tế sáng tạo đã bước sang một giai đoạn phát triển mới.

Dow Jones lập đỉnh lịch sử và tín hiệu đảo chiều của dòng tiền

Dow Jones lập đỉnh lịch sử và tín hiệu đảo chiều của dòng tiền

30/06/26 12:00 (GMT+7)

(VNF) - Trong cùng phiên giao dịch, Dow Jones bứt phá và lập kỷ lục mới trong khi Nasdaq giảm điểm vì áp lực bán ở Big Tech.

Tỷ giá yên Nhật rơi xuống mức thấp nhất 40 năm

Tỷ giá yên Nhật rơi xuống mức thấp nhất 40 năm

30/06/26 10:30 (GMT+7)

(VNF) - Đồng yên Nhật tiếp tục suy yếu so với USD trong phiên giao dịch sáng 30/6, rơi xuống mức thấp nhất kể từ năm 1986.

Giá vàng giảm mạnh, thủng đáy 4.000 USD/ounce

Giá vàng giảm mạnh, thủng đáy 4.000 USD/ounce

30/06/26 09:32 (GMT+7)

(VNF) - Giá vàng thế giới quay đầu giảm mạnh, lùi xuống dưới đáy 4.000 USD/ounce khi căng thẳng giữa Mỹ và Iran leo thang trở lại, trong khi triển vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt làm gia tăng sức ép lên kim loại quý.

Tim Cook và Elon Musk cùng cảnh báo về một cuộc khủng hoảng mới ở Mỹ

Tim Cook và Elon Musk cùng cảnh báo về một cuộc khủng hoảng mới ở Mỹ

29/06/26 13:00 (GMT+7)

(VNF) - Elon Musk và Tim Cook vốn hiếm khi có chung quan điểm. Thế nhưng lần này, cả hai cùng phát đi một cảnh báo về cuộc khủng hoảng chip nhớ chưa từng có do làn sóng đầu tư AI bùng nổ tại Mỹ.

Không cần mua quảng cáo đắt đỏ, nhiều thương hiệu vẫn thắng lớn tại World Cup 2026

Không cần mua quảng cáo đắt đỏ, nhiều thương hiệu vẫn thắng lớn tại World Cup 2026

29/06/26 11:00 (GMT+7)

(VNF) - Trong khi hàng triệu người trên khắp thế giới theo dõi World Cup mùa hè này, một số thương hiệu tạo được tiếng vang lớn nhất lại không nằm trong danh sách các nhà tài trợ chính thức của giải đấu.

Giá vàng nửa cuối năm sẽ đi theo kịch bản nào?

Giá vàng nửa cuối năm sẽ đi theo kịch bản nào?

29/06/26 10:45 (GMT+7)

(VNF) - Thị trường vàng thỏi đang đi về đâu, và liệu chu kỳ tăng giá có quay trở lại? Đó có lẽ là câu hỏi mà nhiều nhà đầu tư đang đặt ra lúc này.

Nút thắt của nền kinh tế sáng tạo

Nút thắt của nền kinh tế sáng tạo

29/06/26 08:30 (GMT+7)

(VNF) - Số lượng nhà sáng tạo nội dung đang bùng nổ trên toàn cầu, tạo nên một nền kinh tế trị giá hàng trăm tỷ USD. Tuy nhiên, đằng sau sự tăng trưởng đó vẫn là những nút thắt về dòng tiền quảng cáo, khả năng đo lường hiệu quả và mối liên kết giữa thương hiệu với nhà sáng tạo.

Giá dầu giảm mạnh, chờ thời điểm Fed hạ lãi suất

Giá dầu giảm mạnh, chờ thời điểm Fed hạ lãi suất

28/06/26 14:15 (GMT+7)

(VNF) - Giá dầu thế giới giảm mạnh trong tuần qua khi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông hạ nhiệt, góp phần làm dịu áp lực lạm phát toàn cầu và thúc đẩy kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ sớm nới lỏng chính sách tiền tệ.

Nắng nóng kỷ lục ở châu Âu: Cú sốc thời tiết mở ra cơ hội đầu tư lớn

Nắng nóng kỷ lục ở châu Âu: Cú sốc thời tiết mở ra cơ hội đầu tư lớn

28/06/26 13:00 (GMT+7)

(VNF) - Các đợt nắng nóng cực độ đang dần trở thành “bình thường mới” ở châu Âu, thu hút sự quan tâm và tìm kiếm cơ hội của giới đầu tư.

Hãng ô tô hàng đầu đóng cửa 4 nhà máy, cắt giảm 100.000 việc làm

Hãng ô tô hàng đầu đóng cửa 4 nhà máy, cắt giảm 100.000 việc làm

28/06/26 11:30 (GMT+7)

(VNF) - Đợt tái cấu trúc này có thể khiến gần 1/6 lực lượng lao động của tập đoàn mất việc và trở thành một trong những chương trình sa thải lớn nhất trong lịch sử doanh nghiệp.

TT Trump dọa áp thuế 100%, vì sao châu Âu không còn lo sợ?

TT Trump dọa áp thuế 100%, vì sao châu Âu không còn lo sợ?

28/06/26 10:45 (GMT+7)

(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump một lần nữa sử dụng thuế quan như công cụ gây sức ép trong đàm phán thương mại với châu Âu. Tuy nhiên, những thay đổi về mặt pháp lý sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ đang khiến lời đe dọa áp thuế 100% đối mặt với nhiều trở ngại hơn so với trước đây.

Chỉ với 6 từ, tân Chủ tịch Fed làm ‘rung chuyển’ thị trường

Chỉ với 6 từ, tân Chủ tịch Fed làm ‘rung chuyển’ thị trường

28/06/26 10:15 (GMT+7)

(VNF) - Chỉ với một tuyên bố gồm 6 từ, tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh đã đảo ngược kỳ vọng của thị trường về lộ trình lãi suất, khiến chứng khoán Mỹ lao dốc, lợi suất trái phiếu tăng và làm dấy lên dự báo Fed sẽ tiếp tục mạnh tay chống lạm phát trong thời gian tới.

Mỹ - Iran khai hỏa trở lại, Hormuz tiếp tục dậy sóng

Mỹ - Iran khai hỏa trở lại, Hormuz tiếp tục dậy sóng

28/06/26 08:30 (GMT+7)

(VNF) - Một vụ tấn công tàu mới xảy ra ở eo biển Hormuz khi căng thẳng giữa Iran và Mỹ leo thang sau các vụ tấn công thương mại, đánh dấu diễn biến nghiêm trọng nhất kể từ thỏa thuận hòa bình tạm thời.

Nửa cuối năm 2026, USD bước vào chu kỳ tăng lên?

Nửa cuối năm 2026, USD bước vào chu kỳ tăng lên?

27/06/26 13:30 (GMT+7)

(VNF) - Đồng USD bước vào nửa cuối năm 2026 với đà tăng mạnh nhờ kỳ vọng Mỹ sẽ duy trì lãi suất ở mức cao hơn và nhu cầu không ngừng đối với tài sản Mỹ từ các nhà đầu tư tin vào "chủ nghĩa ngoại lệ của Mỹ". Xu hướng này có thể tiếp tục gây sức ép lên các đồng tiền khác.

Ông Trump cảnh báo đánh thuế 100% nếu châu Âu áp thuế dịch vụ số

Ông Trump cảnh báo đánh thuế 100% nếu châu Âu áp thuế dịch vụ số

27/06/26 10:23 (GMT+7)

(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo sẽ áp thuế 100% với hàng hóa từ các quốc gia triển khai thuế dịch vụ kỹ thuật số nhằm vào doanh nghiệp công nghệ Mỹ, làm gia tăng căng thẳng thương mại với châu Âu.

Giá bạc giảm sâu: Cơ hội hiếm có hay 'chiếc bẫy' mới?

Giá bạc giảm sâu: Cơ hội hiếm có hay 'chiếc bẫy' mới?

27/06/26 09:30 (GMT+7)

(VNF) - Từng được xem là "hầm trú ẩn" của dòng tiền trong giai đoạn bất ổn, bạc nay lại khiến nhiều nhà đầu tư lao đao khi mất hơn một nửa giá trị chỉ trong vài tháng. Liệu cú lao dốc này mở ra cơ hội bắt đáy hấp dẫn, hay chỉ là cái bẫy đối với những người kỳ vọng vào sự hồi phục của kim loại quý?

Giá vàng giảm sâu, kịch bản cũ có tái diễn?

Giá vàng giảm sâu, kịch bản cũ có tái diễn?

26/06/26 10:45 (GMT+7)

(VNF) - Giá vàng lao dốc gần 30% so với mức đỉnh lịch sử, đánh mất mốc hỗ trợ quan trọng 4.000 USD/ounce khi đồng USD tăng mạnh và kỳ vọng Fed tiếp tục nâng lãi suất. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng đây có thể chỉ là một đợt điều chỉnh quen thuộc trong chu kỳ tăng dài hạn.

Sau Elon Musk, tỷ phú nghìn tỷ USD tiếp theo sẽ đến từ Trung Quốc?

Sau Elon Musk, tỷ phú nghìn tỷ USD tiếp theo sẽ đến từ Trung Quốc?

26/06/26 10:15 (GMT+7)

(VNF) - Khi của cải toàn cầu ngày càng được tạo ra từ trí tuệ nhân tạo, xe điện và công nghệ vũ trụ, Trung Quốc cũng đang chứng kiến sự trỗi dậy của một thế hệ doanh nhân công nghệ mới, những người có thể trở thành các ứng viên sáng giá cho cột mốc tài sản chưa từng có này.

Elon Musk không còn là tỷ phú nghìn tỷ USD

Elon Musk không còn là tỷ phú nghìn tỷ USD

25/06/26 11:02 (GMT+7)

(VNF) - Đà lao dốc của cổ phiếu SpaceX và Tesla đã khiến Elon Musk đánh mất vị thế “tỷ phú nghìn tỷ USD” chỉ ít tuần sau khi trở thành người đầu tiên trong lịch sử chạm mốc tài sản 1.000 tỷ USD.

Tin khác
Nắng nóng khiến châu Âu khó 'tuyên chiến' thương mại với Trung Quốc

Nắng nóng khiến châu Âu khó 'tuyên chiến' thương mại với Trung Quốc

(VNF) - Liên minh châu Âu (EU) đặt mục tiêu thu hẹp mức thâm hụt thương mại kỷ lục với Trung Quốc trước tháng 10. Thế nhưng, đợt nắng nóng nghiêm trọng nhất trong lịch sử khu vực lại đang thúc đẩy nhu cầu nhập khẩu máy điều hòa không khí sản xuất tại Trung Quốc lên mức chưa từng có.

Ngân hàng Thế giới sẽ chấm dứt cho Trung Quốc vay vốn từ năm 2031

Ngân hàng Thế giới sẽ chấm dứt cho Trung Quốc vay vốn từ năm 2031

Nhà ở xã hội: 'Của để dành' của các nền kinh tế

Nhà ở xã hội: 'Của để dành' của các nền kinh tế

Cuộc đua mới của các ngân hàng lớn

Cuộc đua mới của các ngân hàng lớn

Giá vàng hướng đến quý giảm mạnh nhất hơn một thập kỷ

Giá vàng hướng đến quý giảm mạnh nhất hơn một thập kỷ

Cuộc chuyển dịch âm thầm của ngành quảng cáo

Cuộc chuyển dịch âm thầm của ngành quảng cáo

Dow Jones lập đỉnh lịch sử và tín hiệu đảo chiều của dòng tiền

Dow Jones lập đỉnh lịch sử và tín hiệu đảo chiều của dòng tiền

Tỷ giá yên Nhật rơi xuống mức thấp nhất 40 năm

Tỷ giá yên Nhật rơi xuống mức thấp nhất 40 năm

Giá vàng giảm mạnh, thủng đáy 4.000 USD/ounce

Giá vàng giảm mạnh, thủng đáy 4.000 USD/ounce

Tim Cook và Elon Musk cùng cảnh báo về một cuộc khủng hoảng mới ở Mỹ

Tim Cook và Elon Musk cùng cảnh báo về một cuộc khủng hoảng mới ở Mỹ

Không cần mua quảng cáo đắt đỏ, nhiều thương hiệu vẫn thắng lớn tại World Cup 2026

Không cần mua quảng cáo đắt đỏ, nhiều thương hiệu vẫn thắng lớn tại World Cup 2026

Giá vàng nửa cuối năm sẽ đi theo kịch bản nào?

Giá vàng nửa cuối năm sẽ đi theo kịch bản nào?

Nút thắt của nền kinh tế sáng tạo

Nút thắt của nền kinh tế sáng tạo

Giá dầu giảm mạnh, chờ thời điểm Fed hạ lãi suất

Giá dầu giảm mạnh, chờ thời điểm Fed hạ lãi suất

Nắng nóng kỷ lục ở châu Âu: Cú sốc thời tiết mở ra cơ hội đầu tư lớn

Nắng nóng kỷ lục ở châu Âu: Cú sốc thời tiết mở ra cơ hội đầu tư lớn

Hãng ô tô hàng đầu đóng cửa 4 nhà máy, cắt giảm 100.000 việc làm

Hãng ô tô hàng đầu đóng cửa 4 nhà máy, cắt giảm 100.000 việc làm

TT Trump dọa áp thuế 100%, vì sao châu Âu không còn lo sợ?

TT Trump dọa áp thuế 100%, vì sao châu Âu không còn lo sợ?

Chỉ với 6 từ, tân Chủ tịch Fed làm ‘rung chuyển’ thị trường

Chỉ với 6 từ, tân Chủ tịch Fed làm ‘rung chuyển’ thị trường

Mỹ - Iran khai hỏa trở lại, Hormuz tiếp tục dậy sóng

Mỹ - Iran khai hỏa trở lại, Hormuz tiếp tục dậy sóng

Nửa cuối năm 2026, USD bước vào chu kỳ tăng lên?

Nửa cuối năm 2026, USD bước vào chu kỳ tăng lên?

Ông Trump cảnh báo đánh thuế 100% nếu châu Âu áp thuế dịch vụ số

Ông Trump cảnh báo đánh thuế 100% nếu châu Âu áp thuế dịch vụ số

Giá bạc giảm sâu: Cơ hội hiếm có hay 'chiếc bẫy' mới?

Giá bạc giảm sâu: Cơ hội hiếm có hay 'chiếc bẫy' mới?

Giá vàng giảm sâu, kịch bản cũ có tái diễn?

Giá vàng giảm sâu, kịch bản cũ có tái diễn?

Sau Elon Musk, tỷ phú nghìn tỷ USD tiếp theo sẽ đến từ Trung Quốc?

Sau Elon Musk, tỷ phú nghìn tỷ USD tiếp theo sẽ đến từ Trung Quốc?

Elon Musk không còn là tỷ phú nghìn tỷ USD

Elon Musk không còn là tỷ phú nghìn tỷ USD