“Tình hình rất rối ren”
Đó là một ngày cuối tháng 1/1986. Tính đến nay đã tròn 40 năm. Cũng là năm kỷ niệm 40 năm Đổi Mới...
Tại một hội nghị của Bộ Chính trị tổ chức vào ngày 27/1/1986, khi phát biểu kết luận, đồng chí Trường Chinh đã nhấn mạnh rằng “tình hình đang rối ren, phải có những biện pháp cấp bách, các biện pháp cơ bản như đẩy mạnh sản xuất, cải tạo xã hội chủ nghĩa đều rất quan trọng”.
Theo đó, đồng chí Trường Chinh đánh giá: “thị trường đang rối, ta phải xông ra chiếm lĩnh lại thị trường, muốn thế phải cung cấp vũ khí cho anh em, cụ thể là phải giải quyết các vấn đề như phương thức kinh doanh thế nào, giá cả thế nào. Làm chủ và chiếm lĩnh thị trường bằng kinh doanh là chủ yếu hay bằng cấm đoán là chủ yếu. Cần làm rõ: kinh doanh xã hội chủ nghĩa là thế nào thì mới làm được…”
Đó là thời điểm mà Bộ Chính trị đã đồng ý là “cần có nghị quyết của Bộ Chính trị về những biện pháp cấp bách để ổn định tình hình kinh tế, xã hội”.
Năm 1986 có lẽ là năm đặc biệt khó khăn trong lịch sử phát triển của Việt Nam. 10 năm sau khi giành được thống nhất, vì những sai lầm nhất định trong chính sách, nền kinh tế Việt Nam lâm vào cảnh khó khăn, khủng hoảng nghiêm trọng.
Trước đó, tháng 6/1985, Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương khóa V đã ban hành Nghị quyết trong đó chốt những mục tiêu, chủ trương và biện pháp lớn nhằm xóa bỏ cơ chế quản lý tập trung quan liêu, bao cấp, thực hiện hạch toán kinh tế, kinh doanh xã hội chủ nghĩa, trong đó vấn đề giá, lương, tiền là yêu cầu cấp bách, là khâu đột phá.
Nghị quyết này được kỳ vọng sẽ “tạo ra sự nhất trí, tin tưởng, phấn khởi của cán bộ, đảng viên và nhân dân, thúc đẩy mạnh tinh thần phấn đấu vươn lên trong sản xuất, kinh doanh của các đơn vị cơ sở, của các cấp, các ngành trong cả nước”.
Tuy nhiên, khi đi vào thực hiện, những bất cập đã xuất hiện khi tiến hành đồng thời ba việc lớn, gồm đổi tiền, tổng điều chỉnh giá và điều chỉnh lương với mức độ rất cao. Việc đổi tiền đã phạm nhiều sai lầm, tiếp đó lại làm ngay cuộc tổng điều chỉnh giá và lương với mức độ rất cao trong tình hình kinh tế - xã hội còn rất khó khăn và phức tạp.
Đồng chí Trường Chinh thừa nhận, tình hình kinh tế - xã hội của nước ta đã diễn biến rất phức tạp; giá cả tăng đột biến, nhất là từ giữa tháng 12/1985 đến nay; thị trường càng rối ren hơn; đồng tiền mất giá rất nhanh; bội chi ngân sách và tiền mặt ngày càng lớn; tiền lương thực tế của cán bộ, công nhân, viên chức và lực lượng vũ trang giảm sút; cán bộ, đảng viên, nhân dân xao xuyến, lo lắng, thiếu tin tưởng vào chính sách và sự chỉ đạo kinh tế của Đảng và Nhà nước. Bọn phá hoại, bọn đầu cơ, buôn lậu lợi dụng thời cơ hoạt động ráo riết, làm cho thị trường, giá cả càng thêm rối loạn.
Tình hình đó đòi hỏi phải Đảng và Nhà nước phải đánh giá đúng, có những biện pháp xử lý kiên quyết và đúng đắn, nhanh chóng xoay chuyển tình thế, đưa hoạt động kinh tế - xã hội tiến lên. Trong khó khăn, động lực đổi mới đã được hình thành và đưa tới những thay đổi căn bản trong việc xây dựng Văn kiện đại hội Đảng lần thứ VI vào cuối năm 1986, giờ đây được ghi nhận như là kỳ đại hội mở ra giai đoạn Đổi Mới.
Đổi Mới không phải là một lựa chọn ngẫu nhiên. Đổi Mới là kết quả của một quá trình vận động, và Đổi Mới đã mở ra một hành trình mới
Đến nền kinh tế 510 tỷ USD
40 năm sau, Đảng cộng sản Việt Nam bước vào kỳ đại hội thứ XIV trong một tâm thế rất khác.
Dự thảo Báo cáo tổng kết một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa trong 40 năm qua ở Việt Nam, sẽ được thảo luận ở đại hội XIV, nhấn mạnh rằng trong 10 năm gần đây (2016-2025), nền kinh tế đất nước đã có sự chuyển biến tích cực, toàn diện trên nhiều lĩnh vực.
Mặc dù chịu ảnh hưởng bởi nhiều biến động không thuận từ môi trường quốc tế, nhưng tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2016-2025 đã đạt khoảng 6,2%/năm.
Đáng chú ý, quy mô nền kinh tế và thu nhập bình quân đầu người tăng gần gấp đôi, đạt tương ứng trên 510 tỷ USD và trên 5.000 USD/người.
Đó không chỉ là những con số thuần túy. Đó là kết quả của cả một quá trình nỗ lực liên tục kéo dài 4 thập kỷ. Cần nhắc lại, năm 1986 GDP của Việt Nam mới chỉ ở con số 8 tỷ USD.
510 tỷ USD là con số giúp Việt Nam vươn lên vị trí nền kinh tế lớn thứ 32 của thế giới, đuổi kịp và vượt qua một số nước trong khu vực và trên thế giới.
Chính những khó khăn trong giai đoạn “rối ren” của 40 năm trước đã đưa dân tộc Việt Nam vào lộ trình Đổi Mới để có được thành tựu, dẫu còn khiêm tốn trên hành trình phát triển chung của thế giới, nhưng cũng đã là một điểm sáng của thế giới.
Tuy nhiên, bối cảnh mới cũng đang đặt ra những vấn đề mới, bên cạnh các vấn đề cũ của nền kinh tế Việt Nam, đòi hỏi những thay đổi mới về chính sách.
Một năm trước đại hội Đảng lần thứ XIV, hàng loạt chính sách quan trọng về xây dựng pháp luật, về phát triển khoa học công nghệ, về phát triển kinh tế tư nhân… đã được ban hành, đáp ứng đòi hỏi về việc “nâng cấp” thể chế để đưa Việt Nam vào giai đoạn phát triển mới.
Với ý nghĩa đó, đại hội Đảng lần thứ XIV, được chính thức khai mạc hôm nay (20/1), được kỳ vọng sẽ mở ra một giai đoạn phát triển mới hiệu quả hơn, chất lượng hơn cho đất nước!
