Hành trình xây dựng 'kho vũ khí kinh tế' của Trung Quốc
(VNF) - Chỉ trong vài năm, Bắc Kinh đã chuyển từ thế phòng thủ sang chủ động sử dụng các đòn bẩy kinh tế để đáp trả sức ép từ Mỹ. Đằng sau sự chuyển dịch đó là quá trình xây dựng một "kho vũ khí kinh tế" ngày càng hoàn thiện, làm thay đổi cục diện cạnh tranh giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Chuyển từ phòng thủ sang tấn công
Kể từ khi Bộ Quốc phòng Mỹ lần đầu công bố danh sách các doanh nghiệp bị cáo buộc có liên hệ với quân đội Trung Quốc theo Mục 1260H vào năm 2021, các đợt cập nhật trước đây chủ yếu chỉ vấp phải phản ứng ngoại giao từ Bắc Kinh hoặc sự phủ nhận từ các doanh nghiệp bị nêu tên. Chưa có biện pháp trả đũa thương mại nào được áp dụng.
Tuy nhiên, điều đó đã thay đổi vào ngày 22/6. Bộ Thương mại Trung Quốc cấm xuất khẩu các mặt hàng lưỡng dụng sang 10 doanh nghiệp Mỹ, trong đó có Red Cat Holdings và MP Materials. Cùng ngày, Bộ Tài chính Trung Quốc cũng cấm 46 nhà thầu quốc phòng Mỹ, bao gồm Lockheed Martin và Boeing Defense, tham gia các hoạt động mua sắm của chính phủ nước này.

Dù hiện tại các biện pháp này vẫn chỉ nhắm đến phạm vi tương đối hẹp và phần lớn doanh nghiệp bị ảnh hưởng có ít hoạt động kinh doanh tại Trung Quốc, giới chuyên gia cho rằng chúng phản ánh sự thay đổi trong chiến lược đáp trả của Bắc Kinh trước các mức thuế quan, biện pháp kiểm soát xuất khẩu và rào cản pháp lý mà Washington đã liên tục áp đặt trong nhiều năm qua.
Thay vì chỉ phòng thủ, Trung Quốc đang ngày càng chủ động sử dụng các đòn bẩy kinh tế của mình. Xu hướng này không chỉ khiến các chính phủ khác khó đưa ra quyết định chiến lược, mà còn đẩy các tập đoàn đa quốc gia vào thế phải cân bằng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.
“Kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump lần đầu nhậm chức, Trung Quốc đã không ngừng tìm kiếm một phương thức hiệu quả để chống lại áp lực từ Mỹ. Tôi tin Bắc Kinh cho rằng họ đã tìm ra công thức đó bằng cách biến cái gọi là chiến tranh thương mại thành một cuộc chiến chuỗi cung ứng trên quy mô rộng lớn hơn nhiều” ông Leland Miller, ủy viên Ủy ban Đánh giá Kinh tế và An ninh Mỹ - Trung, nhận định.
Bước ngoặt trong chiến lược xây dựng khung pháp lý phục vụ các biện pháp trả đũa kinh tế của Bắc Kinh diễn ra sau khi chính quyền Tổng thống Trump đưa Huawei vào danh sách đen năm 2019.
Chỉ vài tháng sau, Trung Quốc công bố kế hoạch thành lập "Danh sách các thực thể không đáng tin cậy". Bộ Thương mại Trung Quốc khi đó cho biết cơ chế này nhằm trừng phạt các doanh nghiệp nước ngoài cắt nguồn cung hoặc "áp dụng các biện pháp phân biệt đối xử" với doanh nghiệp Trung Quốc, gây tổn hại đến an ninh và lợi ích quốc gia.
Khi đó, Bắc Kinh gần như chỉ có thể đáp trả các biện pháp của Mỹ bằng cách trì hoãn thủ tục hải quan hoặc kêu gọi người tiêu dùng tẩy chay hàng hóa. Nhưng chỉ trong hai năm tiếp theo, nước này liên tiếp ban hành Luật Kiểm soát xuất khẩu và Luật Chống Trừng phạt của nước ngoài, qua đó xây dựng nền tảng pháp lý cho một hệ thống trả đũa kinh tế ngày càng hoàn thiện.
"Giờ đây, họ đã sở hữu một bộ công cụ ngày càng tinh vi", ông Leland Miller nhận định.
Dù vậy, giới chuyên gia cho rằng nhiều công cụ trong số này ban đầu mang tính biểu tượng hơn là thực chất.
"Danh sách các thực thể không đáng tin cậy" là một minh chứng điển hình: Trung Quốc không hề đưa bất kỳ công ty nào vào danh sách này cho đến năm 2023, và ngay cả khi thực hiện, các mục tiêu bị nhắm tới, như Lockheed Martin và đơn vị phòng thủ tên lửa của Raytheon, đều là những doanh nghiệp không có nhiều lợi ích kinh doanh để mất tại thị trường Trung Quốc.
Tuy nhiên, năm 2023 đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng khác khi tiêu điểm được chuyển sang các khoáng sản thiết yếu. Bắc Kinh bắt đầu áp đặt kiểm soát xuất khẩu đối với gali và germani, trước khi mở rộng sang than graphite, antimon và đất hiếm – những nguyên liệu tối quan trọng trong sản xuất chip AI, nam châm tiên tiến, công nghệ laser và các ứng dụng công nghệ cao khác.
Cũng trong tháng 5 năm đó, Trung Quốc đã hoàn tất cuộc đánh giá an ninh mạng và chính thức loại bỏ nhà sản xuất chất bán dẫn Micron Technology của Mỹ ra khỏi thị trường cơ sở hạ tầng thông tin trọng yếu của mình.
Đến năm 2025, giới phân tích nhận thấy Bắc Kinh đã trở nên vô cùng thuần thục trong việc phối hợp các công cụ này. Lệnh kiểm soát xuất khẩu, luật trừng phạt, hạn chế mua sắm công và quy định chuỗi cung ứng giờ đây được vận hành đồng bộ, mang lại cho Bắc Kinh nhiều phương án để gây tổn thất cho đối phương, đồng thời vẫn giữ được sự linh hoạt tối đa về thời điểm và mức độ can thiệp.
Bà Audrye Wong, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Doanh nghiệp Mỹ (AEI) chỉ ra rằng Bắc Kinh đã chủ động xây dựng các thể chế có cấu trúc tương tự như chế độ trừng phạt và kiểm soát xuất khẩu của Mỹ, nhưng tự dành cho mình quyền quyết định rộng rãi và linh hoạt hơn trong quá trình thực thi.
Doanh nghiệp buộc phải "chọn phe"
Trong các cuộc thảo luận thương mại gần đây nhất giữa Trung Quốc và EU vào tháng 6, việc đảm bảo quyền tiếp cận nguồn đất hiếm đã trở thành một trong những ưu tiên hàng đầu của Brussels, theo Global Times.
Tờ báo này đưa tin sau cuộc hội đàm rằng các quan chức Bắc Kinh đánh giá EU “thiếu sự chân thành” và cảnh báo Trung Quốc “đã chuẩn bị sẵn sàng để đáp trả” nếu Brussels từ chối nhượng bộ trong các vấn đề mấu chốt, đặc biệt là việc áp thuế đối với xe điện Trung Quốc. Các quan chức châu Âu hiện đang khẩn trương thiết lập một nhóm ứng phó khủng hoảng để chuẩn bị cho kịch bản căng thẳng leo thang khi thỏa thuận ngừng bắn về kiểm soát xuất khẩu với Bắc Kinh hết hạn vào tháng 10 tới.
Sự việc này một lần nữa làm nổi bật tình thế tiến thoái lưỡng nan cốt lõi của châu Âu: dù các nhà hoạch định chính sách đã dành nhiều năm cảnh báo về sự phụ thuộc chiến lược vào Trung Quốc, nhiều ngành công nghiệp của châu lục này vẫn phụ thuộc sâu sắc vào các chuỗi cung ứng mà Bắc Kinh đang nắm giữ đòn bẩy chi phối.
Ông Sam Goodman, Giám đốc chính sách cấp cao tại Viện Rủi ro Chiến lược Trung Quốc (có trụ sở tại London), cho biết sự phụ thuộc chuỗi cung ứng của châu Âu đã tồn tại rõ ràng từ nhiều năm qua, đặc biệt là đối với các khoáng sản quan trọng.
Tuy nhiên, mỗi khi căng thẳng giữa phương Tây và Trung Quốc có dấu hiệu hạ nhiệt – chẳng hạn như sau hội nghị thượng đỉnh giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình tại Busan (Hàn Quốc) vào mùa thu năm ngoái – thì các nỗ lực nhằm giảm bớt sự phụ thuộc này lại bị trì hoãn.
Tuy nhiên, sự xuất hiện song song của hai hệ thống pháp lý đối lập hiện nay đang đặt ra một thách thức nghiêm trọng, thậm chí mang tính sống còn đối với các doanh nghiệp.
“Các công ty ngày càng phải đối mặt với những tình huống tiến thoái lưỡng nan trong vận hành, khi họ có thể buộc phải lựa chọn đứng về phía hệ thống pháp lý của Mỹ hoặc của Trung Quốc”, bà Wong (AEI) nhận định.
Còn theo ông Goodman, nhiều doanh nghiệp khác cuối cùng có thể sẽ phải chọn giải pháp 'tách đôi hoạt động kinh doanh tại Trung Quốc và ngoài Trung Quốc'. "Đối với nhiều doanh nghiệp châu Âu, đây thực sự là một kịch bản ác mộng", ông Goodman chia sẻ.
Nghịch lý của kinh tế Trung Quốc
- AI Trung Quốc làm 'rung chuyển' thế thống trị của Mỹ 14/07/2026 10:45
- Điều gì thúc đẩy Bắc Kinh 'khóa van' nguyên liệu then chốt của ngành chip? 11/07/2026 10:30
- Trung Quốc - EU leo thang căng thẳng vì... vịt quay Bắc Kinh 10/07/2026 01:15
Con số khổng lồ và 'nhiệm vụ bất khả khi' nếu phương Tây thoát phụ thuộc Trung Quốc
(VNF) - Trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang đẩy mạnh các biện pháp nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào Trung Quốc, giới kinh tế học đưa ra lời cảnh báo rằng chi phí để Mỹ và châu Âu hoàn toàn tách rời khỏi quốc gia này sẽ là một con số khổng lồ, và xét trên nhiều khía cạnh, điều này là hoàn toàn thiếu thực tế.
Nguyên tắc đầu tư đưa Tây Âu thống trị bóng đá thế giới qua các kỳ World Cup?
(VNF) - Các đội tuyển quốc gia Tây Âu đã thống trị nhóm ba đội dẫn đầu tại World Cup suốt 20 năm nay, một hệ quả của việc đầu tư bền bỉ cho bóng đá cộng đồng suốt nhiều thập kỷ.
TT Trump ban hành chính sách trái luật, Mỹ phải hoàn trả số tiền thuế khổng lồ
(VNF) - Phán quyết của Tòa án Tối cao đã buộc Chính phủ Mỹ phải hoàn trả hàng chục tỷ USD tiền thuế quan cho các doanh nghiệp nhập khẩu, sau khi một phần chính sách thuế quan do Tổng thống Donald Trump ban hành bị xác định là trái pháp luật.
Thêm hãng bay có wi fi nhờ công nghệ Starlink của SpaceX
(VNF) - Frontier Airlines dự kiến triển khai dịch vụ Wi Fi trên máy bay từ năm 2027 thông qua công nghệ internet vệ tinh Starlink của SpaceX. Động thái này giúp hãng gia nhập nhóm ngày càng nhiều hãng hàng không cung cấp kết nối internet tốc độ cao trong suốt chuyến bay.
World Cup 2026: Biến sức nóng trên sân cỏ thành dòng tiền cho kinh tế Mỹ
(VNF) - Khi World Cup 2026 bước vào những trận đấu quyết định, làn sóng người hâm mộ quốc tế mới thực sự bùng nổ, kéo theo chi tiêu cho khách sạn, hàng không, du lịch và giải trí tăng mạnh. Diễn biến này đang tạo cú hích đáng kể cho kinh tế các thành phố đăng cai tại Mỹ.
Nguy cơ thủng đáy 4.000 USD/ounce: '48 giờ quyết định' hướng đi của giá vàng
(VNF) - Sau khi giảm mạnh về sát mốc 4.000 USD/ounce bất chấp căng thẳng địa chính trị leo thang tại Trung Đông, giá vàng đang bước vào giai đoạn được giới đầu tư đánh giá là mang tính quyết định. Báo cáo lạm phát Mỹ cùng thông điệp đầu tiên của Chủ tịch Fed Kevin Warsh trước Quốc hội có thể định hình kỳ vọng lãi suất, qua đó quyết định xu hướng tiếp theo của kim loại quý.
AI Trung Quốc làm 'rung chuyển' thế thống trị của Mỹ
(VNF) - Các công ty từ Thung lũng Silicon cho đến châu Âu đang chuyển sang sử dụng các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) của Trung Quốc nhằm cắt giảm chi phí công nghệ và giảm bớt sự phụ thuộc vào các phòng thí nghiệm hàng đầu của Mỹ.
Tăng trưởng thấp nhất ASEAN, Thái Lan đặt hy vọng vào 'ngân hàng ảo'
(VNF) - Khi kinh tế được dự báo chỉ tăng trưởng 1,9% trong năm 2026, Thái Lan kỳ vọng 'ngân hàng ảo' sẽ mở ra dư địa tăng trưởng mới, cả cho ngành tài chính lẫn nền kinh tế.
Giá dầu tăng mạnh nhất 6 năm, báo động nguy cơ lạm phát toàn cầu
(VNF) - Giá dầu thế giới vừa ghi nhận phiên tăng mạnh nhất trong hơn 6 năm sau khi căng thẳng tại Trung Đông leo thang, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc năng lượng mới. Đà tăng của dầu không chỉ đẩy chi phí sản xuất và vận tải lên cao mà còn buộc giới đầu tư phải định giá lại triển vọng lạm phát và chính sách lãi suất của các ngân hàng trung ương lớn.
Kịch bản Mỹ - Iran lặp lại: Hormuz đóng cửa, thị trường đồng loạt chao đảo
(VNF) - Lực lượng Mỹ và Iran tiếp tục trao đổi các đợt tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái với cường độ cao. Diễn biến mới một lần nữa khiến thị trường tài chính toàn cầu rung chuyển.
Dầu tăng sốc, chứng khoán lao dốc: Thế giới đối mặt phép thử mới
(VNF) - Làn sóng căng thẳng mới tại Trung Đông, cùng nguy cơ gián đoạn dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz, đang thổi bùng giá năng lượng và kéo thị trường chứng khoán toàn cầu vào đợt điều chỉnh mạnh.
Vì sao Bitcoin vẫn mắc kẹt trong 'thị trường gấu'?
(VNF) - Dòng tiền tổ chức suy yếu, lượng cung lớn bất ngờ quay trở lại thị trường và triển vọng lãi suất cao kéo dài tại Mỹ đang tạo ra “cơn gió ngược” đối với Bitcoin. Trong bối cảnh đó, giới đầu tư ngày càng tranh luận gay gắt về khả năng đồng tiền số lớn nhất thế giới sớm thoát khỏi xu hướng giảm hiện nay.
Toyota tái cơ cấu, thoái vốn khỏi hàng chục công ty
(VNF) - Tập đoàn sản xuất ô tô Toyota cùng các nhà cung cấp trong hệ sinh thái đã chấm dứt các khoản đầu tư vào Panasonic, Renesas và nhiều doanh nghiệp khác trong đợt thoái vốn mới nhất.
Mỹ - Iran vào giai đoạn căng thẳng mới, Fed tiếp tục 'nín thở' với lãi suất
(VNF) - Căng thẳng mới giữa Mỹ và Iran đã thổi bùng lo ngại về nguồn cung năng lượng, kéo giá dầu thế giới tăng mạnh và khiến thị trường tài chính toàn cầu biến động. Trong khi đó, biên bản cuộc họp mới nhất của Fed tiếp tục phát đi thông điệp thận trọng về lãi suất, cho thấy rủi ro lạm phát vẫn là mối quan tâm hàng đầu của ngân hàng trung ương lớn nhất thế giới.
Giới siêu giàu trả lương bảo mẫu, đầu bếp... hơn 5 tỷ đồng/năm
(VNF) - Theo một nghiên cứu mới, đầu bếp riêng có thể kiếm tới 300.000 USD mỗi năm, trong khi quản gia có thể nhận mức lương lên tới 180.000 USD. Nguyên nhân là giới siêu giàu đang tuyển thêm nhiều nhân sự, trợ lý cá nhân phục vụ gia đình để quản lý cuộc sống ngày càng phức tạp của họ.
Hai ‘cú nổ’ IPO chấn động Phố Wall chỉ trong một tháng
(VNF) - Chỉ trong vòng một tháng, Phố Wall liên tiếp chứng kiến hai thương vụ IPO quy mô lịch sử. Nếu đợt niêm yết trị giá 26,5 tỷ USD của SK Hynix ngày 10/7 tạo nên cột mốc mới đối với các doanh nghiệp nước ngoài tại Mỹ, thì trước đó một tháng, thương vụ của SpaceX cũng đã góp phần định hình lại bức tranh thị trường vốn toàn cầu.
Bitcoin hóa nỗi thất vọng lớn nhất năm
Bitcoin khép lại nửa đầu năm với mức giảm hơn 50% so với đỉnh lịch sử. Căng thẳng địa chính trị và sự dịch chuyển của dòng tiền đầu cơ khiến đồng tiền số trải qua nhiều khó khăn.
Bất động sản Tokyo lên cơn sốt: Lời cảnh báo cho Nhật Bản trước khi quá muộn
(VNF) - Giá nhà tại Tokyo và nhiều đô thị lớn tăng mạnh, nhưng Nhật Bản chưa rơi vào một chu kỳ bong bóng bất động sản mới. Thách thức hiện nay là kiểm soát rủi ro cục bộ, bảo đảm khả năng chi trả và giữ ổn định thị trường trước khi sức nóng lan rộng hơn.
Vàng mất ‘ánh hào quang’: Các ngân hàng lớn đồng loạt hạ dự báo
(VNF) - Thị trường kim loại quý toàn cầu đang chứng kiến một bước ngoặt lớn khi hàng loạt ngân hàng và tổ chức tài chính lớn đồng loạt hạ dự báo giá vàng trong ngắn và trung hạn. Động thái "quay xe" này diễn ra ngay sau khi giá vàng thế giới trải qua một quý điều chỉnh tồi tệ nhất trong vòng 13 năm, bốc hơi hơn 20% giá trị kể từ mức đỉnh lịch sử 5.594,82 USD/ounce thiết lập vào đầu năm nay.
Điều gì thúc đẩy Bắc Kinh 'khóa van' nguyên liệu then chốt của ngành chip?
(VNF) - Trung Quốc ngày 10/7 thông báo tạm thời chặn xuất khẩu khí heli, một nguyên tố quan trọng trong chuỗi sản xuất chất bán dẫn, khi sự leo thang của cuộc chiến tại Iran đang làm trầm trọng thêm tình trạng gián đoạn nguồn cung toàn cầu.
Thế giới đang giàu nhanh: Người dân quốc gia nào có tài sản lớn nhất?
(VNF) - Tài sản cá nhân toàn cầu tăng 10,8% trong năm 2025, tốc độ mạnh nhất nhiều năm, nhờ thị trường tài chính khởi sắc và tài sản phi tài chính phục hồi.
Uniqlo phải đóng loạt cửa hàng vì nắng nóng châu Âu
(VNF) - Đợt nắng nóng khắc nghiệt tại châu Âu đã buộc Uniqlo phải tạm thời đóng cửa một số cửa hàng, làm chậm đà tăng doanh số của các mặt hàng mùa hè. Sự việc cho thấy thời tiết cực đoan đang trở thành yếu tố tác động trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của các nhà bán lẻ toàn cầu.
World Cup 2026: Tiền cược lập kỷ lục, lợi nhuận của các nhà cái vẫn là ẩn số
(VNF) - World Cup 2026 đang tạo ra quy mô giao dịch chưa từng có cho ngành cá cược thể thao toàn cầu.
Trung Quốc - EU leo thang căng thẳng vì... vịt quay Bắc Kinh
(VNF) - Một cuộc tranh chấp liên quan đến thịt vịt dùng để chế biến món vịt quay Bắc Kinh có thể châm ngòi cho một cuộc chiến thương mại giữa Liên minh châu Âu (EU) và Trung Quốc, sau khi Brussels ngày 9/7 vừa qua đã chính thức mở cuộc điều tra về hành vi bán phá giá thịt vịt Trung Quốc với mức giá thấp hơn giá thị trường.
Con số khổng lồ và 'nhiệm vụ bất khả khi' nếu phương Tây thoát phụ thuộc Trung Quốc
(VNF) - Trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang đẩy mạnh các biện pháp nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào Trung Quốc, giới kinh tế học đưa ra lời cảnh báo rằng chi phí để Mỹ và châu Âu hoàn toàn tách rời khỏi quốc gia này sẽ là một con số khổng lồ, và xét trên nhiều khía cạnh, điều này là hoàn toàn thiếu thực tế.
Sau thời hạn chót, công trường Kênh La Khê vẫn bề bộn, hệ thống chống ngập chưa đồng bộ
(VNF) - Sau khi vượt mốc tiến độ theo yêu cầu của TP. Hà Nội, công trường kênh La Khê vẫn duy trì nhịp độ thi công khẩn trương. Nhiều hạng mục như kè bờ, nạo vét lòng kênh, hoàn thiện kết cấu bê tông và hệ thống hạ tầng kỹ thuật đang được đẩy nhanh.































































