Hợp tác xã: Hợp lực tạo sinh kế, xây điểm tựa giảm nghèo bền vững

Hợp tác xã là mô hình kinh tế thành công

Trong Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, tiêu chí nâng cao thu nhập cho người dân luôn là vấn đề được các cấp, ngành, các địa phương đặc biệt quan tâm, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt.

Những năm qua, tại các địa phương đã có nhiều mô hình kinh tế hỗ trợ bà con nông dân xóa đói, giảm nghèo. Trong đó phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã (HTX) được xem là mô hình thành công, giải pháp quan trọng trong công tác xoá đói giảm nghèo bền vững.

Đặc biệt ở khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, kinh tế tập thể là thành phần kinh tế quan trọng, lấy lợi ích kinh tế là trọng tâm, bao gồm lợi ích của thành viên, tập thể và Nhà nước, đồng thời coi trọng lợi ích chính trị, văn hóa, cộng đồng trong khu vực, góp phần thực hiện mục tiêu của công tác giảm nghèo.

Những năm gần đây, nguồn lực để hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể, HTX được lồng ghép trong các chương trình mục tiêu quốc gia, đặc biệt là Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững. Khi HTX phát triển, các thành viên HTX sẽ được hưởng lợi và tạo công ăn việc làm, tăng thu nhập, giúp ổn định đời sống, thúc đẩy kinh tế - xã hội địa phương phát triển.

Thành công của HTX Tài Hoan (tỉnh Thái Nguyên), HTX Yến Dương (Thái Nguyên), HTX Po Mỷ (Tuyên Quang) và rất nhiều HTX trên cả nước là minh chứng cho việc phát triển các HTX giúp người dân thoát nghèo.

Ông Hoàng Xuân Lương, nguyên Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (nay là Bộ Dân tộc và Tôn giáo) cho biết, một trong những thành công của Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025 là đã phát huy nội lực vươn lên thoát nghèo của chính người dân. Nhiều địa phương tạo được các mô hình sinh kế, mô hình về hộ, tổ hợp tác, đặc biệt là các HTX. Đồng bào dân tộc thiểu số chủ động, gắn kết chặt chẽ trong việc hợp tác, liên kết với nhau, hình thành tổ sản xuất hoạt động trong cùng lĩnh vực.

Để giải bài toán giảm nghèo hiệu quả, ông Lương cho rằng, các địa phương cần đặc biệt quan tâm giải quyết việc làm để giúp người dân thoát nghèo.

Đầu tiên là giải quyết việc làm tại chỗ chính là thông qua tổ hợp tác và HTX, bởi mỗi tổ hợp tác liên kết lại với nhau, cùng trồng một loại cây hay nuôi cùng một loại con đã có thể giúp giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập cho khoảng 10 lao động địa phương.

Đồng thời, cần thúc đẩy hoạt động liên kết để tiêu thụ sản phẩm, giúp tạo đầu ra sản phẩm cho tổ hợp tác, HTX thông qua cung cấp thông tin, hệ thống công nghệ hiện đại. Các cơ quan, ban, ngành, tổ chức chính trị - xã hội hỗ trợ các thành viên tổ hợp tác tận dụng công nghệ, mạng xã hội để phổ biến, giới thiệu sản phẩm và kết nối giao thương trực tiếp trên môi trường mạng.

Hợp tác xã góp phần giảm nghèo đa chiều

Bà Chu Thị Vinh, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), đánh giá khu vực kinh tế tập thể, HTX đóng vai trò rất quan trọng trong công tác giảm nghèo đa chiều. Phát triển kinh tế tập thể không thể phủ nhận là xu thế tất yếu trong bối cảnh hội nhập quốc tế, phù hợp với kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Theo bà Vinh, kinh tế tập thể là thành phần kinh tế quan trọng, lấy lợi ích kinh tế là trọng tâm, bao gồm lợi ích của thành viên, tập thể và Nhà nước, đồng thời coi trọng lợi ích chính trị, văn hoá, xã hội, góp phần thực hiện mục tiêu của công tác giảm nghèo.

Khi các thành viên tham gia vào kinh tế tập thể, HTX sẽ được tạo công ăn việc làm, tăng thu nhập và nâng cao sinh kế cho chính bản thân mình.

Người dân không chi được hỗ trợ về vốn, quy trình canh tác, kỹ thuật chăm sóc, bao tiêu sản phẩm... mà có thể liên kết, thành lập tổ hợp tác, nâng cao hơn nữa là HTX, để hỗ trợ nhau trong công tác sản xuất, hoạt động kinh tế của các hộ gia đình, để giúp các thành viên là hộ yếu thế mở rộng quy mô sản xuất, kinh doanh cũng như là hỗ trợ nhau kỹ thuật sản xuất, kỹ năng quản trị…

Hiện nay, tất cả các chương trình mục tiêu quốc gia đã phân cấp mạnh về địa phương. Địa phương sẽ hoàn toàn chủ động bố trí nguồn lực để hỗ trợ cho các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

Bà Vinh cho biết, những năm gần đây, nguồn lực để hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể, HTX được lồng ghép trong các chương trình mục tiêu quốc gia. Theo báo cáo về triển khai xây dựng mô hình HTX hoạt động hiệu quả tại địa phương theo đề án thí điểm của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định 167: Đề án lựa chọn, hoàn thiện, nhân rộng mô hình HTX kiểu mới hiệu quả tại các địa phương trên cả nước giai đoạn 2021 -2025, hầu hết các địa phương đã lựa chọn ra 5 mô hình HTX hoạt động hiệu quả để đưa vào thí điểm. Địa phương cũng đã chủ động bố trí nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia hoặc từ những nguồn kinh phí, nguồn đầu tư công đã được thông báo về địa phương để hỗ trợ cho các HTX phát triển.

“Khi HTX phát triển, các thành viên HTX sẽ được hưởng lợi và sẽ tạo công ăn việc làm, tăng thu nhập và giúp ổn định đời sống, thúc đẩy kinh tế - xã hội địa phương phát triển, góp phần ổn định an ninh của địa phương”, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác nhấn mạnh.

Từ thực tế triển khai mô hình kinh tế tập thể, các HTX trên địa bàn, ông Cao Hùng Dũng, Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Tuyên Quang cho biết, một số HTX nông lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh đã tận dụng tốt lợi thế địa phương và vai trò “bà đỡ”, hỗ trợ nông dân tiêu thụ sản phẩm.

Nhiều HTX đã không ngừng nỗ lực tìm tòi, phát huy tiềm năng, lợi thế sẵn có tại cơ sở để xây dựng các mô hình sản xuất hiệu quả. Cùng với đó, chủ động tìm hiểu thị trường, liên kết sản xuất với các đơn vị trong và ngoài tỉnh để tạo việc làm cho người lao động.

Nhờ vậy, HTX không chỉ đảm bảo lợi ích kinh tế cho thành viên mà còn góp phần ổn định sản xuất tại địa phương. Trong xu thế hội nhập, nhu cầu về nông sản sạch, có nguồn gốc rõ ràng, tiêu chuẩn cao ngày càng tăng. Đây là cơ hội để kinh tế hợp tác phát triển. Tuy nhiên, để HTX trở thành trụ cột của kinh tế nông thôn rất cần sự đồng hành của Nhà nước trong việc hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ về đất đai, vốn vay, cơ sở hạ tầng và đào tạo nhân lực.

Để thu hút nhiều người tham gia HTX, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân cho rằng cần phát huy vai trò nòng cốt của hệ thống Liên minh HTX Việt Nam trong việc bảo vệ quyền, lợi ích cho HTX thành viên. Đi liền với đó là chú trọng phát triển các HTX theo hướng chuỗi giá trị để mang lại giá trị lớn về chất lượng, số lượng nông sản.

“Thời gian tới cần tiếp tục hỗ trợ HTX về nguồn lực cũng như hỗ trợ kết nối tiêu thụ sản phẩm, vì nội lực HTX còn mỏng. Nhất là việc hỗ trợ HTX đưa nông sản vào hệ thống siêu thị đang gặp khó khăn do cơ chế của chính các siêu thị, nên cần đẩy mạnh bằng các cơ chế, chính sách cho vay ưu đãi để hỗ trợ HTX đa dạng đầu ra, đầu tư máy móc, bao bì, xây dựng thương hiệu… Các địa phương vùng miền núi nên đẩy mạnh mô hình tổ hợp tác vì đây là mô hình dễ hình thành, phù hợp với đặc thù dân cư thưa thớt nhưng vẫn đảm bảo tính cộng đồng cao. Sau đó, khi tổ hợp tác ổn định sẽ phát triển lên HTX thì nền tảng của HTX sẽ vững vàng và thuận lợi trong thu hút thành viên, mở rộng quy mô...”, bà Vân nhấn mạnh.