Khủng hoảng ngân hàng: Nguồn cơn suy thoái kinh tế Mỹ?
Quang Đăng -
28/05/2023 08:52 (GMT+7)
(VNF) - Cuộc khủng hoảng ngân hàng dường như chưa tạo ra một tác động trực diện lên nền kinh tế Mỹ nhưng theo giới chuyên môn, đó là mối đe dọa đối với tăng trưởng, tiềm ẩn cho một cuộc suy thoái được dự đoán vào cuối năm nay.
Sự sụp đổ chóng vánh của nhiều ngân hàng
Ngành ngân hàng Mỹ vẫn quay cuồng trong rắc rối từ đầu tháng 3, với 3 vụ sụp đổ của Silicon Valley Bank (SVB), Signature Bank (SB) và First Republic Bank (FRB). Dù các nhà lãnh đạo ngân hàng và cơ quan quản lý đã cố gắng trấn an các nhà đầu tư rằng giai đoạn tồi tệ nhất của cuộc khủng hoảng đã qua nhưng điều này dường như không có hiệu quả.
Ngân hàng khu vực PacWest Bancorp hiện trở thành tâm điểm mới nhất của cuộc khủng hoảng ngân hàng Mỹ. Đầu tháng 5, nhà băng này xác nhận đang cân nhắc các “lựa chọn chiến lược”. Điều này đồng nghĩa với thông điệp “xin hãy giúp đỡ chúng tôi” theo ngôn ngữ của giới đầu tư Phố Wall.
Trong tuyên bố chính thức của PacWest, ngân hàng cho biết gần đây, một số đối tác và nhà đầu tư tiềm năng đã tiếp cận ngân hàng và các cuộc thảo luận đang diễn ra. PacWest sẽ tiếp tục đánh giá tất cả các lựa chọn để tối ưu hóa lợi ích của cổ đông.
Trước đó, FRB cũng sử dụng cụm từ “lựa chọn chiến lược”. Nhà băng này sau đó đã chính thức phá sản vào hôm 1/5 và được JPMorgan Chase, ngân hàng lớn nhất của Mỹ, mua lại, dù trước đó đã nhận được khoản giải cứu trị giá 30 tỷ USD từ một nhóm các ngân hàng ở Phố Wall dưới dạng tiền gửi.
Tính đến ngày 31/3, FRB có tổng tài sản 233 tỷ USD. Đây được xem là vụ sụp đổ ngân hàng lớn nhất tại Mỹ kể từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008. Vụ phá sản ngân hàng ở Mỹ gần đây nhất với quy mô tương tự là ngân hàng Washington Mutual vào năm 2008, với 307 tỷ USD tài sản và 188 tỷ USD tiền gửi.
Trước đó, sự sụp đổ của SVB vào ngày 10/3 sau khi chịu quá nhiều rủi ro lãi suất đã gây ra làn sóng chấn động khắp lĩnh vực ngân hàng. SVB là nhà cho vay hàng đầu trong giới khởi nghiệp công nghệ tại Thung lũng Silicon, xếp thứ 16 trong những ngân hàng lớn nhất nước Mỹ.
Theo Tổng công ty Bảo hiểm tiền gửi Liên bang (FDIC), tính đến cuối tháng 12/2022, SVB có khoảng 209 tỷ USD tài sản và 175,4 tỷ USD tiền gửi. SVB tuyên bố phá sản sau khi khách hàng ồ ạt rút tiền khiến ngân hàng này đứt thanh khoản. Nối gót SVB, Signature Bank cũng đổ vỡ không lâu sau đó do niềm tin của khách hàng đã bị hủy hoại nghiêm trọng dẫn tới làn sóng rút tiền quá mạnh.
Hiệu ứng domino chưa dừng lại?
Ông Jamie Dimon, CEO của ngân hàng JPMorgan Chase, cho hay: Một ngân hàng sụp đổ hay thất bại không phải là vấn đề. Chúng ta chỉ sợ hiệu ứng domino. Đó cũng là điều mà các nhà đầu tư lo ngại trước cuộc khủng hoảng ngân hàng đang diễn ra tại Mỹ.
Sau sự sụp đổ của loạt ngân hàng tên tuổi, một nghiên cứu về sự mong manh của hệ thống ngân hàng Mỹ cho thấy 186 ngân hàng có nguy cơ phá sản ngay cả khi chỉ một nửa số người gửi tiền không được bảo hiểm tiền gửi quyết định rút tiền (những người gửi tiền không được bảo hiểm sẽ mất một phần khoản tiền gửi của họ nếu ngân hàng sụp đổ và vì vậy họ dễ có động lực để rút tiền).
Cũng giống như SVB và SB, vụ đổ vỡ của First Republic một phần bắt nguồn từ chiến dịch tăng lãi suất dồn dập của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sau giai đoạn nới lỏng chính sách tiền tệ trong thời kỳ đại dịch.
Lãi suất tăng làm xói mòn giá trị tài sản các ngân hàng đang nắm, như trái phiếu chính phủ và chứng khoán đảm bảo bằng thế chấp. Điều này dẫn tới việc các ngân hàng gánh khoản thua lỗ hàng tỷ USD trên giấy tờ.
Thông thường, các ngân hàng trả lãi suất cố định và trái phiếu của họ sẽ trở nên hấp dẫn khi lãi suất liên bang thấp, thúc đẩy nhu cầu cũng như giá của trái phiếu.
Ở chiều ngược lại, khi lãi suất của Fed tăng cao, các nhà đầu tư sẽ không còn ưa chuộng mức lãi suất cố định của các ngân hàng nữa. Do đó, các ngân hàng phải tăng lãi suất tiền gửi để cạnh tranh thu hút người gửi tiền với các ngân hàng khác. Cuộc đua lãi suất này đặt ra sức ép lớn đối với các ngân hàng khu vực và tầm trung.
Tờ Telegraph dẫn lời Giáo sư Amit Seru, chuyên gia ngân hàng tại Đại học Stanford (Mỹ), cho hay, khoảng một nửa trong số 4.800 ngân hàng Mỹ đang mất khả năng thanh toán.
Bất chấp những bất ổn trong lĩnh vực ngân hàng, Fed ngày 3/5 đã quyết định tăng lãi suất cho vay thêm 0,2% trong nỗ lực nhằm kiềm chế lạm phát. Đây là lần tăng lãi suất thứ 10 liên tiếp của Fed kể từ tháng 3/2022. Quyết định này của Fed đồng thời nâng lãi suất tham chiếu của ngân hàng lên mức 5% - 5,25% lần đầu kể từ năm 2007.
Bà Heather Boushey, thành viên của Hội đồng Cố vấn Kinh tế Nhà Trắng, cho rằng việc Fed tăng lãi suất tiếp tục mang tới rủi ro cho ngành ngân hàng. “Nghị viện Mỹ có thể dễ dàng loại bỏ rủi ro vỡ nợ bằng cách tăng trần nợ công, trong khi vấn đề lãi suất và tác động của lãi suất đối với hệ thống ngân hàng là một câu hỏi phức tạp hơn nhiều mà không một thực thể đơn lẻ nào có thể giải quyết”, bà Boushey nhấn mạnh.
Chất xúc tác gây suy thoái kinh tế
Sự hỗn loạn trong ngành ngân hàng hiện là một trong những vấn đề đau đầu đối với chính quyền Tổng thống Joe Biden khi đang cố gắng lèo lái nền kinh tế Mỹ thoát khỏi suy thoái trong bối cảnh Fed đang tích cực chống lạm phát.
Kể từ tháng 11/2022, Fed đã dự đoán mức tăng trưởng thấp và nền kinh tế Mỹ suy yếu trong năm 2023. Sau khi cuộc khủng hoảng ngân hàng diễn ra, Fed đã tính đến “tác động kinh tế tiềm ẩn của những diễn biến gần đây trong lĩnh vực ngân hàng”, nâng dự báo đó thành một cuộc suy thoái nhẹ bắt đầu vào cuối năm nay và cho rằng “cơ hội hạ cánh mềm dường như sẽ nhanh chóng đóng lại”.
Theo một báo cáo mới nhất của Fed, tình trạng hỗn loạn của những ngân hàng cỡ trung nước này sẽ khiến các nhà băng thắt chặt tiêu chuẩn cho vay đối với doanh nghiệp và hộ gia đình. Đó là mối đe dọa đối với tăng trưởng kinh tế Mỹ.
Cùng chung quan điểm với Fed, những biến động nhanh và mạnh trên thị trường sau các vụ phá sản ngân hàng ở Mỹ khiến nhiều chiến lược gia dự báo rằng suy thoái kinh tế sẽ tới sớm. Các nhà kinh tế cũng đang hạ dự báo tăng trưởng của kinh tế Mỹ do có thể chứng kiến sự sụt giảm trong hoạt động cho vay của các ngân hàng.
Theo các chuyên gia, ngân hàng có vị trí quan trọng trong huy động vốn của nền kinh tế. Khi khủng hoảng ngân hàng xảy ra, nguy cơ trước mắt là suy giảm niềm tin của các chủ thể kinh tế vào hệ thống tài chính và sự phá sản hàng loạt của nhiều doanh nghiệp và tổ chức tài chính.
Theo đó, thị trường chứng khoán bị tác động trực tiếp, giá tài sản chứng khoán sụt giảm mạnh. Tiếp đến là giảm cung tín dụng, đầu tư và tiêu dùng, từ đó dẫn đến suy thoái kinh tế với những tác động tiêu cực lên thị trường việc làm và tăng trưởng kinh tế.
(VNF) - Nguy cơ gián đoạn nguồn cung chưa hạ nhiệt và giá năng lượng duy trì ở mức cao, các áp lực mới đang xuất hiện đối với tăng trưởng kinh tế, lạm phát và an ninh lương thực toàn cầu.
(VNF) - Giữa lúc niềm tin tiêu dùng lao dốc vì giá năng lượng tăng cao và kinh tế suy yếu, Thái Lan đang đặt cược 3,7 tỷ USD vào một chương trình trợ giá mua sắm quy mô lớn với hy vọng vực dậy sức mua nội địa.
(VNF) - Tuần này, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã đề xuất áp đặt các mức thuế quan mới trên diện rộng đối với hàng chục quốc gia, bao gồm cả những đối tác thương mại hàng đầu của Mỹ như Canada và Trung Quốc.
(VNF) - Để tạo ra mặt sân hoàn hảo cho World Cup 2026, ngành công nghiệp sân cỏ toàn cầu đang bước vào một trong những dự án phức tạp và tốn kém nhất từ trước đến nay. Phía sau 90 phút bóng đá là chuỗi đầu tư kéo dài hàng thập kỷ.
(VNF) - Sau nhiều năm chìm trong cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài, thị trường nhà ở Trung Quốc đang xuất hiện những tín hiệu phân hóa ngày càng rõ rệt.
(VNF) - Sau những thách thức pháp lý liên quan đến chính sách thuế quan, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang xây dựng nền tảng pháp lý vững chắc hơn cho các biện pháp thương mại của mình.
(VNF) - Dù thường xuyên nằm trong nhóm những đô thị có chi phí sinh hoạt cao nhất thế giới, Singapore vẫn duy trì được một hệ thống nhà ở mà ở đó người thu nhập thấp vẫn có cơ hội tiếp cận chỗ ở với mức thuê rất thấp, chỉ từ khoảng 26-33 đô la Singapore (SGD) mỗi tháng, tương đương khoảng hơn 500.000 đồng.
(VNF) - Khoản đầu tư 9,4 tỷ USD của Nippon Life vào tín dụng tư nhân cho thấy các công ty bảo hiểm Nhật Bản đang đẩy mạnh tìm kiếm lợi suất ở nước ngoài, bất chấp những lo ngại ngày càng tăng về rủi ro của lĩnh vực này.
(VNF) - Ngay cả những nhà đầu tư nắm giữ Bitcoin lâu dài và có niềm tin mạnh mẽ nhất cũng đã tham gia vào làn sóng bán tháo gần đây. Theo Compass Point, diễn biến này có thể là dấu hiệu cho thấy thị trường giá xuống của Bitcoin đang bước vào giai đoạn cuối.
(VNF) - Zimbabwe đang tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành một trong những trung tâm khai thác vàng hàng đầu châu Phi khi Dự án Vàng Dokwe – có giá trị ước tính hơn 1 tỷ USD – được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực tăng trưởng cho ngành khai khoáng của quốc gia này.
(VNF) - Lần đầu tiên, các nhà sản xuất chip nhớ được định giá cao hơn những tập đoàn dầu khí hàng đầu, phản ánh sự dịch chuyển quyền lực từ năng lượng sang dữ liệu.
(VNF) - Mỹ đang gia tăng sức ép lên Iran khi trừng phạt sàn giao dịch tiền số lớn nhất nước này và tuyên bố đã tịch thu khoảng 1 tỷ USD tài sản số liên quan đến Tehran. Động thái mới cho thấy tiền điện tử đã trở thành mặt trận mới trong cuộc chiến trừng phạt giữa hai nước.
(VNF) - Vàng đã vượt qua trái phiếu chính phủ Mỹ để trở thành tài sản dự trữ lớn nhất thế giới, sau nhiều năm được các ngân hàng trung ương liên tục mua vào cùng với đợt tăng giá mạnh mẽ khiến giá kim loại quý này gần như tăng gấp đôi trong vòng hai năm qua.
(VNF) - Thị trường chứng khoán Kospi của nước này đã tăng tới 96,7% trong năm nay. Số lượng tài khoản giao dịch chứng khoán đang hoạt động đã tăng thêm khoảng 1,25 triệu tài khoản mỗi tháng trong năm qua, nâng tổng số lên 106 triệu tài khoản.
(VNF) - World Cup luôn được quảng bá như một cơ hội vàng để thúc đẩy kinh tế, nâng tầm vị thế quốc gia và thu hút hàng triệu du khách. Nhưng phía sau ánh hào quang của giải đấu thể thao lớn nhất hành tinh là một thực tế ít được nhắc đến: Ai mới thực sự kiếm được nhiều tiền nhất từ World Cup?
(VNF) - Lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz hiện vẫn chỉ bằng một phần nhỏ so với thời điểm trước chiến sự. Tuy nhiên, số lượng tàu di chuyển qua khu vực này đã tăng trở lại trong những tuần gần đây, đặc biệt thông qua một tuyến hàng hải do quân đội Mỹ thiết lập, bất chấp giao tranh trong khu vực tiếp tục leo thang.
(VNF) - Doanh số xe điện tại 37 quốc gia đã lập kỷ lục theo tháng trong tháng 3 và 4, khi giá nhiên liệu tăng mạnh do cuộc chiến tại Trung Đông khiến người tiêu dùng chuyển hướng sang các phương tiện có chi phí sử dụng thấp hơn.
(VNF) - Sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo không chỉ hút dòng vốn về các doanh nghiệp AI mà còn làm lung lay nền tảng định giá của thế hệ startup tiền ChatGPT, mở ra một cuộc đại thanh lọc trong giới đầu tư mạo hiểm.
(VNF) - Tổng thống Donald Trump mới đây tiếp tục thúc đẩy yêu cầu kiểm toán kho vàng Fort Knox, sau khi một cựu quan chức bị phát hiện chiếm đoạt số lượng vàng thỏi trị giá khoảng 40 triệu USD.
(VNF) - Thành phố quốc gia này đang chạy đua để loại bỏ những rào cản thủ tục khi cuộc cạnh tranh thu hút giới siêu giàu giữa các trung tâm quản lý tài sản hàng đầu thế giới ngày càng gay gắt.
(VNF) - Chính phủ, ngân hàng và các tập đoàn sản xuất trên khắp thế giới đang đổ xô đến thị trường trái phiếu Trung Quốc, phát hành các khoản nợ bằng đồng nhân dân tệ để tận dụng môi trường lãi suất thấp trong bối cảnh chi phí vay vốn tại nhiều nền kinh tế lớn vẫn ở mức cao.
(VNF) - Nguồn cung nhà ở xã hội tại Đức đang giảm nhanh trong khi giá nhà, giá thuê và chi phí xây dựng tiếp tục leo thang, khiến khả năng tiếp cận nhà ở giá rẻ ngày càng khó khăn. Các chuyên gia cảnh báo nước này sẽ cần khoảng 2 triệu căn nhà ở xã hội vào năm 2030 và chỉ xây mới sẽ không đủ để giải quyết tình trạng thiếu hụt.
(VNF) - Kinh tế Canada bước vào giai đoạn thử thách khi các động lực tăng trưởng truyền thống bị suy yếu, trong khi thị trường lao động và lạm phát tiếp tục tạo áp lực
(VNF) - World Cup 2026 được kỳ vọng tạo ra hàng chục tỷ USD giá trị kinh tế, hàng trăm nghìn việc làm và làn sóng du lịch toàn cầu chưa từng có. Tuy nhiên, phía sau những dự báo đầy tham vọng là bài toán chi phí khổng lồ, áp lực hạ tầng và câu hỏi liệu lợi ích thực tế có tương xứng với khoản đầu tư bỏ ra.
(VNF) - Nguy cơ gián đoạn nguồn cung chưa hạ nhiệt và giá năng lượng duy trì ở mức cao, các áp lực mới đang xuất hiện đối với tăng trưởng kinh tế, lạm phát và an ninh lương thực toàn cầu.
(VNF) - Nhiều dự án nhà ở thương mại đủ điều kiện mở bán nhà ở hình thành trong tương lai, bổ sung gần 10.500 căn hộ và nhà liền kề cho thị trường bất động sản Đà Nẵng.