(VNF) – Kiểm toán Nhà nước cho rằng việc chỉ cho đơn vị này kiểm toán về sử dụng tài chính công, tài sản công trong dự án PPP (như quy định tại Điều 80 dự luật PPP) là không đầy đủ, trái với Hiến pháp và Luật Kiểm toán Nhà nước. Tuy nhiên, Bộ Kế hoạch và Đầu tư lại có quan điểm riêng.
Kiểm toán toàn bộ dự án PPP: Nên hay không nên?
Một trong những nội dung tạo ra tranh luận của dự thảo Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (Luật PPP) là Điều 80 – quy định về hoạt động của Kiểm toán Nhà nước trong đầu tư PPP.
Theo Điều 80, Kiểm toán Nhà nước thực hiện việc kiểm toán về sử dụng tài chính công, tài sản công trong dự án PPP quy định tại Điều 65 và Điều 67 của dự luật.
Như vậy, Kiểm toán Nhà nước chỉ kiểm toán phần vốn nhà nước hỗ trợ xây dựng công trình, hệ thống cơ sở hạ tầng và phần vốn nhà nước hỗ trợ xây dựng công trình phụ trợ, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của dự án PPP.
Điều này có nghĩa Kiểm toán Nhà nước sẽ không kiểm toán toàn bộ vốn đầu tư của dự án và kiểm toán toàn bộ quá trình triển khai thực hiện dự án PPP từ chuẩn bị đầu tư, đến quyết toán dự án.
Kiểm toán toàn bộ dự án PPP là hợp lý?
Bình luận về Điều 80 dự luật PPP, Kiểm toán Nhà nước (khu vực XIII) cho rằng quy định này là không đầy đủ, không chặt chẽ và trái với Hiến pháp, Luật Kiểm toán nhà nước.
Kiểm toán Nhà nước nhấn mạnh ở các loại hình dự án PPP, đơn vị này có thẩm quyền và trách nhiệm kiểm toán.
Cụ thể, đối với dự án BT, nhà đầu tư dự án này tiến hành xây dựng công trình hạ tầng, bàn giao cho nhà nước và được nhà nước thanh toán bằng tài sản công, bằng quyền kinh doanh, khai thác công trình khác của nhà nước hoặc bằng số tiền thu được từ bán đấu giá tài sản công.
“Như vậy, các dự án này là dự án đầu tư công, sử dụng tài sản công để thanh toán dự án, do đó, hiển nhiên các dự án BT phải thuộc thẩm quyền và trách nhiệm kiểm toán của Kiểm toán nhà nước”.
Đối với các dự án BOT, theo Luật Quản lý, sử dụng tài sản công, “tài sản công là tài sản thuộc sở hữu toàn dân do nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý, bao gồm:…tài sản kết cấu hạ tầng phục vụ lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng…”. Kiểm toán Nhà nước cho rằng các dự án BOT tạo ra các tài sản cơ sở hạ tầng phục vụ lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, là các tài sản thuộc trách nhiệm đầu tư của nhà nước.
Việc nhà nước cho phép nhà đầu tư quản lý, khai thác dự án trong một thời hạn nhất định là cách thức để hoàn trả vốn cho nhà đầu tư. Việc này thực tế không làm mất đi quyền định đoạt các công trình cơ sở hạ tầng của nhà nước (quyền quyết định phá dỡ, phá hủy tài sản nếu muốn; quyền ngừng khai thác, ngừng hoạt động…). Trong phương thức đầu tư này, nhà đầu tư chỉ có quyền khai thác, sử dụng các công trình tạo ra từ dự án, mà không có quyền định đoạt các tài sản này, tức về bản chất là không có quyền sở hữu.
Như vậy, dự án BOT trong lĩnh vực xây dựng cơ sở hạ tầng về bản chất là dự án đầu tư công, thực hiện bằng nguồn vốn ứng trước của nhà đầu tư và nhà nước hoàn trả bằng giao quyền thu phí hoàn vốn trong một thời gian nhất định. Do đó, dự án BOT cũng thuộc trách nhiệm kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước, cơ quan được Hiến pháp quy định có trách nhiệm kiểm toán việc quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công.
Đối với các dự án PPP khác, theo quy định tại khoản 1 Điều 57 Nghị định số 63/2018/NĐ-CP và khoản 2 Điều 56 dự luật PPP, các cơ quan nhà nước có thẩm quyền được giao quyền và trách nhiệm quyết toán vốn đầu tư các dự án PPP, kể cả trường hợp dự án không sử dụng vốn đầu tư của ngân sách nhà nước.
Mặt khác, giá trị quyết toán dự án PPP cũng liên quan chặt chẽ đến mức thu phí và thời gian thu phí hoàn vốn của dự án, do đó nếu không giao cho Kiểm toán Nhà nước kiểm toán nội dung này thì quyền lực mà nhà nước đã giao cho các cơ quan nhà nước có thẩm quyền về nội dung này sẽ không được kiểm soát một cách thỏa đáng, theo đúng chủ trương của Đảng và Nhà nước về kiểm soát quyền lực, nhằm ngăn chặn nguy cơ về tham nhũng và lãng phí.
Bên cạnh đó, theo Nghị định số 63/2018/NĐ-CP và dự luật PPP, hầu hết các khâu của quy trình thực hiện dự án PPP, từ phê duyệt chủ trương đầu tư, phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi, phê duyệt thiết kế - dự toán, lựa chọn nhà thầu thực hiện dự án, xây dựng phương án tài chính, ký kết hợp đồng PPP… đều do các cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt và nội dung, trình tự thủ tục thực hiện các hoạt động này về cơ bản cũng tương đồng với quy định của Luật Đầu tư công.
“Nếu cho rằng phần vốn đầu tư của nhà đầu tư không phải vốn đầu tư công, vậy cơ sở pháp lý nào để quy định thẩm quyền của các cơ quan nhà nước trong phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi, phê duyệt thiết kế - dự toán, phê duyệt phương án tài chính và phê duyệt quyết toán vốn đầu tư của các dự án đầu tư PPP?
“Nếu cho rằng các dự án này phải quản lý theo các yêu cầu, các nguyên tắc quản lý dự án đầu tư công thì Kiểm toán Nhà nước với chức năng kiểm toán việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công phải có trách nhiệm kiểm toán tất cả các khâu của dự án PPP, đặc biệt là kiểm toán thiết kế - dự toán mà cơ quan nhà nước có thẩm quyền đã phê duyệt, kiểm toán phương án tài chính của dự án PPP (chi phí thực hiện dự án, mức thu phí, thời gian thu phí hoàn vốn…), kiểm toán việc tuân thủ pháp luật đối với các điều khoản của hợp đồng dự án PPP, kiểm toán quyết toán vốn đầu tư của dự án PPP… để đảm bảo tính đồng bộ, nhất quán về khung pháp lý của dự án PPP và đảm bảo nguyên tắc kiểm soát quyền lực để phòng chống tham nhũng theo yêu cầu của Đảng và Nhà nước”, Kiểm toán Nhà nước nhấn mạnh.
Vì các lý do trên, Kiểm toán Nhà nước đề nghị sửa Điều 80 dự luật PPP theo hướng: “Kiểm toán nhà nước thực hiện kiểm toán tài chính, kiểm toán hoạt động, kiểm toán tuân thủ đối với các hoạt động đầu tư theo phương thức PPP theo quy định của pháp luật”.
"Không vì khái niệm dự án đầu tư công mà đồng nhất kiểm toán dự án PPP với dự án đầu tư công"
Phản biện các quan điểm của Kiểm toán Nhà nước, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho rằng, về bản chất, để giải quyết được gốc rễ của vấn đề công khai, minh bạch thông tin, đảm bảo hài hòa lợi ích của người dân, nhà nước, nhà đầu tư trong dự án PPP thì các nội dung chính sách phải được hoàn thiện đồng bộ (như công khai, lấy ý kiến người dân trong chuẩn bị dự án; chuẩn bị dự án, thẩm định dự án kỹ lưỡng; đẩy mạnh đấu thầu cạnh tranh, khu biệt trường hợp chỉ định thầu; công khai nội dung giá, phí dịch vụ trong hợp đồng; giám sát quá trình thực hiện hợp đồng của nhà đầu tư; trách nhiệm các cơ quan; chế tài xử lý...), chứ không chỉ “chăm chăm” mở rộng phạm vi kiểm toán (gồm cả phần sử dụng vốn công lẫn vốn tư).
Về mặt pháp lý, mặc dù Luật Đầu tư công (Điều 4 khoản 13) quy định dự án đầu tư công là dự án sử dụng toàn bộ hoặc một phần vốn đầu tư công. Tuy nhiên, trình tự, thủ tục thực hiện dự án PPP được dẫn chiếu tuân thủ theo pháp luật về PPP. Cụ thể, nguyên tắc, thẩm quyền, trình tự, thủ tục quyết định chủ trương đầu tư dự án; nguyên tắc, thẩm quyền, nội dung, trình tự, thủ tục lập, thẩm định, quyết định báo cáo nghiên cứu khả thi dự án PPP thực hiện theo quy định của pháp luật về đầu tư PPP (Luật Đầu tư công, Điều 28 khoản 2 và Điều 40 khoản 4).
“Như vậy, không chỉ vì khái niệm dự án đầu tư công mà đồng nhất quan điểm kiểm toán dự án PPP như kiểm toán dự án đầu tư công”, Bộ Kế hoạch và Đầu tư nhấn mạnh.
Bộ này cũng cho rằng mục tiêu của phương thức đầu tư PPP không chỉ huy động nguồn vốn ngoài nhà nước cho đầu tư kết cấu hạ tầng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh ngân sách nhà nước khó khăn mà còn hướng tới lựa chọn nhà đầu tư cung cấp được sản phẩm, dịch vụ công tốt hơn khu vực công.
Do đó, nếu đặt mục tiêu kiểm soát thông qua tài chính công, tài sản công bằng nhiều biện pháp, quyền lực của nhiều cơ quan thì sẽ không được nhà đầu tư tin cậy, nhà đầu tư sẽ lựa chọn quyền duy nhất của mình là quyết định “tham gia” hay “không tham gia” đầu tư dự án. Nếu như vậy, mục tiêu thu hút đầu tư phương thức PPP không đạt được.
“Để thực hiện được PPP, đầu tiên chúng ta phải hiểu đúng và tôn trọng quy luật cạnh tranh, quy luật thị trường – đặt đúng vị trí, phát huy vai trò của các cơ quan nhà nước – đặc biệt là các cơ quan khách quan độc lập; tránh tư duy ‘kiểm soát đầu vào’ vì đây sẽ là nguyên nhân chính không thu hút được đầu tư tư nhân. Lưu ý rằng, khi không thu hút được nhà đầu tư tư nhân nghĩa là PPP thất bại”, Bộ Kế hoạch và Đầu tư nhấn mạnh.
(VNF) - Theo TS Nguyễn Như Quỳnh, Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Kinh tế - Tài chính (Bộ Tài chính), độ mở của nền kinh tế Việt Nam hiện đã gấp đôi quy mô GDP, phản ánh mức độ hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng trung tâm tài chính quốc tế được xem là yêu cầu tất yếu để thu hút dòng vốn toàn cầu, nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng mục tiêu tăng trưởng trong giai đoạn tới.
(VNF) - Việc chuẩn hóa nghề tư vấn tài chính cá nhân đòi hỏi một cách tiếp cận hệ thống và lâu dài. Khi các bên cùng hành động, Việt Nam có thể hình thành một đội ngũ tư vấn tài chính chuyên nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn làm việc tại Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam, góp phần nâng cao năng lực quản lý tài chính của người dân và thúc đẩy sự phát triển ổn định của thị trường tài chính và nền kinh tế.
(VNF) - Cục Thuế (Bộ Tài chính) mới đây đã ban hành Quyết định về kế hoạch kiểm tra chuyên ngành năm 2026, trong đó có nhiều doanh nghiệp lớn thuộc các nhóm ngành ngân hàng, bất động sản, dược phẩm, năng lượng…
(VNF) - Chứng khoán APG bị xử phạt vì thiếu minh bạch thông tin trái phiếu, giữa lúc cổ phiếu bị cảnh báo do báo cáo tài chính kiểm toán nhận ý kiến ngoại trừ.
(VNF) - Nguyên nhân khiến 53 cổ phiếu bị HNX cắt margin trong quý II trải rộng từ việc bị cảnh báo, kiểm soát đến thua lỗ và vi phạm công bố thông tin. Đáng chú ý, một số mã đồng thời vi phạm nhiều tiêu chí, phản ánh mức độ rủi ro cao.
(VNF) - Sau pha “rũ hàng” phiên 9/4, thị trường chứng khoán nhanh chóng lấy lại thế cân bằng khi dòng tiền quay trở lại nhóm cổ phiếu trụ, đặc biệt là ngân hàng và bất động sản.
(VNF) - Trong bối cảnh thị trường thế giới đầy bất định, nhà sản xuất đá thạch anh gốc nhân tạo Vicostone đặt mục tiêu doanh thu năm 2026 tăng nhẹ so với năm 2025.
(VNF) - Hoạt động cho vay ký quỹ tiếp tục đóng vai trò trụ cột, giúp MBS duy trì tăng trưởng doanh thu trong quý I/2026, song đà tăng lợi nhuận bị kìm hãm khi chi phí tài chính “leo thang”.
(VNF) - OKX Ventures trực thuộc OKX đã thông báo về khoản đầu tư chiến lược vào Công ty cổ phần Sàn giao dịch Tài sản Tiền điện tử Thịnh vượng Việt Nam (CAEX).
(VNF) - Những vụ án vi phạm chính sách kế toán và trốn thuế lớn kéo dài và có tổ chức liên tục được khởi tố,, nhiều DN bị nghi vấn lập hai hệ thống kế toán và chênh lệch doanh thu hàng nghìn tỷ đồng. Với động thái mạnh tay này, cơ quan quản lý đã gửi thông điệp mạnh tay tới các DN.
(VNF) - Doanh thu năm 2025, Công ty Đô thị Amata Hạ Long thu hơn 2.000 tỷ đồng, tuy nhiên Amata Hạ Long vẫn bị nêu tên nợ thuế do nợ hơn 320 triệu đồng.
(VNF) - Theo báo cáo tài chính hợp nhất năm 2025 của CTCP Nước giải khát Yến sào Khánh Hòa, đến thời điểm cuối năm 2025 công ty đang ghi nhận gần 46 tỷ đồng tiền lương còn phải trả cho người lao động.
(VNF) - Các chuyên gia đều cho rằng, tín dụng ngân hàng đã đạt ngưỡng, bắt đầu có rủi ro, để đảm bảo và duy trì được tăng trưởng kinh tế trên 10%, rất cần thêm nguồn vốn ổn định, dài hạn và chi phí vốn hợp lý.
(VNF) - Công ty TNHH Bia Anheuser-Busch Inbev Việt Nam (AB InBev Việt Nam) - “ông lớn” bia ngoại vừa vào diện kiểm tra thuế theo danh sách công bố của Cục Thuế.
(VNF) - Quyền tự chủ pháp lý (legal autonomy) là một trong những yếu tố trung tâm của thể chế đặc thù trong trung tâm tài chính quốc tế. Bên cạnh đó, mô hình quản trị đóng vai trò quyết định trong việc đảm bảo hiệu quả vận hành của trung tâm.
(VNF) - Diễn đàn Thường niên Hoạch định Tài chính Cá nhân 2026, tổ chức tại Học viện Ngân hàng ngày 11/4, là diễn đàn đối thoại chuyên sâu quy tụ đại diện cơ quan quản lý, giới học thuật, các định chế tài chính, doanh nghiệp và cộng đồng thực hành.
(VNF) - Từ tháng 4, cơ quan thuế sẽ tiến hành rà soát, đưa ra cảnh báo và khuyến nghị đối với các tổ chức, doanh nghiệp, hộ kinh doanh có dấu hiệu sử dụng 2 kế toán, qua đó tăng cường siết gian lận thuế.
(VNF) - VN-Index quay đầu điều chỉnh khi áp lực chốt lời lan rộng và khối ngoại bán ròng quy mô lớn. Một cổ phiếu VN30 bị xả mạnh với giá trị lên tới 3.000 tỷ đồng.
(VNF) - Dù triển vọng kết quả lợi nhuận tích cực, bà Đỗ Minh Trang, Giám đốc Trung tâm Phân tích ACBS cho rằng diễn biến thị trường chứng khoán lại chưa phản ánh đầy đủ kỳ vọng này khi chịu tác động mạnh từ các yếu tố bên ngoài.
(VNF) - Để xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam (VIFC) vừa có sức cạnh tranh, vừa có độ bền thể chế thì chuẩn mực phòng, chống rửa tiền và chống tài trợ khủng bố phải được đặt đúng vị trí của nó, không phải là rào cản của phát triển mà là điều kiện để phát triển có chất lượng.
(VNF) - Theo TS Nguyễn Như Quỳnh, Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Kinh tế - Tài chính (Bộ Tài chính), độ mở của nền kinh tế Việt Nam hiện đã gấp đôi quy mô GDP, phản ánh mức độ hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng trung tâm tài chính quốc tế được xem là yêu cầu tất yếu để thu hút dòng vốn toàn cầu, nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng mục tiêu tăng trưởng trong giai đoạn tới.
