Kinh doanh cùng vợ chồng: Hơn 90% tranh cãi và bất hòa?

Khi “đối tác làm ăn” chính là người bạn đời

Rất nhiều người lầm tưởng rằng: “Hai vợ chồng cùng làm thì chắc chắn thuận lợi, vì đã hiểu nhau và có cùng mục tiêu.” Nhưng thực tế phũ phàng, nhiều cặp đôi sau khi bắt tay vào làm ăn chung không chỉ thấy công việc thất bại mà ngọn lửa hôn nhân cũng dần nguội lạnh.

Anh Đức và chị Linh (Thủ Đức, TP.HCM) là một cặp đôi mà bạn bè ngưỡng mộ khi cùng nhau điều hành một chuỗi cửa hàng cà phê nhỏ. Thế nhưng, sau ánh hào quang ấy là những cuộc cãi vã không hồi kết.

“Ở công ty, tôi là giám đốc, nhưng về nhà, cô ấy vẫn mang tư tưởng ‘sếp’ ra để chỉ đạo việc nhà, hoặc ngược lại, tôi vô tình dùng uy của người chồng để áp đặt trong công việc,” anh Đức chia sẻ. Chuyện công việc tràn lan sang bữa cơm gia đình, đến mức hai đứa con của họ phàn nàn: “Ba mẹ suốt ngày chỉ nói chuyện tiền bạc, khách hàng.”

Một khảo sát không chính thức trong cộng đồng doanh nghiệp gia đình nhỏ cho thấy, hơn 90% các cặp vợ chồng kinh doanh cùng nhau thừa nhận họ thường xuyên cãi vã, căng thẳng vì công việc. Áp lực tài chính, sự mập mờ trong phân chia vai trò và không thể “tắt công việc” khi về nhà chính là những “con virus” âm thầm phá hoại hạnh phúc.

Nhiều người cho rằng "tốt nhất là việc ai người ấy làm", thậm chí nhiều doanh nhân còn có quan điểm "không bao giờ làm ăn chung với người bạn đời của mình" do đã có trải nghiệm "không mấy vui vẻ" ngay khi chỉ mới bắt đầu dự định hợp tác chung cùng người bạn đời trong một dự án.

Những sai lầm "chết người"

Theo Luật sư, doanh nhân Phạm Thành Long - sai lầm "chết người" nhất chính là không phân định rạch ròi hai môi trường. Ở nhà, bạn có thể là người chồng chiều chuộng vợ, nhưng ở công ty, khi đã thống nhất ai là người quyết định cuối trong lĩnh vực nào, thì cần tôn trọng điều đó. Nếu không, hệ quả là mâu thuẫn cá nhân bị đem vào công việc, rồi tranh cãi công việc lại tràn về bàn ăn gia đình. Nhân viên cũng hoang mang không biết nghe chỉ đạo của ai.

Tiếp đến là vấn đề tài chính - huyết mạch của mọi doanh nghiệp. Việc trộn lẫn giữa tiền của công ty và tiền chi tiêu cá nhân giống như một cái bẫy phá sản được giăng sẵn. Nhiều cửa hàng, spa hay quán ăn đã phải đóng cửa không phải vì mô hình kém hiệu quả, mà đơn giản là vì chủ nhân của nó không thể trả lời được câu hỏi: “Thực sự tôi đang lỗ hay lãi?”. Việc rút tiền từ doanh nghiệp để chi cho nhu cầu gia đình một cách tùy tiện khiến cho nguồn vốn xoay vòng cạn kiệt, kéo theo cơ hội phát triển cũng biến mất.

Sự thiếu rõ ràng trong phân công công việc cũng là một nguyên nhân lớn dẫn đến xung đột. Khi không xác định ai là người chịu trách nhiệm chính cho từng mảng, doanh nghiệp dễ rơi vào tình trạng “cha chung không ai khóc” hoặc ngược lại, sự chồng chéo khiến nhân viên luôn trong trạng thái rối loạn.

Bên cạnh đó, theo ông Long, việc đưa ra các quyết định kinh doanh dựa trên cảm tính, “em nghĩ thế này” hay “anh thấy thế kia” thay vì các dữ liệu khách quan cũng là một con đường nhanh nhất dẫn đến thua lỗ.

Và cuối cùng, một ngôi nhà thực sự sẽ biến mất khi nó trở thành văn phòng thứ hai. Nếu bữa cơm gia đình nào cũng là những cuộc họp bàn công việc căng thẳng, nếu giờ nghỉ ngơi lại tràn ngập những tranh cãi về khách hàng, thì nơi đó không còn là tổ ấm nữa. Hậu quả không chỉ là sự mệt mỏi của hai vợ chồng mà còn là những tổn thương vô hình đối với con cái, khi chúng lớn lên trong một môi trường căng thẳng triền miên.

Để thoát khỏi vòng xoáy này, ông Phạm Thành Long khuyến nghị một lộ trình hành động rõ ràng. Trước hết, hãy tổ chức một cuộc họp nghiêm túc để thỏa thuận về vai trò: ai là người có tiếng nói cuối cùng trong từng lĩnh vực cụ thể, từ chuyên môn, tài chính đến chăm sóc khách hàng.

Song song với đó, việc tách bạch hoàn toàn tài khoản công ty và tài khoản cá nhân là bước sống còn. Hãy xác định mức lương cố định cho cả hai vợ chồng như những nhân viên, phần còn lại sau trừ chi phí mới được tính là lợi nhuận để chia.

Về phân công công việc, mô hình bốn vai trò cốt lõi – Người định hướng tầm nhìn, Người sản xuất sản phẩm/dịch vụ, Người biên tập đảm bảo chất lượng và Người đo lường hiệu quả – sẽ giúp mỗi người phát huy tối đa thế mạnh của mình, thuận theo nguyên tắc “đừng bắt con ngựa leo cây”.

Để mọi quyết định được sáng suốt, hãy biến số liệu thành ngôn ngữ chung thông qua các báo cáo định kỳ về doanh thu, chi phí và lợi nhuận. Và trên hết, đừng quên thiết lập những khung giờ bất khả xâm phạm không bàn chuyện công việc, để ngôi nhà thực sự trở lại là tổ ấm, nơi nuôi dưỡng tình cảm và nạp lại năng lượng cho cả hai, ông Long nói.

Giải pháp "giữ lửa" từ chuyên gia

Đồng quan điểm, CEO Hoàng Bá Tầu - Sáng lập cộng đồng RainMaker Việt Nam, bổ sung thêm, điều tiên quyết là cả hai phải ngồi lại cùng nhau, phân chia công việc dựa trên điểm mạnh và sở thích cá nhân. Khi mỗi người được đảm nhận phần việc phù hợp với năng lực của mình, họ sẽ phát huy được tối đa tiềm năng, từ đó giảm thiểu xung đột và tăng hiệu suất chung cho doanh nghiệp.

Hãy quy định rõ ràng “giờ làm việc” và “giờ gia đình”. Ví dụ, sau 7 giờ tối sẽ không bàn chuyện công ty, hay cuối tuần là thời gian dành trọn vẹn cho gia đình hoặc những buổi hẹn hò. Những khoảng thời gian này không chỉ giúp tái tạo năng lượng mà còn là chìa khóa để giữ lửa hạnh phúc, nhắc nhở nhau rằng công việc là quan trọng, nhưng không phải là tất cả.

Trong một mối quan hệ bình đẳng, không ai là người “trên” hay “dưới”. Mỗi người đều có giá trị riêng cần được tôn trọng. Hãy thường xuyên dành những lời khen ngợi, công nhận những nỗ lực dù là nhỏ nhất của đối phương. Việc luôn đứng về phía nhau khi khó khăn không chỉ xây dựng lòng tin mà còn vun đắp sự tự tin và củng cố tình cảm, giúp cả hai cùng cảm thấy được trân trọng trong hành trình chung, ông Hoàng Bá Tầu nói.

Hai con thuyền không thể cùng chèo về một hướng nếu không có bản đồ chung. Cặp đôi kinh doanh cũng vậy. Hãy cùng nhau xây dựng một bản kế hoạch kinh doanh rõ ràng, xác định sứ mệnh, tầm nhìn và các mục tiêu cụ thể (ngắn hạn và dài hạn). Việc thường xuyên rà soát và điều chỉnh kế hoạch này sẽ đảm bảo sự đồng điệu, giúp cả hai ra quyết định một cách nhất quán, cùng nhau chèo lái con thuyền doanh nghiệp đi đúng lộ trình đã định.

Mâu thuẫn là điều không thể tránh khỏi trong bất kỳ mối quan hệ nào. Chìa khóa nằm ở cách bạn giải quyết nó. Khi bất đồng xảy ra, hãy tạm dừng cảm xúc và cùng nhau tập trung tìm giải pháp cho vấn đề, thay vì đổ lỗi hay công kích cá nhân. Áp dụng “quy tắc vàng”: một người nói, một người lắng nghe. Hãy xem mỗi mâu thuẫn như một cơ hội để học hỏi lẫn nhau và cải thiện mối quan hệ, từ đó củng cố thêm sự tôn trọng.

Không ai có thể một tay ôm trọn mọi việc, và cũng không ai muốn bị kiểm soát quá mức. Sau khi đã phân chia vai trò rõ ràng, hãy học cách tin tưởng tuyệt đối vào khả năng của đối phương. Để họ được chủ động và sáng tạo trong phạm vi trách nhiệm của mình, tránh can thiệp quá sâu trừ khi được yêu cầu. Sự tin tưởng này sẽ tạo ra không gian để mỗi người phát triển kỹ năng lãnh đạo và giảm bớt gánh nặng cho chính mình.

Các chuyên gia kết luận, nếu bạn đang kinh doanh cùng vợ hoặc chồng, hãy dừng lại một chút và tự hỏi: Tiền công ty và tiền nhà đã tách chưa? Ai là người quyết định cuối cùng trong từng mảng? Có văn bản nào ghi rõ quyền lợi, trách nhiệm của cả hai chưa? Có những khoảng thời gian thật sự chỉ dành cho gia đình chưa?

Kinh doanh thất bại có thể vực dậy, nhưng hôn nhân một khi rạn nứt thì rất khó hàn gắn. Vì vậy, chuyên gia khuyên rằng, hãy hành động sớm, để việc kinh doanh là nơi hai người cùng lớn lên, chứ không phải nơi làm mất đi tình yêu.