Kinh tế Việt Nam 2025: Làm gì để đạt mục tiêu tăng trưởng?

Kinh tế Việt Nam dần phục hồi nhưng chưa vững chắc

Năm 2024, nền kinh tế nước ta cho thấy sự phục hồi đáng kể, tốt dần lên theo từng quý. Tuy nhiên, có những tháng sự phục hồi khá mong manh. Doanh nghiệp phải đương đầu với nhiều khó khăn, thách thức do nhu cầu của thị trường trong nước thấp, khó khăn về tài chính.

Bất chấp tình hình doanh nghiệp gia nhập và rút khỏi thị trường đã có tín hiệu khá tích cực qua từng quý, nhưng trong năm 2024, cứ 10 doanh nghiệp gia nhập lại có 8 doanh nghiệp rút khỏi thị trường.

Chỉ số PMI các tháng trong năm 2024 phản ánh sự phục hồi nhẹ, mong manh của công nghiệp chế biến chế tạo khi sản lượng và đơn hàng tăng trở lại ở mức thấp.

Trong khi đó, năng lực sản xuất không thay đổi; tồn kho hàng hoá thành phẩm và nguyên vật liệu giảm mạnh; việc làm biến động tăng, giảm nhẹ trước thực trạng khoảng 20% số doanh nghiệp không thể tuyển đủ lao động theo yêu cầu, dẫn tới công việc bị tồn đọng; giá nguyên vật liệu đầu vào và giá sản phẩm đầu ra tăng lên, tạo áp lực lạm phát, làm suy giảm tổng cầu tiêu dùng trong nước.

Cơn bão số 3 đã gây thiệt hại nặng nề cho nông nghiệp và thủy sản; gây đình trệ tạm thời hoạt động sản xuất công nghiệp và xây dựng tại các tỉnh bị thiên tai.

Theo ước tính, hậu quả của cơn bão số 3 làm GDP năm 2024 giảm khoảng 0,15% GDP, một con số tương đối lớn và cần thời gian mới có thể khắc phục. Với vấn đề giải ngân vốn đầu tư công, tình hình không thực sự tốt, thậm chí vẫn khá chậm trễ. Bên cạnh đó, đầu tư của khu vực ngoài nhà nước chưa tương xứng với tiềm năng. T

hực tế, điểm sáng về giải ngân vốn đầu tư công chỉ xuất hiện trong dự án đường dây 500 kV mạch 3 Quảng Trạch - Phố Nối nhưng cho tới hết 11 tháng của năm 2024 ước tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công chỉ đạt 54,8% kế hoạch, đạt 60,43% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, thấp hơn tỷ lệ của cùng kỳ năm trước.

Đáng lưu ý, đã qua 11 tháng đầu năm 2024, vẫn có một số đơn vị chưa giải ngân được một đồng vốn nào; một số cơ quan trung ương và địa phương có tỷ lệ giải ngân rất thấp so với bình quân chung cả nước.

Nguyên nhân của tình trạng này là do công tác chỉ đạo điều hành ở các cấp chưa quyết liệt. Nhiu nơi xut hin tnh trng đùn đẩy, sự thận trọng quá mức của một bộ phận cán bộ, khin nhiu dự án lớn tiếp tục chậm tiến độ.

Vốn đầu tư ngoài nhà nước chiếm trên 50% tổng vốn đầu tư của toàn nền kinh tế. Trước đại dịch Covid-19, vốn đầu tư thực hiện của khu vực ngoài nhà nước có tốc độ tăng trên 10% mỗi năm, phản ánh vai trò rất quan trọng của nguồn vốn này đối với nâng cao năng lực, thúc đẩy tăng trưởng nhanh của nền kinh tế. Trong năm 2024, vốn đầu tư thực hiện của khu vực ngoài nhà nước có dấu hiệu khởi sắc nhưng chưa huy động được hết tiềm năng cho phát triển.

Với vấn đề tiêu dùng, đây là động lực tăng trưởng có quy mô lớn nhất, quan trọng nhất nhưng lại có bước đi chậm. Năm 2024, tiêu dùng cuối cùng của hộ gia đình và Chính phủ tăng thấp. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng theo giá so sánh ước tăng khoảng 6%, thấp hơn 1 điểm phần trăm so với mức tăng 7,1% của năm 2023.

Điều này phản ánh khó khăn của các hộ gia đình khi việc làm và thu nhập vẫn bị ảnh hưởng do sự phục hồi chậm và yếu của nền kinh tế; tỷ lệ hộ gia đình gặp khó khăn về tài chính còn cao; niềm tin của người tiêu dùng giảm sút, người dân thắt chặt chi tiêu, tiết kiệm nhiều hơn và trì hoãn các khoản mua sắm có giá trị lớn.

Cần làm gì để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2025?

Từ kết quả tăng trưởng kinh tế 2024, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2025, trong đó đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 6,5% -7% và phấn đấu lên khoảng 8%.

Để thực hiện thành công mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2025, tạo thế và lực cho đất nước bước vào kỷ nguyên mới, thiết nghĩ, Chính phủ và các địa phương cần thực hiện một số nhóm giải pháp sau:

Một là Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương khẩn trương xác định những tồn tại, bất cập, thách thức đang cản trở các động lực tăng trưởng, đặc biệt đối với nhóm thể chế và môi trường pháp lý; từ đó, đưa ra các giải pháp tháo gỡ, khơi thông các nguồn lực, gắn tinh thần trách nhiệm và chịu trách nhiệm của thủ trưởng các bộ, ngành, lãnh đạo các địa phương, thực thi nghiêm chế tài đối với cán bộ công chức vô trách nhiệm nhằm phát huy tối đa sức mạnh, tính hiệu quả của các động lực tăng trưởng.

Hai là thực hiện chính sách tài khoá và tiền tệ chủ động, linh hoạt, kịp thời, có trọng tâm, trọng điểm, phối hợp đồng bộ, hài hòa, chặt chẽ với các chính sách khác; chính sách tín dụng và lãi suất phù hợp, hài hoà với nhu cầu, đảm bảo lợi ích của các thực thể có liên quan trong nền kinh tế.

Ba là đầu tư công tiếp tục là động lực quan trọng, thực hiện vai trò thúc đẩy tăng trưởng. Chính phủ và các địa phương cần đổi mới công tác lập, phân bổ và thẩm định dự án đầu tư công để mỗi dự án trở thành công trình hiệu quả; tập trung đầu tư vào các dự án lớn, xoá bỏ đầu tư dàn trải, giảm thiểu thời gian thực hiện dự án, khẩn trương đưa các công trình vào sử dụng.

Bốn là xuất khẩu hàng hoá và dịch vụ vẫn là động lực quan trọng không chỉ trong thập niên này mà cả trong thập niên tới. Chính phủ cần khẩn trương nắm bắt các ngành, lĩnh vực nào sẽ trở thành xu hướng phát triển của kinh tế thế giới, kịp thời sửa đổi và bổ sung Chiến lược tăng trưởng dựa vào xuất khẩu để đưa kinh tế Việt Nam hoà vào dòng chảy, thuộc nhóm đi tiên phong trên một số lĩnh vực của kinh tế thế giới. Năm là trong bối cảnh kinh tế thế giới biến đổi nhanh, phức tạp, việc ứng dụng công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo, phát triển xanh là xu hướng tất yếu.

Kinh tế nước ta có độ mở lớn, vì vậy, Chính phủ phải nắm bắt thời cơ, cơ cấu lại nền kinh tế, kiến tạo động lực mới cho phát triển.

Cùng với đó, Chính phủ cần khơi thông tất cả các nguồn nhân lực, vật lực và tài lực của đất nước đáp ứng nhu cầu đầu tư, phát triển kinh tế; xây dựng trung tâm tài chính quốc tế, phát triển thị trường tài chính lành mạnh, hiệu quả, bắt kịp với các chuẩn mực quốc tế, thu hút các tổ chức tài chính nước ngoài, tận dụng cơ hội dịch chuyển các dòng vốn đầu tư quốc tế đến Việt Nam.

Sáu là thực hiện chuyển đổi số và xây dựng nền quản trị quốc gia hiệu lực, hiệu quả với bộ máy nhà nước vận hành theo các nguyên tắc: tăng cường phương pháp quản lý thực tiễn; nâng cao hiệu suất và kiểm soát kết quả công việc; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh trong bộ máy nhà nước nhằm đạt hiệu quả công việc cao nhất…

Tin rằng với phương châm bản lĩnh linh hoạt, kịp thời hiệu quả, với năng lực và kinh nghiệm trong điều hành của Chính phủ cùng sự đồng hành kịp thời, hiệu quả của Quốc hội; với tinh thần chủ động, linh hoạt, sáng tạo, đương đầu với khó khăn, thách thức của cộng đồng doanh nghiệp, kinh tế Việt Nam sẽ hoá giải được những khó khăn, bất cập, phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2025 đã được Quốc hội thông qua.