Lời tiên tri của Bill Gates về 4 nghề 'bất tử' trước AI có còn đáng tin?

Mỗi khi Bill Gates đưa ra nhận định về tương lai của công nghệ, cả thế giới đều dành sự chú ý. Đồng sáng lập Microsoft từ lâu được xem là một trong những nhà tiên phong có tầm nhìn xa nhất của ngành công nghệ, từng dự đoán chính xác sự xuất hiện của trợ lý kỹ thuật số, thanh toán trực tuyến hay xu hướng làm việc từ xa nhiều năm trước khi chúng trở nên phổ biến.

Mới đây, tỷ phú người Mỹ tiếp tục gây chú ý khi cho rằng trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ thay thế phần lớn công việc của con người trong tương lai. Theo ông, chỉ còn một số ít ngành nghề có khả năng đứng vững trước làn sóng tự động hóa, bao gồm lập trình viên, nhà sinh học, chuyên gia năng lượng và cả vận động viên thể thao chuyên nghiệp.

Đây là một nhận định táo bạo và hoàn toàn có thể trở thành hiện thực. Tuy nhiên, nhìn lại lịch sử dự báo của Bill Gates cho thấy ngay cả những bộ óc công nghệ xuất sắc nhất cũng không phải lúc nào cũng nhìn thấy chính xác tương lai.

Trước khi hoàn toàn tin tưởng vào dự báo mới nhất của ông về AI, hãy cùng điểm lại 7 dự đoán nổi tiếng từng được Bill Gates đưa ra nhưng sau đó không diễn ra như kỳ vọng.

1. Thư rác sẽ biến mất chỉ sau hai năm

Năm 2004, Bill Gates từng tuyên bố thư rác (spam) sẽ sớm trở thành "chuyện của quá khứ". Ông tin rằng các hệ thống xác thực danh tính cùng công nghệ chống spam mới sẽ giải quyết triệt để vấn nạn này. Khi đó, Microsoft cũng đầu tư rất nhiều nguồn lực để hiện thực hóa mục tiêu.

Thực tế lại diễn ra theo hướng hoàn toàn khác. Spam không hề biến mất mà ngày càng tinh vi hơn. Hiện nay, người dùng Internet phải đối mặt với email lừa đảo do AI tạo ra, các cuộc tấn công giả mạo doanh nghiệp, cùng hàng loạt chiêu trò phishing được thiết kế ngày càng thuyết phục.

Có thể nói, Bill Gates đã đánh giá quá cao tốc độ phát triển của các giải pháp chống thư rác và quá thấp khả năng thích nghi của tội phạm mạng.

2. Máy tính bảng Windows sẽ là tương lai của ngành máy tính

Nhiều năm trước khi iPad ra đời, Bill Gates đã giới thiệu ý tưởng về Tablet PC chạy Windows và tin rằng đây sẽ là tương lai của máy tính cá nhân.

Nhìn lại, ý tưởng của ông không hề sai. Máy tính bảng thực sự đã trở thành một phân khúc quan trọng trên thị trường công nghệ. Tuy nhiên, điều thất bại lại nằm ở cách Microsoft triển khai sản phẩm.

Những chiếc Tablet PC đầu tiên chạy Windows có thiết kế cồng kềnh, trải nghiệm chưa tối ưu và không tạo được sức hút với người dùng. Trong khi đó, Apple đã thay đổi hoàn toàn khái niệm máy tính bảng với iPad, ưu tiên màn hình cảm ứng và giao diện thân thiện, từ đó tạo nên một chuẩn mực mới cho toàn ngành.

3. Windows Phone sẽ tiếp tục cạnh tranh với iPhone và Android

Microsoft từng dành nhiều năm để phát triển Windows Mobile và sau đó là Windows Phone với tham vọng trở thành nền tảng di động lớn thứ ba trên thế giới.

Nhưng lịch sử đã đi theo hướng khác. Sự bùng nổ của iPhone và hệ điều hành Android nhanh chóng thay đổi toàn bộ thị trường smartphone. Microsoft không thể theo kịp tốc độ phát triển của hai đối thủ và cuối cùng phải rút lui khỏi lĩnh vực điện thoại thông minh.

Ngay cả Bill Gates sau này cũng thừa nhận việc thất bại trên thị trường di động là một trong những sai lầm lớn nhất trong lịch sử Microsoft.

4. Mật khẩu sẽ nhanh chóng biến mất

Bill Gates từ lâu đã cho rằng mật khẩu là phương thức bảo mật lỗi thời và sẽ sớm được thay thế.

Đến nay, nhận định này có thể xem là đúng một phần. Công nghệ xác thực sinh trắc học như vân tay, nhận diện khuôn mặt cùng chuẩn Passkey đang dần phổ biến và mang lại trải nghiệm bảo mật tốt hơn.

Tuy nhiên, điều Bill Gates dự đoán đã mất gần hai thập kỷ mới bắt đầu trở thành hiện thực. Trong phần lớn thời gian đó, mật khẩu vẫn là phương thức đăng nhập chủ đạo trên Internet.

5. Điều khiển máy tính bằng giọng nói sẽ sớm trở nên phổ biến

Ngay từ đầu những năm 2000, Bill Gates tin rằng nhận diện giọng nói sẽ nhanh chóng trở thành cách tương tác tự nhiên giữa con người và máy tính.

Thực tế, công nghệ này phải mất gần 20 năm mới đạt được kỳ vọng. Chỉ khi các mô hình ngôn ngữ lớn như ChatGPT hay Claude xuất hiện, việc trò chuyện với máy tính bằng giọng nói mới trở nên tự nhiên, chính xác và đủ thông minh để phục vụ người dùng đại chúng.

Có thể nói Bill Gates đã nhìn đúng xu hướng nhưng đánh giá quá sớm về thời điểm công nghệ sẵn sàng.

6. Văn phòng sẽ gần như không còn sử dụng giấy

Một trong những tầm nhìn nổi tiếng nhất của Bill Gates là thế giới sẽ tiến tới môi trường làm việc không giấy tờ, nơi mọi tài liệu đều được số hóa.

Đúng là lượng giấy sử dụng hiện nay đã giảm đáng kể so với thập niên 1990. Tuy nhiên, tại nhiều cơ quan chính phủ, bệnh viện, trường học và doanh nghiệp trên toàn thế giới, giấy tờ vẫn đóng vai trò quan trọng trong các quy trình vận hành hằng ngày.

Điều đó cho thấy quá trình chuyển đổi số diễn ra chậm hơn nhiều so với kỳ vọng.

7. Máy tính cá nhân sẽ tiếp tục là trung tâm của đời sống số

Giống như nhiều lãnh đạo công nghệ trong thập niên 1990, Bill Gates từng tin rằng máy tính cá nhân sẽ luôn là thiết bị trung tâm để con người truy cập Internet.

Tuy nhiên, smartphone mới là thiết bị thay đổi toàn bộ cục diện. Hàng tỷ người hiện nay sử dụng điện thoại thông minh làm công cụ truy cập Internet chính, trong khi nhiều người hiếm khi mở máy tính để bàn hoặc laptop.

Xu hướng "mobile-first" đã trở thành tiêu chuẩn của ngành công nghệ toàn cầu, điều mà rất ít chuyên gia có thể hình dung đầy đủ vào thời điểm đó.

Có nên tin dự báo mới của Bill Gates về AI?

Nhìn lại hành trình dự báo của Bill Gates, có thể thấy ông đã nhiều lần nhìn thấy đúng hướng phát triển của công nghệ nhưng không ít lần đánh giá sai tốc độ hoặc cách mà thị trường sẽ thay đổi. Cũng có những dự báo hoàn toàn không trở thành hiện thực.

Điều đó không đồng nghĩa với việc nhận định mới của ông về AI là sai. Trí tuệ nhân tạo đang phát triển với tốc độ chưa từng có và chắc chắn sẽ làm thay đổi sâu sắc thị trường lao động trong những năm tới.

Tuy nhiên, lịch sử cũng nhắc nhở rằng tương lai luôn chứa đựng những yếu tố bất ngờ. Ngay cả những nhà tiên phong có tầm nhìn xa như Bill Gates cũng không thể dự đoán chính xác mọi điều.

Vì vậy, thay vì xem những phát biểu về AI là kết luận cuối cùng, người lao động nên coi đó là lời cảnh báo để chủ động nâng cao kỹ năng, học hỏi công nghệ mới và thích nghi với những thay đổi đang diễn ra. Trong kỷ nguyên AI, khả năng học tập liên tục và thích ứng nhanh có thể quan trọng hơn việc cố gắng tìm kiếm một nghề nghiệp được cho là "an toàn tuyệt đối" trước trí tuệ nhân tạo.