Kịch bản Tesla sáp nhập SpaceX: Hé lộ tham vọng siêu tập đoàn của Elon Musk

Chưa đầy hai tuần trước, giới đầu tư toàn cầu còn ăn mừng khi SpaceX chính thức trở thành công ty có giá trị lớn nhất lịch sử từng niêm yết trên thị trường chứng khoán. Doanh nghiệp hàng không vũ trụ do Elon Musk sáng lập đã huy động được 75 tỷ USD trong đợt IPO với mức định giá vượt 1.700 tỷ USD, đồng thời tăng 19% ngay trong phiên giao dịch đầu tiên.

Tuy nhiên, bầu không khí hưng phấn đó đã nhanh chóng biến mất.

Ngày 22/6, cổ phiếu SpaceX ghi nhận phiên giảm mạnh nhất kể từ khi trở thành công ty đại chúng, lao dốc 16% và đóng cửa ở mức 154,60 USD/cổ phiếu. Mức giá này chỉ còn cao hơn khoảng 14% so với giá IPO là 135 USD và chỉ nhỉnh hơn đôi chút so với mức giá mở cửa giao dịch đầu tiên.

Tính từ đỉnh lịch sử được thiết lập sau IPO, cổ phiếu SpaceX hiện đã mất khoảng 32% giá trị. Sự sụt giảm mạnh này khiến nhiều nhà phân tích Phố Wall bắt đầu bàn luận nghiêm túc về một kế hoạch mà Elon Musk được cho là đã âm thầm chuẩn bị trong nhiều tháng qua: sáp nhập SpaceX và Tesla thành một thực thể khổng lồ duy nhất.

Theo nhà phân tích Daniel Foelber của The Motley Fool, có ít nhất bốn lý do khiến việc hợp nhất hai công ty có thể trở thành bước đi hợp lý nhất đối với Elon Musk trong giai đoạn tới.

Đơn giản hóa đế chế doanh nghiệp ngày càng phức tạp

Trong nhiều năm, Tesla được xem là doanh nghiệp trung tâm trong hệ sinh thái của Elon Musk. Tuy nhiên, những diễn biến gần đây cho thấy SpaceX đang dần trở thành hạt nhân mới.

Năm 2025, công ty trí tuệ nhân tạo xAI của Musk đã mua lại nền tảng mạng xã hội X, trước đây là Twitter. Sau đó, SpaceX tiếp tục mua lại xAI, đưa công ty AI này vào hệ sinh thái của mình.

Dù vậy, nhiều lĩnh vực quan trọng khác của Musk như robot hình người, xe tự lái và công nghệ lưu trữ năng lượng vẫn nằm trong Tesla. Điều này khiến các hoạt động chiến lược bị phân tán giữa nhiều pháp nhân khác nhau.

Dan Ives, Giám đốc điều hành kiêm chuyên gia nghiên cứu cổ phiếu cấp cao của Wedbush Securities, tin rằng SpaceX cuối cùng sẽ sáp nhập với Tesla. Theo ông, đây là bước đi tự nhiên để đưa toàn bộ các sáng kiến công nghệ của Musk về chung dưới một mái nhà.

Nếu điều đó xảy ra, cấu trúc doanh nghiệp của Elon Musk sẽ được đơn giản hóa đáng kể. Thay vì vận hành nhiều công ty riêng biệt với những mối quan hệ chồng chéo, toàn bộ nguồn lực, công nghệ và nhân sự có thể được điều phối tập trung hơn.

Dự án Terafab cho thấy sự gắn kết ngày càng lớn

Một trong những tín hiệu rõ ràng nhất về xu hướng hội tụ là dự án Terafab.

Vào tháng 3, Elon Musk đã giới thiệu kế hoạch hợp tác giữa Tesla, SpaceX và xAI nhằm xây dựng nhà máy sản xuất chip lớn nhất thế giới. Đến tháng 4, Intel cũng tham gia với vai trò đối tác sản xuất bán dẫn.

Trong bài thuyết trình, Musk liên tục nhấn mạnh rằng Tesla, xAI và SpaceX đều là những “nhà xây dựng” có khả năng biến những điều tưởng chừng bất khả thi thành hiện thực. Đáng chú ý, ông thường sử dụng đại từ “chúng ta” khi nói về thành tựu của các công ty này, như thể chúng đang hoạt động như một thực thể thống nhất.

SpaceX hiện đang phát triển các vệ tinh điện toán AI sử dụng bộ xử lý đồ họa Nvidia và thậm chí đã xây dựng các thiết kế tham chiếu cho bộ xử lý Tensor của Google. Tuy nhiên, việc mở rộng quy mô sản xuất các vệ tinh AI sẽ đòi hỏi năng lực tính toán khổng lồ.

Trong khi đó, xAI đã xây dựng cụm máy chủ huấn luyện AI quy mô gigawatt đầu tiên trên thế giới. Sự kết hợp giữa năng lực AI của xAI, nền tảng hàng không vũ trụ của SpaceX và năng lực sản xuất của Tesla đang tạo ra một hệ sinh thái ngày càng khó tách rời.

xAI có thể trở thành chất keo kết nối mọi thứ

Theo các nhà phân tích, nếu SpaceX và Tesla sáp nhập, xAI sẽ đóng vai trò trung tâm.

Hiện tại, Tesla vừa là đối tác vừa là khách hàng của xAI trong một số dự án AI. Mô hình này tương đối phức tạp và có thể tạo ra xung đột lợi ích.

Việc hợp nhất sẽ giúp xAI trở thành nền tảng AI chung phục vụ toàn bộ tập đoàn.

Một trong những tham vọng lớn nhất của SpaceX là xây dựng các chòm vệ tinh điện toán AI trên quỹ đạo. Thay vì đặt các trung tâm dữ liệu dưới mặt đất, công ty muốn triển khai hàng triệu vệ tinh có khả năng xử lý AI ngoài không gian.

Ý tưởng này dựa trên lợi thế của năng lượng Mặt Trời trong môi trường quỹ đạo. Các vệ tinh có thể tiếp cận nguồn năng lượng ổn định, liên tục và mạnh hơn so với trên bề mặt Trái Đất.

Trong hồ sơ gửi lên Ủy ban Chứng khoán Mỹ, SpaceX cho biết họ có thể triển khai hàng triệu vệ tinh AI trên quỹ đạo đồng bộ Mặt Trời. Đây được xem là nền tảng để xây dựng mạng lưới siêu máy tính ngoài không gian trong tương lai.

Tuy nhiên, mô hình này cũng gây tranh cãi. Các vệ tinh trên quỹ đạo đồng bộ Mặt Trời có thể tạo ra ô nhiễm ánh sáng đáng kể khi phản chiếu ánh sáng vào ban đêm, ảnh hưởng đến hoạt động quan sát thiên văn và nghiên cứu khoa học.

Tesla có thể giải quyết bài toán năng lượng ngoài không gian

Mặc dù ý tưởng trung tâm dữ liệu AI trên quỹ đạo rất tham vọng, nhưng nó tồn tại một thách thức lớn: năng lượng.

Các hệ thống AI hiện đại tiêu thụ lượng điện khổng lồ. Nếu muốn vận hành hàng triệu vệ tinh điện toán, SpaceX cần một giải pháp lưu trữ và quản lý năng lượng cực kỳ hiệu quả.

Đây chính là nơi Tesla có thể đóng vai trò quan trọng.

Sau thương vụ mua lại SolarCity và quá trình phát triển dòng sản phẩm Megapack, Tesla đã tích lũy nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực điện mặt trời và lưu trữ năng lượng quy mô lớn.

Các chuyên gia cho rằng công nghệ pin và hệ thống quản lý năng lượng của Tesla có thể giúp SpaceX vận hành các trung tâm dữ liệu quỹ đạo mà không cần phụ thuộc quá nhiều vào các quỹ đạo gây ảnh hưởng tới bầu trời đêm.

Nói cách khác, Tesla có thể trở thành mảnh ghép quan trọng để biến giấc mơ “siêu máy tính ngoài không gian” của Musk thành hiện thực.

Dan Ives nhận định việc sáp nhập SpaceX và Tesla có thể diễn ra ngay trong nửa đầu năm 2027.

Theo ông, IPO của SpaceX không chỉ nhằm huy động vốn mà còn tạo nền tảng tài chính cần thiết cho một thương vụ hợp nhất trong tương lai. Việc niêm yết công khai giúp xác lập giá trị thị trường của SpaceX và tạo cơ sở cho các giao dịch hoán đổi cổ phiếu.

Wedbush cho rằng những dấu hiệu hợp tác ngày càng sâu rộng đang xuất hiện ở khắp nơi. Tesla từng đầu tư 2 tỷ USD vào xAI trước khi công ty này được SpaceX mua lại. Hai doanh nghiệp cũng chia sẻ chuỗi cung ứng và đang cùng tham gia dự án Terafab tại bang Texas.

Bất chấp những biến động gần đây, Ives vẫn duy trì mục tiêu giá 600 USD đối với cổ phiếu Tesla, một trong những dự báo lạc quan nhất trên Phố Wall hiện nay.

Giới đầu tư hiện đang hướng sự chú ý vào báo cáo tài chính quý đầu tiên của SpaceX với tư cách công ty đại chúng, dự kiến công bố vào ngày 6/8.